'Tekort aan medicijnen nooit eerder zo groot'

©BELGAIMAGE

De Apothekersbond waarschuwt dat de lijst met onbeschikbare geneesmiddelen steeds langer wordt. 'Dat is nefast voor de gezondheid en de levenskwaliteit van de patiënten.'

Het tekort aan medicijnen in ons land was nog nooit zo groot, waarschuwt de Apothekersbond dinsdag in de krant Het Nieuwsblad. 459 medicijnen zijn tijdelijk niet beschikbaar en die lijst wordt elke dag langer. Het gaat om een heel divers scala aan geneesmiddelen, zoals bloedverdunners, vochtafdrijvende middelen, middelen tegen botontkalking en bepaalde antibiotica.

We vragen de overheid op zijn minst toe te laten dat de apotheker een voorgeschreven product vervangt door een alternatief. Nu moeten mensen eerst naar de dokter om een nieuw voorschrift.
Lieven Zwaenepoel
Woordvoerder Apothekersbond

De Apothekersbond waarschuwde eind 2018 al eens voor de stijgende tekorten. Sindsdien is het probleem alleen maar verergerd. Sommige medicijnen zijn enkele dagen onbeschikbaar, andere zijn weken of maanden niet te verkrijgen. Een paar worden zelfs volledig teruggetrokken uit de markt.

'De oorzaken zijn divers', zegt woordvoerder Lieven Zwaenepoel. 'Nu en dan is er een tekort aan grondstoffen, op andere momenten is er een productie- of distributieprobleem. Farmaceutische bedrijven moeten aan tal van kwaliteitsvereisten en administratieve verplichtingen voldoen, waardoor ze er soms niet in slagen hun leveringsplicht te vervullen. Ze kunnen dan niet alle markten bevoorraden en kiezen bijvoorbeeld voor de markten waar ze de hoogste prijs voor hun medicijnen krijgen. Soms valt België daar onder, soms niet.'

Hamsteren

Het probleem is niet onschuldig. 'We willen geen paniekreactie of hamstergedrag veroorzaken', zegt Zwaenepoel, 'maar de tekorten leiden ertoe dat behandelingen soms worden onderbroken of vervangen door suboptimale alternatieven. Dat heeft een impact op de gezondheid en de levenskwaliteit van de patiënten. Wij vragen de overheid op zijn minst toe te laten dat de apotheker een voorgeschreven product vervangt door een alternatief. Nu moeten mensen eerst naar de dokter om een nieuw voorschrift.'

De zorgkoepel Zorgnet-Icuro - die alle Vlaamse ziekenhuizen, meer dan 300 woonzorgcentra en een reeks voorzieningen in de geestelijke gezondheidszorg verenigt - bevestigt het probleem. 'Het is al jaren bekend en lijkt de jongste maanden toe te nemen', zegt Marc Geboers, de directeur algemene ziekenhuizen bij de koepel. 'Dat levert vooral problemen op bij vrij unieke geneesmiddelen of medicatie waarvoor geen of nauwelijks een alternatief bestaat.' 

Beperkt succes

Volgens Zorgnet-Icuro moet de Belgische overheid meer sturen. Ze probeerde al oplossingen te zoeken, maar met beperkt succes. Sinds 2014 geldt er een meldingsplicht als een geneesmiddel meer dan twee weken niet beschikbaar is.

Twee maanden geleden trad een nieuwe wet in werking die tekorten moet voorkomen. De wet verplicht groothandelaars bij een tekort aan medicijnen in de eerste plaats aan Belgen te verkopen en niet uit te voeren naar het buitenland. 

Voor de meeste geneesmiddelen zijn er alternatieven. De voorbije twee jaar hebben we maar voor vijf geneesmiddelen geen direct alternatief gevonden.
Ann Eeckhout
Woordvoerster FAGG

Het helpt voorlopig weinig, zegt Zwaenepoel. De oplossing moet volgens de Apothekersbond Europees gezocht worden. 'Nu heeft elke lidstaat zijn eigen aanpak, waardoor bedrijven ze tegen elkaar kunnen uitspelen. We moeten op Europees niveau afspraken maken. Die moeten de openbare dienstverlening garanderen en afdwingbaar maken.'

Het Europese niveau kan de zaken ook extra bemoeilijken. Een harde brexit dreigt de geneesmiddelenstroom tussen het Verenigd Koninkrijk en Europa in de war te sturen. Maandelijks komen vanuit het Verenigd Koninkrijk 45 miljoen verpakkingen van medicijnen naar het Europese vasteland. Omgekeerd gaan er 37 miljoen vanuit Europa naar het VK.

Noodkreet

Stefaan Fiers, de woordvoerder van de Belgische geneesmiddelenindustrie pharma.be, benadrukt dat de sector de kwestie ernstig neemt. 'We doen er alles aan om tekorten te vermijden en te verzekeren dat patiënten toegang hebben tot hun medicijnen.' Volgens Fiers zijn de tekorten steeds tijdelijk en verandert de lijst met onbeschikbare geneesmiddelen voortdurend. 'Maar we kunnen een tekort niet altijd plotsklaps verhelpen. Sommige biologische medicijnen zijn afhankelijk van een celcultuur. Het duurt een tijd voor er voldoende cellen zijn voor een werkend geneesmiddel of vaccin. Soms is dat meer dan een jaar.'

Daarnaast benadrukt Fiers dat het om 459 verpakkingen gaat en niet om de medicijnen in hun geheel. 'Het gaat om 459 verpakkingen op een totaal van 10.000. Soms is een grote verpakking van een bepaald geneesmiddel niet beschikbaar, maar een kleinere wel.'

Voor het gros van die verpakkingen is er ook een alternatief, bevestigt het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG). 'Voor de meeste geneesmiddelen zijn er alternatieven'  zegt woordvoerster Ann Eeckhout. 'De voorbije twee jaar hebben we maar voor vijf geneesmiddelen geen direct alternatief gevonden. Dan brengen we een werkgroep van experten samen. Die bekijkt hoe met de beperkte voorraad moet worden omgegaan.'

Fiers benadrukt dat de geneesmiddelenindustrie voortdurend met het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) en de apothekers overlegt. Dat leidt tot concrete resultaten. 'Vanaf deze herfst zal de databank waarop artsen zich baseren om een geneesmiddel voor te schrijven meteen tonen als een product niet voorradig is. Artsen kunnen dan direct een alternatief voorschrijven', zegt hij.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect