Advertentie
Advertentie

Brusselse geologe speurt naar tekens van leven op Mars

Een replica van de Perseverance, de Marsrobot die stalen oppikt en naar tekens van leven uit het verleden speurt. ©AFP

Nu de Marsrobot Perseverance met succes op de rode planeet is geland, kan het werk van Vinciane Debaille beginnen. De geologe speurt mee naar bodemstalen en naar signalen van leven. 'Het worden moeilijke beslissingen.'

Het was even billen knijpen donderdagavond, maar toen het verlossende nieuws kwam van de geslaagde landing van de Perseverance op Mars, iets voor 22 uur, barstte ook in een kantoortje op de campus van de ULB in Brussel een klein en coronaproof vreugdetafereel los. ‘Het is best emotioneel’, zegt wetenschapster Vinciane Debaille, die de operatie met enkele collega’s volgde via YouTube. ‘Zeven maanden lang is het ding onderweg en hoor je niets. Plots staat hij op de oppervlakte van Mars. Er was onmiddellijk communicatie, dat was een heel goed teken.’

De touchdown was de voltooiing van het eerste deel van de complexe missie van de Perseverance, een NASA-project van 2,7 miljard dollar en de vijfde robot al die de Amerikanen op Mars neerzetten. Het voertuig landde precies zoals gepland op een vlak stuk in de Jezero-krater. Die locatie is niet toevallig, daar vloeiden ooit twee rivieren samen in een meer. Het is al zo’n 3,5 miljard jaar geleden, toen Mars nog een dikkere en warmere atmosfeer had, dat er water in de delta stroomde, maar de hoop is op de bodem fossielen van Marsbacteriën te vinden.

De 3 meter lange Marsjeep, die zo’n 100 à 200 meter per dag kan afleggen, zit tjokvol instrumenten - waaronder sensoren, ruim 20 camera’s, een minihelikopter en boren - voor de zoektocht.

Laser

Voor Debaille, een 42-jarige geologe afkomstig uit Charleroi, kan haar deel van het werk bijna beginnen. Ze is een van de vijf Europese wetenschappers, geselecteerd door het Europese ruimtevaartagentschap ESA, die deel uitmaken van het internationale team dat Marsrotsen gaat onderzoeken en stalen gaat voorbereiden voor een terugkeer naar de aarde. Het is nog even wachten tot de rover helemaal klaar en opgeladen is, maar vanaf volgende week kunnen ze aan de slag.

Vinciane Debaille (ULB).

Debailles rol bestaat erin mee te beslissen welke route het Marsvehikel het best aflegt om stalen te vinden. Dat doen de wetenschappers aan de hand van data over de omgeving die de robot doorseint naar de aarde. Die data komen van hyperprecieze foto’s, van röntgenstralen van de bodem of van chemische analyse van rotsen.

De Perseverance heeft een laser aan boord die stenen kan verbrijzelen tot op atomair niveau, waarna een optische sensor de informatie over het gesteente opvangt. Aan de hand van de informatie die ze ontvangen, bepalen de wetenschappers welke de interessantste te volgen route is. Ze geven hun instructies door aan de NASA-ingenieurs, die dat vertalen naar lijnen softwarecode om de rover in beweging te zetten.

43 titanium buisjes

De grootste uitdaging wordt beslissen welke stukjes steen aantrekkelijk zijn om in te pakken voor transport naar de aarde, en welke niet. Dat worden moeilijke keuzes, zegt Debaille, want het aantal samples is strikt gelimiteerd. ‘Je kan niet zeggen: mooie rots, daarvoor komen we nog eens terug.’ De Perseverance heeft 43 titanium buisjes aan boord, waarvan 38 kunnen worden gevuld met uitgeboorde stukjes Marsrots van zo’n 6 centimeter lang en 1,5 centimeter breed. De overige blijven leeg om de samples te checken op eventuele vervuiling door aardse stoffen. Als ze na één Marsjaar (ongeveer twee jaar op aarde) alle 38 gevuld zijn, laat de robot ze op twee plaatsen achter aan de rand van de Jezero-krater. Tegen 2028 zou de volgende Marslander het dichtstbijzijnde pakketje met stalen komen oppikken.

Je kan niet zeggen: mooie rots, daarvoor komen we nog eens terug.
Vinciane Debaille
Wetenschapster ULB

Voor Debaille is het de eerste ruimtevaartmissie waar ze deel van uitmaakt, maar helemaal nieuw is dit niet voor haar. Ze is als geologe gespecialiseerd in de chemische samenstelling van oud aardgesteente en van meteorieten. Ze doet onder meer onderzoek naar restanten uit de ruimte die ze vindt op Antarctica. ‘Je kan een trip naar Antarctica zien als een goedkoop alternatief voor een ruimtereis, waar je kan speuren naar meteorieten zoals naar paaseieren.’ Het is soms moeilijk te achterhalen van waar de stenen die ze vindt precies afkomstig zijn, maar ze pikte al materiaal van Mars op dat is vrijgekomen bij een vulkaanuitbarsting op de planeet zo’n 150 miljoen jaar geleden. ‘Extreem jong’, aldus Debaille.

Quarantaine

Het ultieme doel van de reis van de Perverance is sporen van leven te vinden op Mars. De kans op leven nu is extreem klein, maar door de aanwezigheid van water vroeger hoopt de wetenschappelijke gemeenschap microscopisch kleine sporen van eencellig leven uit het verleden te vinden. ‘De Jezero-delta is precies de plek waar je restanten van leven verwacht te ontdekken.’

Debailles contract via de ESA loopt drie jaar, maar ze hoopt ook daarna betrokken te kunnen blijven. Als alles volgens plan verloopt, landen de Marsstalen in 2031 op aarde. Daarna blijven ze twee jaar in quarantaine. En dan hoopt Debaille dat haar droom uitkomt en ze vers materiaal van Mars kan onderzoeken. ‘Dat is nog ruim op tijd voor mijn pensioen. Zoals wij geologen altijd zeggen: we hebben tijd.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud