Uw lichaam wordt een medicijnfabriek

©BELGAIMAGE

Leuvense onderzoekers zijn er in geslaagd om schapen zelf medicijnen - antilichamen - te laten produceren door een specifieke DNA-code in spiercellen te injecteren.

Antilichamen zijn een onderdeel van ons immuunsysteem en beschermen tegen indringers zoals virussen, bacteriën of tumoren. Ze worden ook in laboratoria ontwikkeld en in bioreactoren gemaakt als medicijnen tegen ontstekingsziektes, kanker en tal van andere aandoeningen. De productie ervan is evenwel ingewikkeld en duur. 'Kan dat niet eenvoudiger, vroegen we ons enkele jaren geleden af', zegt Kevin Hollevoet van het Leuvense labo voor Therapeutische en Diagnostische Antilichamen.

Spiercellen nemen de DNA-code op en voeren de instructies uit die in dat stukje DNA zitten.

Het team ging aan de slag en zocht én vond een manier om het lichaam zelf specifieke antilichamen te laten aanmaken. Ze vertrekken daarbij van de voor het antilichaam specifieke DNA-code, stoppen het in een zogeheten plasmide en injecteren het in spieren, gevolgd door enkele kleine elektrische impulsen.

Het resultaat is dat de spiercellen de DNA-code opnemen en de instructies die in dat stukje DNA zitten, uitvoeren. En die instructie is: maak antilichaam x of y aan. 'Voor alle duidelijkheid: die DNA-code nestelt zich alleen in de celkern, niet in het genoom van de gast. Vergeleken met klassieke gentherapie zijn er ook minder risico's op neveneffecten', zegt hij. 

Schapen

Dat concept heeft nu na jaren onderzoek resultaten opgeleverd. Nog niet bij mensen, maar wel bij schapen. 'Uit bloedonderzoek bij de schapen bleek dat de geproduceerde antilichamen in die mate aanwezig waren dat ze als geneesmiddel kunnen werken en tot bijna een jaar na de injectie meetbaar blijven', zeggen de onderzoekers.

'Een belangrijke mijlpaal', zegt Hollevoet. 'Een grote stap vooruit in dit onderzoeksveld. Wij en andere hadden dit al aangetoond bij muizen. En nu ook bij schapen van 40 tot 70 kilo. Dat is toch nog iets anders. Qua spiermassa en bloedvolume lijken ze op de mens', luidt het. 'De stap naar de mens is kleiner dan ooit.'

Barrières

Alle puzzelstukken zijn er, maar we moeten nog enkele barrières overwinnen.
Kevin Hollevoet
KU Leuven

Deze aanpak kan de kost van antilichaambehandeling, onder andere bij kankerpatiënten, fors doen dalen. Omdat het effect ervan langer aanhoudt, zijn bovendien minder behandelingen nodig. Hollevoet verwacht de eerste doorbraken met dergelijke technologie in het domein van infectieziektes, al zal het nog jaren duren voor het daadwerkelijk een medicijn oplevert. 

'Alle puzzelstukken zijn er, maar we moeten nog enkele barrières overwinnen', zegt Hollevoet. Via de technologie heeft het team bijvoorbeeld nog geen controle over hoeveel en hoe lang antilichamen worden aangemaakt terwijl dosering in de medische wereld een cruciale parameter is. 'Dat is nog een uitdaging', zegt Hollevoet. 'En we doen verder onderzoek naar andere toedieningswijzes, door bijvoorbeeld DNA-codes rechtstreeks in tumoren te injecteren.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect