portret

M/V van de week | Hasan Minhaj

Roel Verrycken

Netflix plooit voor Saoedische censuur van kritische Amerikaanse moslimcomedian.

‘Nog maar enkele maanden geleden werd kroonprins Mohammed Bin Salman, ook bekend als MBS, geroemd als de hervormer die de Arabische wereld nodig had. Mijn verstand kan er niet bij dat er een moord op een journalist van The Washington Post voor nodig was opdat iedereen zou inzien: oh, misschien is hij toch niet echt een hervormer. En ondertussen wist elke moslim: yeah, no shit, hij is de kroonprins van Saoedi-Arabië.’

KORT

Censuur. Netflix haalde een episode van ‘Patriot Act’, een show van de Amerikaanse comedian Hasan Minhaj, offline omdat het een klacht had ontvangen van Saoedi-Arabië. In de bewuste aflevering hekelt Minhaj de wantoestanden van het Saoedische regime, zoals de moord op de journalist Jamal Khashoggi en het bloedbad in Jemen.

Geld en macht. Netflix maakte weinig woorden vuil aan waarom het inging op het censuurverzoek van Riyad. Maar het is bekend dat Saoedi-Arabië veel invloed uitoefent in de techindustrie omdat het via zijn olierijkdom een van de grootste geldschieters van Silicon Valley is. 

 

 Moslim. Minhaj is in de betwiste episode kritisch voor Saoedi-Arabië vanwege het repressieve regime, maar ook om religieuze redenen.Als moslim stelt hij dat het land van Mekka zijn waarden niet vertegenwoordigt. Tegelijk vraagt hij dat zijn vaderland, de VS, de warme banden met Saoedi-Arabië in vraag stelt.

Humor en feiten. Minhaj komt uit de school van Jon Stewart, de ex-presentator van het populaire satirische nieuwsprogramma ‘The Daily Show’, en behoort tot een generatie Amerikaanse comedians die snedige humor mengen met diepgaand journalistiek onderzoek.

Het is een passage uit ‘Patriot Act’, de show van de jonge Amerikaanse comedian Hasan Minhaj, die door Netflix wordt geproduceerd en uitgezonden. In een aflevering volledig gewijd aan Saoedi-Arabië is Minhaj kritisch voor het woestijnkoninkrijk, de familie die er met ijzeren vuist regeert, en het bloedbad dat het regime in het buurland Jemen aanricht. ‘MBS is Saoedi-Arabië niet aan het moderniseren’, zegt Minhaj. ‘Het enige dat hij moderniseert, is de Saoedische dictatuur.’

De aflevering stond al sinds eind oktober online, maar na een klacht van het regime haalde Netflix ze deze week voor de Saoedische kijkers weg. Volgens de Commissie voor Communicatie en Informatietechnologie overtreden Netflix en Minhaj een cyberveiligheidswet die in de feiten een verdoken censuurinstrument is. De wet stelt dat de ‘productie, de voorbereiding, de uitzending of de opslag van materiaal dat inbreuk pleegt op de publieke orde, de religieuze waarden, de publieke moraal en de privacy’ een strafbaar misdrijf zijn waar zware boetes en celstraffen op staan. Riyad maakt er vaker gebruik van om dissidente stemmen de mond te snoeren.

In het licht van de gruwelijke moord op Jamal Khashoggi - de journalist van The Washington Post - in oktober, die wereldwijd zwaar werd veroordeeld en volgens de internationale gemeenschap zonder enige twijfel werd uitgevoerd in opdracht van Mohammed Bin Salman, zijn de woorden van Minhaj amper aanstootgevend. Noch brengen ze nieuwe informatie aan. Maar als onderdeel van een bredere campagne om het blazoen van het land en van de kroonprins op te poetsen sloegen de Saoedi’s Minhaj in de ban.

Wat Netflix heeft bezield om aan de censuur toe te geven, is onbekend. Het strategische belang van de Saoedische markt is voor het bedrijf met 140 miljoen abonnees wereldwijd verwaarloosbaar. Netflix hield het bij een korte verklaring: ‘We ondersteunen sterk de artistieke vrijheid en hebben de aflevering enkel in Saoedi-Arabië verwijderd nadat we een valabele juridische klacht hadden ontvangen van de overheid, en om ons te schikken naar de lokale wet.’ Ironisch genoeg staat de episode ook op YouTube, vrij beschikbaar voor elke Saoedi.

De tentakels van de Saoedische macht reiken ver, tot diep in de techwereld van Silicon Valley, waarvan Netflix een van de vaandeldragers is. In een poging om zijn olie-economie te diversifiëren pompt Riyad miljarden in de westerse techindustrie. Via het megafonds van de Japanse groep Softbank is Saoedi-Arabië een van de grootste geldschieters van Amerikaanse start-ups. Voor Silicon Valley, waar veel tafelspringende tech-CEO’s pretenderen van de wereld een betere plek te maken, is dat op moreel vlak een netelige situatie. ‘Komaan, jullie horen hippiekapitalisten te zijn. En jullie nemen geld van Saoedi-Arabië aan?’, haalt Minhaj uit.

De 33-jarige Minhaj, geboren in het noorden van Californië in een familie van Indiase inwijkelingen, is moslim. Iets dat hij ook ter sprake bracht in de verboden aflevering. ‘Nu zou een goed moment zijn om onze relatie met Saoedi-Arabië te herzien. En dat meen ik als moslim, en als Amerikaan. Als moslims moeten we ons richten tot Mekka. We gaan op pelgrimstocht naar Mekka. We vinden toegang tot God via Saoedi-Arabië, een land dat volgens mij onze waarden niet vertegenwoordigt. Maar als een Saoedi iets verkeerd doet, moeten moslims over heel de wereld met de gevolgen leven.’

Minhaj komt uit de school van Jon Stewart, die lang het populaire satireprogramma ‘The Daily Show’ presenteerde en de mentor was van een generatie comedians wier diepgaand onderzoekswerk een sterke journalistieke inslag heeft. Met hun mix van entertainment en harde feiten bereiken ze vooral een jong publiek in de VS en daarbuiten, dat de traditionele media en nieuwsprogramma’s links laat liggen.

Zelf reageerde Minhaj zoals moderne geëngageerde comedians dat het best kunnen: met humor en een goed gemikte oproep. ‘Het is duidelijk: de beste manier om te garanderen dat mensen niet langer naar iets kijken, is door het te verbannen, het online trending te maken en het dan te laten staan op YouTube’, tweette hij.

Gevolgd door: ‘Laten we niet vergeten dat de grootste humanitaire crisis in de wereld op dit moment plaatsvindt in Jemen. Doneer alstublieft.’ Een nieuwe uithaal naar MBS.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect