reportage

Zoektocht naar het nieuwe Monopoly

Frederic Moyersoen verkocht 1,25 miljoen exemplaren van zijn spel Saboteur. ‘Eigenlijk had ik schatrijk moeten zijn.’ ©Kristof Vadino

Vergeet de Wii, de videogames en de Xbox. Gewoon aan tafel spelletjes spelen is helemaal in. ‘Dit is een gouden tijdperk voor de bedenkers van bordspellen.’

Hoe groot de gezelschapsspellenmarkt geworden is, wordt nergens duidelijker dan in het Duitse Essen, waar deze week 150.000 freaks samentroepen om bord- en kaartspellen te spelen en te kopen. De vakbeurs Spiel - 30 jaar geleden opgericht in een schoolgebouwtje - is intussen een event met internationale allure. ‘Een Batibouw, maar dan voor spelletjes’, zegt Rachel Merkelbach van de Belgische federatie van gezelschapspellenclubs. Dit jaar worden er meer dan 1.000 nieuwe spellen gelanceerd. ‘Voor veel spelletjesclubs is het een jaarlijkse uitstap en keren ze met winkel-karretjes vol nieuwigheden weer naar huis.’

Claudia Le Clef van het Franse Asmodee, de grootste spelletjesverdeler in ons land, heeft het al meermaals meegemaakt. ‘Van overal in de wereld zakken fans naar Essen af. Op de Boekenbeurs staan mensen soms een uur aan te schuiven voor een handtekening van Jeroen Meus. In Essen is dat net hetzelfde. Mensen als Alan Moon (de bedenker van het hyperpopulaire Ticket to Ride) worden daar als helden onthaald.’

Cijfers over de markt zijn niet zomaar beschikbaar. Het marktonderzoeksbureau NPD spreekt over 42 miljoen euro omzet in de grote winkels in België, maar dat is inclusief de verkoop van puzzels. Hasbro (Monopoly, Risk), Asmodee (Dobble, Jungle Speed, Ticket to Ride), Goliath Games (Rummikub) en 999 (Kolonisten van Catan) zijn de grote spelers. Dat de markt groeit, daar is geen twijfel over. De spelletjesrekken in Dreamland zijn een veelvoud van tien jaar geleden. Winkels als FNAC surfen mee op de golf. Familiespellen beginnen op te duiken in klassieke boekenwinkels. Het aantal spellenclubs à la Het Spellement en De Slimme Zet zit in stijgende lijn.

Ticket to happiness

Volgens Chris Van Doorslaer, de CEO van het Kempense Cartamundi, willen mensen opnieuw samen rond de tafel lachen en plezier maken. ‘Sharing the magic of playing together’, zoekt hij een verklaring. Een spelkaart noemde hij ooit ‘a ticket to happiness.’ Cartamundi produceert allerhande kaarten voor games zoals Magic the Gathering, poker en Time’s Up, en sinds kort ook alle borden, pionnen en accessoires voor Monopoly, Risk en Trivial Pursuit.

Die drie, samen met Yahtzee, Rummikub en Scrabble blijven deel van het Vlaamse familiepatrimonium. ‘Monopoly is 50 jaar oud. Het heeft de kwaliteiten en gebreken van een spel van 50 jaar geleden. Nieuwe games zijn veel beter en slimmer ontworpen. Er komen nieuwe klassiekers bij’, klinkt het. Het was de Duitser Klaus Teuber - een tandtechnicus van opleiding - die met zijn Kolonisten van Catan 20 jaar geleden het startschot gaf voor een nieuwe generatie spellen. Catan ging intussen al bijna 20 miljoen keer over de toonbank.

Tal van creatievelingen en onafhankelijke uitgeverijen hebben het voorbije decen-nium hun kans gewaagd. Wiskundigen, begrafenisondernemers, filmregisseurs, psychologen: iedereen met een hart voor games wierp zich op de markt, op zoek naar nieuwe blockbusters. Ook enkele Belgen (zie hiernaast) hebben intussen een wereldwijde fanclub. ‘Eigenlijk kan iedereen met een zot idee een gok wagen. En het crowdfundingplatform Kickstarter heeft de drempel nog verlaagd’, klinkt het her en der. Of zoals Thomas Provoost van Repos Productions het verwoordt: ‘Het is een gouden tijdperk voor spelletjesbedenkers.’

‘Je moet wel enige pretentie hebben'

Frederic Moyersoen, bedenker van familiespel Saboteur

De Oost-Vlaming Frederic Moyersoen (53) verkocht wereldwijd al 1,25 miljoen stuks van Saboteur, waarbij de spelers de ‘mol’ moeten ontmaskeren. Een groot succes. ‘Een muzikant met zo’n verkoop zou in alle kranten staan’, zegt hij. Het begon allemaal op zijn 35ste, toen hij aan de deur werd gezet bij zijn werkgever. ‘Ik heb een filmopleiding gevolgd, samen met Erik Van Looy. Hij heeft het gemaakt, maar voor mij was het een doodlopend straatje’, zegt hij. Moyersoen belandde in de bedrijfswereld waar hij bijvoorbeeld promotiefilmpjes voor een verzekeraar maakte. ‘Frustrerend. Het ontslag was voor mij de kans op een carrièreswitch.’

Saboteur ©rv

Hij kreeg zes maanden opzegvergoeding. ‘Een half jaar. Dat moest voldoende zijn om een eerste spel te ontwerpen en te verkopen. Het duurde uiteindelijk vier jaar eer alles een beetje van de grond kwam’, vertelt de vijftiger. ‘Vergis u niet. Een spel bedenken, is hard werken. Met één lijn heb je nog geen boek geschreven. Je moet nadenken over elke zin, elke paragraaf. Dat geldt ook voor een spel. De speltechnische kant, het thema, de uitwerking.’

Gouda Gouda!, een spel met muizen en kazen, was zijn eerste worp. Maar het was pas raak met Saboteur. Het eerste jaar (2004) verkocht hij slechts 10.000 stuks, maar een Franse award bracht alles in een stroomversnelling. Deals voor de verkoop in Nederland, Spanje, Tsjechië en China volgden snel. En de uitgever van bord- en kaartspellen 999 begon het te pushen in België. Een dikke tien jaar na de lancering staat de teller op 1,25 miljoen verkochte spellen. En de verkoop versnelt. Elk jaar komen er nog een paar honderdduizend bij.

‘De mond-aan-mondreclame begint te werken. Intussen kennen zoveel mensen het spel, dat het zichzelf begint te verkopen. Succes moet groeien, maar de meeste spellen krijgen die kans niet. De consument is altijd op zoek naar nieuwigheden waardoor het gros van de spellen na zes maanden uit de rekken verdwijnt’, aldus Moyersoen die er kan van meespreken. ‘Saboteur is een succes, maar mijn 25 andere spellen die op de markt zijn, zijn halve flops.’

En het had zelfs geen haar gescheeld of niemand had ooit van Saboteur gehoord. ‘Tien uitgeverijen hebben me wandelen gestuurd. Uiteindelijk hapte er eentje toe, het Duitse Amigo. Maar die wilden nog eens alles veranderen. Ik had een spel met 66 kaarten ontwikkeld voor zes spelers. Zij wilden er een met 110 kaarten en maximaal tien spelers. Het kostte me nog eens een jaar om het te herwerken.’

Of hij nu binnen is? ‘Dat is een groot woord. Ik zit nu een beetje meer op mijn gemak en ik kan mijn goesting doen. Vergeet niet dat ik jarenlang op de tanden heb moeten bijten en zwarte sneeuw heb gezien. Ik heb jaren niets verdiend terwijl ik wel een vrouw, drie kinderen en een huis had. En ik besef dat er een dag komt dat de mensen Saboteur misschien beu zullen zijn.’

Moyersoen verdient pakweg 6 procent van de groothandelsprijs, die voor Saboteur zo’n 10 euro is. De verkoop bracht hem in tien jaar tijd een kleine 200.000 euro op, bruto. Maar dat bedrag stijgt snel. ‘Als auteur krijg je maar een klein deel van de koek. Eigenlijk zou ik met zo’n hit schatrijk moeten zijn. Maar er is geen prikkel voor uitgevers om je beter te betalen. Er is zo’n groot aanbod aan ideeën. Als auteur heb je dan eigenlijk wat pretentie en lef nodig om te zeggen: er is al zo veel, maar ik kan dat nog beter.’

Saboteur is na al die jaren zijn visitekaartje geworden. ‘Ik ga naar Spiel en ze kennen me daar. Ik behoor tot het clubje. Ik heb er elk uur wel een andere meeting met een uitgever. Ik heb nog 100 ideeën op zolder liggen, maar elk spel moet zich telkens opnieuw bewijzen.’ Op Spiel lanceert hij ook Jolly Roger, een kaartspel met een piratenthema.

Trollen en orks in Silicon Valley

Philippe Keyaerts, bedenker van Smallworld 

Smallworld ©rv

In een vorig leven was Philippe Keyaerts (56) wiskundeleraar, maar hij ging zijn passie achterna en begon complexe spellen te ontwerpen. ‘Een wiskundeknobbel hebben, helpt daarbij’, zegt hij ‘Als je een spel loskoppelt van het thema en de uiterlijke kenmerken hou je iets heel abstracts en mechanisch over.’ Zijn werk resulteerde in 2009 in een van de grootste hits in het segment van de strategische bordspellen: Smallworld. Het spel speelt zich af in een fantasiewereld, met trollen, dwergen, orks en halflingen met speciale krachten. ‘Je kan je eigen universum bouwen, met eigen regels, zoals de zwaartekracht in de echte wereld. Het enige doel is dat de spelers een leuke trip beleven’, beschrijft hij het plezier van zijn job. Er gingen al meer dan 400.000 exemplaren van Smallworld over de toonbank. ‘En het blijft goed verkopen. Er is een fanbase die uitbreidingen en nieuwe versies blijft kopen.’ Zijn uitgeverij - Days of Wonder - vond hij na lang zoeken in Silicon Valley, bij de ondernemer Eric Hautemont. De Amerikaan ruilde een leven vol softwarestart-ups voor de gamingwereld en was gecharmeerd door Smallworld. Het heeft wat weg van Risk. Je moet gebieden bezetten, maar je kan je telkens terugplooien en met nieuwe krachten op tocht trekken. ‘Bij Risk kan je meteen het gevoel hebben dat het niets wordt. Die frustratie hebben we eruit gehaald. De fun is niet alleen voor de winnaar.’

Belgen halen Oscar binnen

Repos Productions, uitgever 7 Wonders en Time's Up 

Een psycholoog en een infograficus ontmoeten elkaar tien jaar geleden op een spelletjessweekend. Ze spelen er Time’s Up, een party game die toen enkel in de VS te verkrijgen was. ‘We waren er meteen wild van. We kochten de rechten voor Europa, en Repos Productions was een feit. Overdag onze job, en ’s avonds ons bedrijf.’

7Wonders ©rv

Het Brusselse bedrijf telt nu 12 werknemers en haalt 9 miljoen euro omzet. Van Time’s Up verkocht Repos 3 miljoen dozen. Van 7 Wonders al meer dan 1 miljoen. In dat laatste spel bouwt elke speler de wonderen van Babylon, Efeze of Olympia door te handelen in grondstoffen. Het werd enkele jaren geleden tot Spiel des Jahres verkozen, de Oscar van de sector. ‘Aan de prototypes die we toegestuurd krijgen van auteurs - één per dag - is meestal nog heel veel werk. Soms duurt het drie jaar voor een spel af is. De titel, de spelregels, het materiaal van de pionnetjes, het artwork, het aantal spelers, alles moet juist zijn. 7 Wonders is tijdens het creatieproces wel honderd keer gewijzigd en evenveel keer getest. Je mag geen fouten maken. Je moet een beetje een freak zijn, een perfectionist.’

7 Wonders zal binnenkort ook beschikbaar zijn op de iPad. ‘Een serieuze investering, maar we zijn ervan overtuigd dat online en offline elkaar versterken. Het is niet omdat je de app verkoopt dat de dozen in ons magazijn zullen blijven liggen. Integendeel’, zegt Provoost.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud