Belgen spenderen meer dan 1 miljard euro aan prostitutie

Sinds 2014 verplicht de Europese Unie sekswerk op te nemen in de berekening van het bbp. ©Franky Verdickt/ID

Voor het eerst geven Belgen meer dan 1 miljard euro uit aan betaalde seks, zegt de Nationale Bank van België. Die stuurde onderzoekers naar de rosse buurt om klanten te tellen. Net als de arbeid van de bakker en de slager zit ook die van de sekswerker in het bruto binnenlands product.

Vorig jaar gaven de Belgen 27 procent meer uit aan sekswerkers dan in 2008. Ze spendeerden 1 miljard euro aan betaalde seks, raamt de Nationale Bank van België (NBB) bij haar jaarlijkse berekening van het bruto binnenlands product (bbp). ‘Dat is dan nog een conservatieve schatting, want veel sekswerk is onzichtbaar’, klinkt het.

De NBB houdt rekening met sekswerkers die actief zijn in bordelen, seksclubs en massagesalons, maar ook met mensen die op straat, bij hen thuis of via een escortedienst seks aanbieden in ruil voor geld. Niet-fysieke betaalde seks - zoals via webcams - zit niet in de berekening.

De stijging doet uitschijnen dat de Belgen massaal de hoofse liefde links laten liggen en overschakelen naar het betalende minnespel. Dat is een ietwat overtrokken conclusie. ‘De stijging is grotendeels te verklaren door de toenemende bevolking en de inflatie’, zegt NBB-woordvoerder Geert Sciot.

De stijging doet uitschijnen dat de Belgen massaal de hoofse liefde links laten liggen en overschakelen naar het betalende minnespel. Dat is een ietwat overtrokken conclusie.

Dat de NBB het sekswerk in België in kaart brengt, is geen vreemde fetisj. Ze doet dat om het bruto binnenlands product te berekenen. Dat is de totale waarde van alle goederen en diensten die in een land worden geleverd.

Daar hoort ook prostitutie bij. Sinds de jaren 1990 schrijven de Verenigde Naties voor dat landen ook rekening houden met (semi-)illegale activiteiten zoals sekswerk en drugshandel als ze hun bbp berekenen. Sinds 2014 verplicht de Europese Unie sekswerk op te nemen in de berekening.

Wettelijk mag je in België voor seks betalen en betaald worden. ‘Maar alles errond is illegaal’, zegt Magaly Rodriguez Garcia (KU Leuven), een docent geschiedenis die zich in prostitutie specialiseert. ‘Je mag bijvoorbeeld geen reclame maken voor sekswerk, niet tippelen op straat of als pooier optreden. Eigenlijk moeten de klanten van Belgische sekswerkers uit de hemel vallen.’ Al worden de illegale aspecten in de praktijk wel gedoogd.

Ramen tellen

Omdat veel betaalde seks onder de radar blijft, is het erg moeilijk te ramen hoe groot de sector is. Sekswerkers laten minder administratieve sporen na dan pakweg bakkers. Voor 2015 maakte de NBB haar raming op basis van onderzoek in Nederland, gebaseerd op enquêtes. Maar die methode is onvoldoende betrouwbaar, vinden academici.

‘Daarom ontwikkelden we in 2015 voor de NBB een ramingsmethode die niet focust op de klanten, maar op het aanbod en op observaties in het veld’, zegt docent economie Stef Adriaenssens (KU Leuven). Observeren wat in privéflats en bordelen over het hele land gebeurde, was onmogelijk. ‘Daarom begonnen we ons onderzoek daar waar sekswerk heel zichtbaar is: de raamprostitutiebuurten van Brussel en Antwerpen.’ Ook in vier andere steden deden de onderzoekers kleinschaligere observaties. Ze maakten 47 wandelingen door de rosse buurt.

Klanten van sekswerkers waren afgeschrikt als een onderzoeker in de buurt rondhing.
Stef Adriaenssens
KU Leuven-professor

Het doel: tellen hoeveel ramen er waren, achter hoeveel ramen sekswerkers zaten en hoeveel klanten binnen en buiten liepen. De KU Leuven-onderzoekers stuitten op enkele moeilijkheden, schrijft Adriaenssens in een academische paper. ‘Langere tijd observaties doen was onveilig voor de onderzoekers en verstoorde de lokale economische activiteit. Als het verkeer rustig was, waren klanten afgeschrikt als een toeschouwer (de onderzoekers, red.) in de buurt rondhing. Dat kan negatieve reacties uitlokken bij sekswerkers of hun madams.’

De oplossing? Enkele gebouwen filmen met camera’s opgesteld in tegenoverliggende gebouwen en auto’s. Verspreid over één jaar, verzamelden de onderzoekers overdag en ’s nachts urenlang beeldmateriaal. ‘Die beelden analyseerden we’, zegt Adriaenssens. Na die analyse konden de onderzoekers ramen hoeveel transacties er in het volledige raamprostitutiemilieu per uur zijn.

Hookers.nl

Om de daaruit voortvloeiende omzet te berekenen moesten ze weten hoeveel het bezoek aan een raamsekswerker gemiddeld kost. Daarvoor deden ze een beroep op de site Hookers.nl.

©Mediafin

Op die ‘TripAdvisor voor sekswerkers’ publiceren klanten recensies over zowat alle sekswerkers in België. Ze vermelden er ook hoeveel ze betaalden en hoeveel tijd ze met de sekswerker doorbrachten.

De onderzoekers surften ook naar Hookers.nl om de inkomsten te berekenen van de sekswerkers die werken op plaatsen die niet of moeilijk observeerbaar waren: losstaande bordelen, clubs, massagesalons, thuis. Daarvoor analyseerden ze recensies, forumdiscussies en de pageviews van de profielpagina’s van sekswerkers.

Op basis daarvan schatten de onderzoekers dat Belgen in 2015 870 miljoen euro spendeerden aan betaalde seks. Ze voeren het onderzoek niet elk jaar opnieuw uit. De Nationale Bank maakt jaarlijks een extrapolatie op basis van de inflatie en de bevolkingsaangroei van mannen tussen 18 en 64 jaar. Vrouwen betalen amper voor seks.

Terwijl de sector groeit, verandert hij ook door de digitalisering. Daardoor is in heel België seks tegen betaling te vinden. ‘Er zijn sites waarop je een kaart ziet met adressen van sekswerkers. Tegenwoordig staat heel België vol met rode puntjes. Terwijl prostitutie decennia geleden meer een stedelijk fenomeen was.’

‘Zowel voor de klant als voor de sekswerkers wordt afspreken voor betaalde seks steeds laagdrempeliger’, zegt professor Rodriguez Garcia. ‘Steeds meer sekswerkers spreken rechtstreeks met klanten af via het internet, en dus zonder een pooier. De afspraak vindt plaats bij de sekswerker thuis. Sommige sekswerkers huren een tijdje een kamer in een pand met meerdere sekswerkers en staan een deel van hun omzet af aan de eigenaar.’

Misbruik

Er zijn sites waarop je een kaart ziet met adressen van sekswerkers. Tegenwoordig staat heel België vol met rode puntjes.

Rond sekswerk hangt een zweem van misbruik. ‘Sommige sekswerkers worden uitgebuit, maar prostitutie is geen synoniem voor uitbuiting’, zegt Rodriguez Garcia. In hoeveel gevallen sprake is van misbruik is niet duidelijk. ‘De Vrouwenraad zegt dat 80 procent van de prostitutie gelinkt is aan misbruik. Daar plaats ik vraagtekens bij. Wij en de sociale organisaties die sekswerkers ondersteunen, kunnen dat hoge cijfer niet bevestigen.’

‘Als toch van misbruik sprake is, gaat het vooral om Afrikaanse jongens en meisjes die via Italië in ons land terechtkomen. Ze weten op voorhand dat ze in Europa tegen betaling seks zullen hebben, maar ze hebben geen idee van de onveilige omstandigheden. Ze werken te lang, krijgen erg weinig betaald en mogen vaak geen klanten weigeren. Ze geven toestemming voor seks omdat ze zo afhankelijk zijn van hun pooier dat ze niet anders kunnen.’

Het internet garandeert een direct contact tussen klant en sekswerker. Dat maakt het er voor die laatste niet veiliger op. ‘Een pooier kan misbruik maken van zijn sekswerkers, maar anderzijds beschermt hij ze ook tegen wangedrag van klanten. Als sekswerkers er alleen voor staan en een klant zich misdraagt, staan ze vaak machteloos. Door het semilegale karakter van sekswerk kan de sekswerker moeilijk een klacht indienen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect