Hoofdstad van de holebi's

Ook in de etalages op de Meir wordt nadrukkelijk naar Antwerp Pride verwezen. ©Wouter Van Vooren

Het bedrijfsleven, de politiek en zelfs de stoere metaalvakbonden hangen hun wagentje aan Antwerp Pride. Zien ze een bonte stoet vol potentiële klanten en kiezers? Of is het meer? 'Het is onze ambitie de meest holebivriendelijke stad van het land te zijn.'

Deze middag gaat in Antwerpen de Antwerp Pride uit. Voor de elfde keer zal een kleurrijke stoet van praalwagens, met daarop een uitgelaten gezelschap van overwegend blote basten, al dan niet uitgedost in latex of opgetuigd met pluimen, op de tonen van luid pompende beats aandacht vragen voor de rechten van de LGBTQ-gemeenschap: voor lesbians, gays, bisexuals, transgenders en queers. Met 100.000 bezoekers op het Zuid, de Scheldekaaien en het Eilandje is de parade uitgegroeid tot het op een na grootste eendagsevent in Antwerpen.

De stad maakt er zich al weken voor op. Regenboogvlaggen hangen overal uit. Handelaars en horecazaken zijn gretig op de kar gesprongen. Van de designer boetieks tot de prijsbrekers: allemaal bekennen ze in hun etalages en aan hun gevels trots en parmantig kleur.

Agoria is de opmerkelijke hoofdsponsor van de Antwerp Pride. Al sinds 2015 koppelt de technologiefederatie haar naam aan het evenement. Agoria schonk 10.000 euro aan de organisatie van de Pride en nam daarnaast de ontwikkeling van de website en de app voor zijn rekening. Ook andere sponsoren haakten gewillig hun wagentje aan. Coca-Cola, Havenbedrijf Antwerpen, Maes Pils en Brussels Airlines zijn maar wat graag prominent van de partij tijdens de Antwerp Pride.

Hoe werd een in oorsprong extravagant, activistisch evenement zo mainstream? Een publieksspektakel waar iedereen graag part en deel aan heeft? Waarin ligt de (commerciële) aantrekkingskracht van de LGBTQ-gemeenschap? Guillaume Van der Stighelen, auteur, publicist en in een vorig leven reclamemaker, draait de vraag meteen om: ‘Hoe kan het dat de marketingwereld die gemeenschap zo lang links heeft laten liggen? Ik heb het me jarenlang afgevraagd, want commercieel is het altijd een interessante doelgroep geweest. Haar leden hebben meestal geen kinderen en dus geld te besteden.’

Als een CEO bij zijn zoon en opvolger merkte dat hij homo was, ging hij met hem naar de dokter. Dat ongemakkelijke gevoel is weggeëbd.
Guillaume Van der Stichelen
Ex-reclamemaker

De reden is volgens Van der Stighelen ‘dat de raden van bestuur en de directiecomités tot voor kort bevolkt werden door macho heren van respectabele leeftijd die homoseksualiteit vies en onnatuurlijk vonden. Als een CEO bij zijn zoon en opvolger merkte dat hij seksueel anders georiënteerd was, ging hij met hem naar de dokter bij wijze van spreken. Dat ongemakkelijke gevoel is weggeëbd bij de nieuwe generaties. Enerzijds door de liberale wetgeving rond het homohuwelijk, de homoadoptie en de transgenderidentiteit die er is gekomen. Anderzijds doordat homo-romantiek vandaag erg aanwezig is in de mainstreammedia, denk maar aan programma’s als ‘Thuis’ of ‘Met vier in bed’. Mensen kijken er niet meer van op als ze twee mannen of vrouwen elkaar op tv een kus op de mond zien geven. Ook zitten nu meer vrouwen in de raden van bestuur en directiecomités. Zij hebben altijd een liberalere kijk gehad op seksualiteitsbeleving.’

ANTWERP PRIDE IN CIJFERS

100.000> Met 100.000 kijklustigen is de parade van de Antwerp Pride het op een na grootste eendagsevent in Antwerpen. De cultuurmarkt trekt elk jaar 120.000 bezoekers. De Winter in Antwerpen (1 miljoen bezoekers), de Sinksenfoor (800.000) en het Bollekensfeest (200.000) zijn nog groter, maar die evenementen duren meerdere dagen en zelfs weken.

400.000> De organisatie kost 400.000 euro. De vzw Antwerp Pride krijgt 20.600 euro projectsubsidies van de stad Antwerpen en 25.000 euro subsidies van de Vlaamse overheid.

100.000> De stad ondersteunt de Pride ook logistiek en communicatie- en marketinggewijs voor een kleine 100.000 euro. Het overige bedrag haalt de vzw uit sponsorgelden, advertenties in het magazine Antwerp Pride Guide, merchandising en de opbrengsten van de concerten en evenementen die tijdens de vierdaagse Pride plaatsvinden.

35.000> De hoofdsponsers zijn Agoria (10.000 euro), Havenbedrijf Antwerpen (8.000 euro), en Coca-Cola, Maes Pils en Brussels Airlines (elk tussen 5.000 euro en 6.000 euro). 

 

Niet hun koopkracht maakt de LGBTQ’s commercieel zo aanlokkelijk, beklemtoont Van der Stighelen, maar vooral de energie die van hen uitgaat. ‘Ze zijn creatief, trendsettend, durven nieuwe dingen te proberen. Ze hebben daardoor een enorme uitstraling naar hun omgeving. Je wil als label maar wat graag dat de gay community je sneakers draagt, want je weet dat de massa met bewondering naar hen kijkt en dat voorbeeld zal volgen.’

Diversiteit

Ook Marc Lambotte, de CEO van Agoria, haalt creativiteit aan als de hoofdreden om ‘volop regenboogkleur te bekennen’. ‘De technologische sector heeft bij uitstek nood aan innovatie. Het is onze belangrijkste differentiator ten opzichte van onze buitenlandse concurrenten. Creativiteit moet je niet fnuiken, maar stimuleren. Dat doe je door de diversiteit te omarmen. In al haar vormen. Of het nu gaat om een evenwaardige vertegenwoordiging van man en vrouw op de werkvloer of om een openheid van geest rond seksuele oriëntatie. Diversiteit is een bron van creativiteit en innovatie.’ Agoria heeft dit jaar samen met de drie vakbonden ACV-CSC Metea, ABVV-Metaal en ACLVB-CGSLB een wagen in de parade. ‘Een primeur,’ zegt Lambotte, ‘die aangeeft hoe ernstig we dit als sector nemen.’

Havenbedrijf Antwerpen sponsort de Antwerp Pride met 8.000 euro. ‘We stellen als haven van Antwerpen direct en indirect 143.000 mensen te werk. We spelen graag een pioniersrol inzake diversiteit. 174 nationaliteiten passeren via ons en voor hen willen we graag een warme thuishaven zijn. We staan volledig achter de boodschap van de Antwerp Pride, dat iedereen ongeacht zijn seksuele voorkeur en geaardheid moet kunnen zijn wie hij is’, zegt woordvoerder Wilma Schippers.

De LGBTQ-community zelf ergert er zich soms aan dat bedrijven haar vooral als potentiële klanten omarmen en daarom en masse goeie sier komen maken op de Pride. De term ‘pink washing’ valt dan al eens, waarmee bedoeld wordt dat bedrijven dwepen met homorechten om hun producten positief onder de aandacht te brengen terwijl ze verder niet zo bekommerd zijn om het emancipatieproces waar het in oorsprong om te doen was.

Jeroen Borghs, de woordvoerder van de holebifederatie Çavaria, maakt er zich niet te veel zorgen om dat door de toenemende commercialisering van de Pride de activistische boodschap naar de achtergrond geduwd wordt. ‘We denken dat de Pride verschillende dingen ineen kan zijn: een groot feest voor iedereen, waar tegelijk al de subgroepen waar we voor strijden een plek kunnen krijgen. Al onze bondgenoten zijn welkom. We merken soms wel dat het bedrijven eerder om pink washing te doen is. Voor ons is dat een startpunt om het gesprek aan te gaan. Wellicht hebben ze nog te weinig nagedacht over hoe ze LGBTQ-rechten in hun organisatie, ook naar hun personeel en naar hun klanten toe, vorm kunnen geven.’

Çavaria heeft vorig jaar samen met Vlerick Business School het initiatief Kliqworks gelanceerd dat bedrijven en organisaties daarbij wil helpen. ‘Op de website kliqworks.be staat onder andere een inclusiescan, een vragenlijst die ze gratis kunnen doorlopen om te testen hoe LGBTQ-vriendelijk ze in de praktijk zijn. Want vaak is de goeie wil er wel, maar is de kennis niet aanwezig, of toch niet bij de leidinggevenden’, zegt Borghs. ‘Bedrijven kunnen tegen betaling ook een diepteanalyse laten uitvoeren en deelnemen aan een benchmarking: hoe doen ze het in vergelijking met sectorgenoten of concurrenten?’

©Wouter Van Vooren

Jobtevredenheid

Volgens Borghs blijkt uit internationaal onderzoek hoeveel baat bedrijven hebben bij een inclusief beleid. ‘Een grootschalige studie door het Centre for Talent Innovation wees uit dat 72 procent van de mensen die de LGBTQ-zaak genegen zijn eerder solliciteren bij of gaan werken voor een bedrijf dat een gelijkekansenbeleid voor seksuele minderheden voert. Een onderneming die dat niet doet, mist dus een grote vijver aan talent. Daarnaast is gebleken dat wie op het werk open kan zijn over zijn geaardheid een betere mentale gezondheid heeft, meer jobtevredenheid ervaart en een grotere betrokkenheid bij het werk aan de dag legt.’

Bij Kliqworks hoort ook een inclusiecharter dat al ondertekend werd door grote spelers als IKEA, P&G, Pfizer, Coca-Cola, de VDAB, de Stad Gent, Microsoft en andere. Çavaria en Vlerick Business School organiseren op 24 oktober een studiedag over inclusief rekruteren, waar niet alleen beste praktijken uitgewisseld zullen worden, maar ook een prijs voor het meest inclusieve initiatief van 2018 uitgereikt wordt.

Een even groot enthousiasme voor de Pride en de LGBTQ-gemeenschap is te merken bij de politiek. Het Antwerpse N-VA-stadsbestuur is een gulle sponsor van het evenement. Niet alleen heeft het via het kabinet Sociale Zaken 20.600 euro aan projectsubsidies toegekend, het ondersteunt de Pride ook logistiek en communicatie- en marketinggewijs voor een kleine 100.000 euro. De regenboogbanieren aan de Leiekaaien kosten bijvoorbeeld 11.450 euro, de laserinstallatie Global Rainbow die de beide Scheldeoevers dit weekend met elkaar zal verbinden 46.500 euro, het uitlichten van de voetgangerstunnel in de regenboogkleuren 19.500 euro. Daarnaast gaat een flink bedrag naar het schoonmaken en het beveiligen van de pleinen waar de Pride-evenementen plaatsvinden.

De holebi's mogen de moslims dankbaar zijn voor de huidige politieke consensus over homorechten.
Dave Sinardet
politicoloog VUB

Op alle betrokken schepenkabinetten - Sociale Zaken, Toerisme, dat van de burgemeester; allemaal N-VA - is te horen ‘dat het de ambitie van de stad Antwerpen is om de meest holebivriendelijke stad van Vlaanderen en België te zijn’. Hoe moeten we dat interpreteren? In hoeverre is de Pride voor de stad een vorm van city branding? Een poging om net zo’n hippe gay friendly uitstraling te krijgen als Amsterdam? Is de Pride meer dan een Tomorrowland of Gentse Feesten voor de holebigemeenschap, zoals je hier en daar hoort? Een toeristisch evenement dat vooral geld in het laatje brengt voor de plaatselijke horeca? En hoe genegen zijn het Antwerpse stadsbestuur en de partij de LGBTQ-rechten echt? In 2013 verdedigde Bart De Wever nog luidkeels het verbod op het dragen van ‘homo-T-shirts’ door loketbeambten, wat later omgezet werd in stadsbeleid, terwijl nu op grote schaal pins met de regenboogvlag rond de witte A van Antwerpen worden uitgedeeld.

Van der Stighelen ziet vooral de goede bedoelingen. ‘Antwerpen heeft door zijn mercantiel verleden altijd opengestaan voor groepen die elders niet welkom waren. Net als in andere havensteden, San Francisco bijvoorbeeld, is het omarmen van diversiteit steeds een economische noodzaak geweest. Antwerpen heeft al sinds de middeleeuwen de reputatie een gastvrije stad te zijn en heeft daar ook zijn succes aan te danken. In die zin is het een verderzetten van de traditie.’

‘Natuurlijk levert het ook stemmen op en waren het in eerste instantie de linkse partijen die tegen de stroom in tegen homofobie en voor de aanvaarding van holebi’s hebben gestreden. Pas later zijn ook conservatieve partijen, vaak tegen hun oorspronkelijke principes in, daarin meegegaan. Dat geldt voor de N-VA, maar net zozeer voor de CD&V bijvoorbeeld. Zo werkt de mensheid: iemand creëert een opening en een ander springt erin. Daar zie ik geen graten in. Erger zou zijn als het omgekeerde gebeurde en we de klok terug zouden draaien naar de intolerantie.’

‘Voor een stuk is het citymarketing’, beaamt professor politicologie Dave Sinardet van de VUB en zelf homo. ‘Dat kan de kritiek oproepen dat het windowdressing is, maar het beleid gaat ten gronde niet een andere kant uit. Er zit geen gruwelijke realiteit achter de pracht en praal. Politieke partijen zijn ook geen statische entiteiten. Initieel hebben de N-VA’ers zeker niet mee aan de kar getrokken voor holebirechten, de partij was ook niet als geheel prohomohuwelijk. Maar de jongste jaren heeft de N-VA heel wat holebi’s als mandatarissen aangetrokken en het pro-LGBTQ-standpunt wordt vandaag breed gedragen in de partij.’

Stemmen rapen

‘Politici profileren zich zeker in een verkiezingsjaar graag rond LGBTQ-rechten, omdat ze daar electoraal garen bij spinnen. Er vallen stemmen te rapen’, zegt Sinardet. ‘Ze zijn allemaal op de Pride, op het Vlaams Belang na, dat zich er minder in herkent. Bovenal zie ik het als een reflectie van de maatschappelijke consensus die gegroeid is. Er is een brede acceptatie van holebirechten, voor transpersonen is dat misschien minder het geval. De afgelopen twintig jaar heeft een maatschappelijke revolutie plaatsgevonden, met als belangrijke mijlpaal de legalisering van het homohuwelijk in 2003 onder de paarse regering-Verhofstadt. Politiek is die strijd voor homorechten vooral aangedreven door het toenmalige Agalev en de SP. Rechtse partijen stonden op de rem. De geschiedenis heeft wat dat betreft haar rechten.’

Sinardet stipt wel fijntjes aan ‘dat de holebi’s de moslims wel dankbaar mogen zijn’ voor de huidige politieke consensus rond homorechten. ‘Bij sommigen die nu met de regenboogvlag zwaaien, vraag je je af of dat in de eerste plaats draait om een oprecht geloven in gelijke rechten voor LGBTQ’s. Bij sommige partijen, zeker het Vlaams Belang maar ook bij sommige leden van de N-VA, lijkt het pro-LGBTQ-discours ingegeven of op zijn minst versterkt door het discours rond migratie en moslims.’ Dat zegt ook Van der Stichelen: ‘Hoe homovriendelijker je je opstelt, hoe meer anti-islam je tegelijk bent. Het is een manier om je tegen de moslimwereld te keren, zonder dat je daarvoor anti-islamuitspraken hoeft te doen.’

Sinardet haalt ter onderstreping van die gedachte de manier aan waarop het Antwerpse stadsbestuur, Bart De Wever voorop, omgaat met de Joodse gemeenschap, waar net zozeer een afkeer van homorechten bestaat. ‘Het is goed dat het probleem van homofobie in de moslimgemeenschap wordt aangekaart, maar Joodse scholen worden bijvoorbeeld niet verplicht les te geven over homoseksualiteit, terwijl dat wel in de eindtermen staat. De N-VA verdedigt zich met het argument dat in de Joodse gemeenschap in tegenstelling tot in de moslimwereld geen gaybashing voorkomt. Maar daar gaat het niet echt om. Iedereen die zich op ons territorium bevindt, zou dezelfde kansen moeten krijgen om zich te ontplooien. Ik twijfel er ernstig aan of er wat dat betreft een verschil is voor LGBTQ’s die opgroeien in de Joodse of in de moslimgemeenschap.’

We zijn begonnen als een marginale beweging en we zullen altijd opkomen voor de kwetsbaren in de samenleving.
Bart Abbeel
Organisator van Antwerp Pride

Bart Abbeel, de organisator en drijvende kracht achter de Antwerp Pride, is zich terdege bewust van het ‘grote knuffelgehalte’ van de LGBTQ-gemeenschap, zowel bij bedrijven als politici. ‘Alle politieke partijen hebben dit jaar een wagen in de parade, op Vlaams Belang na’, zegt hij. ‘We laten ons echter niet door de politiek kapen. We stellen ons onafhankelijk op. Zolang partijen ons gedachtegoed onderschrijven en de liberale wetgeving accepteren zijn ze welkom. We laten ons ook niet monddood maken. We zijn begonnen als een marginale beweging en we zullen altijd opkomen voor de kwetsbaren in onze samenleving. Een belangrijk evenement in deze week van de Pride was het symposium en het politieke debat met alle Antwerpse kopstukken dat we gisteren georganiseerd hebben. Het thema daarvan, en van de hele Pride-week, was identiteit. Die kun je niet onder één noemer vangen. We werpen doelbewust de vraag op hoe je bijvoorbeeld tegelijk homo en moslim kan zijn? Kan dat samengaan: zwart en queer zijn? We blijven aandacht vragen en mobiliseren voor groepen die het moeilijk hebben omdat ze anders zijn, of dat nu om hun geaardheid, hun kleur of hun geloof is. We vragen dat iedereen die met ons sympathiseert daarin nog een stap verder gaat. Maar intussen kunnen we enkel blij zijn dat er zo’n groot draagvlak is voor onze zaak en met het enorme gevoel van verbinding dat we mogen ervaren in de stad.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content