‘Wat gebeurd is, is gebeurd. Punt.'

Ze wilde geen groot afscheidsfeest, dat is haar stijl niet. Ze werkte graag in stilte, zo vertrekt ze ook. Martine Durez stopt maandag als bestuursvoorzitter van Bpost. ‘Of minister Labille of CEO Johnny Thijs loog? Dat heeft geen belang meer.’

Niets meer in de kasten, niets meer op het bureau. ‘Tout est prêt’, zegt Martine Durez, ook al opgeruimd. Maandag zit het erop. Dan is ze, na acht jaar, niet langer bestuursvoorzitter van Bpost. Wat gaat ze maandag doen? ‘Ik moet hier nog zijn.’ Dinsdag? ‘Dan ook nog, vrees ik.’ Woensdag? ‘Dan, euh...’ Wacht eens even, gaat ze wel écht weg? Ze lacht, genereus. ‘Ja, hoor. Ik wilde geen groot adieu, maar ze hebben nog een etentje voor me georganiseerd. Daarna vertrek ik met vakantie. Deze zomer ga ik voor mijn kleindochters zorgen.’

Durez praat zelden tegen bandopnemers, maar tegen een afscheidsinterview zegt ze geen nee. Ze zet haar gsm uit, een toestel waarvoor het woord aftands niet oud genoeg klinkt. Het komt haar soms op vreemde blikken te staan, glimlacht ze, als ze ermee aanschuift in de boardroom van Belgacom, waar ze bestuurder is en blijft. ‘Ik wil een telefoon die gewoon bélt’, zegt ze. ‘Zo’n oud ding is ook praktisch. Als ik het verlies, wordt het meteen teruggebracht. Niemand wil het houden.’

Weinig franjes, no-nonsense, pragmatisch. Durez is het tot in de kleinste details. Niets laat zien dat ze te boek staat als een van de invloedrijkste vrouwen van het land. Ze relativeert het ook. ‘Ik bekijk die klassementen met de nodige humor.’ Over haar hechte vriendschap met Elio Di Rupo: ‘Er is een wederzijds vertrouwen en daar ben ik fier op. Maar dat is privé.’ Over haar discretie: ‘Soms moet je in het licht komen om voor je bedrijf een boodschap uit te dragen. Maar voor het overige ben je erbij gebaat in de schaduw te blijven. Anders riskeer je je vleugels te verbranden, je te verliezen in een spel.’ Echte macht heeft geen podium nodig.

U werkte 17 jaar bij Bpost. U hebt de wereld ingrijpend zien veranderen.
Martine Durez: ‘Absoluut. Ik ben begonnen in een moeilijke periode. Maar dat heeft ons geholpen, zeg ik soms. Eind jaren negentig, toen ik hier aankwam als financieel directeur, waarde het spookbeeld van Sabena rond. Dat bracht een mobilisatie teweeg. Iedereen had het gevoel: we moeten dit redden. Lange tijd was dit bedrijf nogal rustig, misschien niet voldoende reactief. Toen kwam er een grote schok die iedereen wakker schudde.’

In uw kantoor hangt een wereldkaart van Sabena. Was ze een reminder aan het worstcasescenario?
Durez: ‘Nee, dat was toeval. Die kaart hing in mijn kantoor toen ik hier begon. Ik hecht niet aan materiële dingen, maar ze verhuisde altijd mee. Nu laat ik laat ze achter. Ze is van de post. Ik heb thuis sowieso geen muren die er groot genoeg voor zijn.’ (lachje)

Uw plotse vertrek verraste. Op de oproeping voor de jongste algemene vergadering, midden mei, was er geen sprake van. En dan, plots...
Durez: ‘Plots is veel gezegd. Het was al een hele tijd aan het rijpen. Maar ik had zelf geen controle over de timing. Zoals u weet, benoemt een regering met volle bevoegdheid de voorzitters van de raden van bestuur van overheidsbedrijven. Opeens was er een stroomversnelling. Men wist al langer dat ik wilde vertrekken. Maar ik wilde niet weg voor een aantal grote dingen - zoals de opvolging van Johnny Thijs - opgelost waren.’

Uw mandaat liep tot 2018. U kon blijven.
Durez: ‘Ja, maar ik ben al 64, hé. (lachje) Ik heb bijna twintig jaar gependeld tussen Bergen en Brussel. Drie uur per dag. Ik klaag niet, hoor. Ik heb veel geluk gehad in mijn professionele leven. Maar als je de keuze kan maken om je te heroriënteren... Ik heb altijd schrik gehad voor het jaar te veel. Als je ergens lang bent, begin je dingen door een bepaalde bril te zien. Dan moet je plaats maken voor mensen met een frisse blik.'

U had een PS-etiket, uw opvolgster ook. Riskeert de partij, als ze buiten de federale regering valt, niet veel invloed te verliezen als dit soort mandaten op hun einde komen?
Durez: ‘Ik heb bij Bpost en Belgacom - waar ik al sinds 1995 in de raad van bestuur zit - voogdijministers gehad van heel verschillende strekkingen. Ik heb de indruk dat de regering altijd een zekere stabiliteit heeft nagestreefd bij de grote publieke bedrijven, zolang het algemene belang gediend werd. Ik hoop dat dat zo blijft. Er is natuurlijk altijd een risico, maar het zou wijs zijn de raden van bestuur niet ondoordacht te veranderen.’

BIO Martine Durez

  • Geboren op 3 mei 1950.
  • Studeerde af als handelsingenieur (Solvay, ULB) en doctoreerde in de economische wetenschappen (ULB).
  • Werkte tot 1997 als academica aan de Université de Mons-Hainaut.
  • Werd in 1997 financieel directeur bij Bpost en werd in 2006 voorzitter van de raad van bestuur.
  • Is sinds 1995 bestuurder bij Belgacom.
  • Was van 2001 tot 2012 censor en daarna Regent bij de Nationale Bank van België.

‘Bpost, bijvoorbeeld, is een behoorlijk complex bedrijf. Het heeft twee activiteiten: logistiek - altijd complex - en financiële retail. Toen we een opvolger voor Johnny Thijs zochten, was dat een van de grote moeilijkheden: iemand vinden met een grote kennis van beide. Het volume van onze activiteiten is enorm, met een groot personeelsbestand. Dat moet allemaal gemanaged worden.’

De perceptie was dat uw plotse vertrek te maken had met de heisa rond Thijs. U zou niet akkoord zijn geweest met hoe zijn vertrek gelopen is.
Durez: ‘Uw krant heeft dat geschreven. Maar de redenen voor mijn vertrek waren strikt persoonlijk. Het was een moeilijke periode, dat wil ik niet verhullen. Het is niet fijn om tussen twee zienswijzen te zitten die je allebei begrijpt, en respecteert. Het was dus niet gemakkelijk, maar het was ook geen periode van catastrofe.’

Hebt u geprobeerd de brokken te lijmen?
Durez: ‘Er zijn vergaderingen geweest, uren van privéoverleg. Maar aangezien dat privé was, zal dat privé blijven. Ik denk wel dat Johnny Thijs zes extra jaren te lang vond. Hij had veel van zichzelf gegeven, het vergt ontzettend veel energie. Ik denk niet dat hij het bedrijf zo hals over kop wilde verlaten, maar ik denk niet dat hij nog eens een volledig mandaat van zes jaar zou hebben opgenomen. Hij dacht aan zijn opvolging, dat hield hem bezig.’

‘Hij heeft voor de oplossing gekozen die hem het beste leek, rekening houdend met wat gebeurd was. Hij heeft voor continuïteit gezorgd. We hebben samen naar een opvolger gezocht, kandidaten geïnterviewd, en dat is in een excellente sfeer gebeurd. De raad van bestuur heeft altijd erkend dat Johnny Thijs excellent werk geleverd heeft - ik in de eerste plaats. Er was nooit sprake van zelfs maar de minste negatieve kritiek.’

Zowel Jean-Pascal Labille als Thijs had naderhand zijn versie van de feiten. Wie loog?
Durez: ‘Ik ken de waarheid, maar dat is het enige dat ik daarover nog wil zeggen. Heel eerlijk: het heeft ook geen belang meer. Het is een steriel debat, voor alle betrokkenen. En het moet stoppen. Er is duidelijk een conflict geweest, de pers heeft daarover bericht. Wat gebeurd is, is gebeurd. Punt aan de lijn.’

U moest een grand écart maken tussen uw regering en uw CEO. Illustreerde het hele debat niet hoe onverenigbaar een private en een publieke logica zijn?
Durez: ‘In alle objectiviteit: een bestuursvoorzitter, in welk bedrijf ook, moet altijd een evenwicht zoeken tussen verschillende aandeelhouders, die daarom niet noodzakelijk dezelfde zienswijze hebben. Dat maakt deel uit van de job. Het zou misschien zelfs een beetje saai zijn anders. Op elk moment moet je een consensus en een middenweg proberen te vinden.’

‘Ik heb hier 17 jaar gewerkt, ik zit al sinds 1995 bij Belgacom. Je kan niet zeggen dat daar grote clashes zijn geweest - op een paar keer na bij Belgacom. Die historie over salarissen, dat was een episode. Ik denk niet dat die de geschiedenis van Bpost zal halen.’

U was 25 jaar academica, in de economie. Wat vond u - louter theoretisch - van het hele debat over de toplonen?
Durez: ‘Het vertrekt van twee tegengestelde visies. Wat is het juiste salaris? Niemand kan het zeggen. Je kan veel benchmarks maken, dat hebben we gedaan. Maar het is een beetje zoals geloven in God - of niet. Er is geen absolute waarheid. Het hele debat heeft de media beheerst tot op een punt dat ik het bijna indecent vond voor het personeel. Onze mensen op het terrein hadden daar geen boodschap aan. Ze hebben recht op transparantie, dat wel. Maar er moesten geen eindeloze interne discussies over gehouden worden.’

Moet de staat meerderheidsaandeelhouder blijven bij Bpost?
Durez: ‘Als de staat zijn meerderheidspositie wil verkopen, of een deel daarvan, is er een probleem met het statuut van het personeel, dat een privéstatuut zou krijgen. Er zou dus een oplossing gezocht moeten worden voor hun recht op werkloosheidsuitkeringen en hun pensioenen. Dat is niet zo eenvoudig - alleen al de uitleg zou heel lang zijn. Het is een probleem dat vaak niet onderkend wordt, of onderschat. Het zou een grote ongerustheid teweegbrengen bij het personeel. Als men het ooit zou doen, zou men het zeer gewetensvol moeten voorbereiden.’

Wat wordt de grote uitdaging voor uw opvolgers?
Durez: ‘Tot nog toe hebben we onze operationele programma's altijd met veel discipline, veel rechtlijnigheid geleid. Dat moeten we voortzetten. Maar om nieuwe inkomstenstromen te vinden zal ook een andere geest nodig zijn, met mensen die breder denken, minder hiërarchisch, die mogelijk wat gekke ideeën hebben. Zij moeten

het recht krijgen te mislukken, misschien een zekere budgettaire autonomie. Dat worden twee heel verschillende culturen om te managen. Maar goed, dat is mijn visie. Misschien zien zij het helemaal anders.’

‘Ik ben er ook altijd van overtuigd geweest dat onze essentiële troef onze mensen zijn, wat ook de technologische evolutie is. De aanwezigheid op het terrein, het menselijke contact - met een postbode of een loketbediende - dat onderscheidt ons echt. Die nabijheid. Onze kracht zit daar. Dus moet daar heel veel aandacht naar gaan.’

Wat brengt de toekomst u nog? Behalve een bestuursmandaat bij Belgacom?
Durez: ‘Men heeft me gevraagd in de jury van de Europese structuurfondsen te zetelen. Ik ben ook actief betrokken bij Mons 2015 - Bergen als culturele hoofdstad van Europa. De voorbije jaren waren zwaar. Ik ben niet op zoek naar iets.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud