Advertentie

België kan dupe worden in jacht op virusremmers

Het veelbesproken remdesivir is op dit moment het enige medicijn dat een goedkeuring heeft gekregen in de strijd tegen het coronavirus. ©JONAS LAMPENS

Toen corona losbarstte, was er een groot tekort aan mondmaskers. Eenzelfde scenario dreigt nu voor virusremmers. Hoe verzekert België zich van genoeg voorraad en vermijdt het dat de factuur ontspoort?

Het veelbesproken remdesivir is op dit moment het enige medicijn dat een goedkeuring heeft gekregen in de strijd tegen het coronavirus. Het middel van de Amerikaanse farmareus Gilead is geen wondermiddel, maar wel een belangrijke hulp voor patiënten die met longklachten in het ziekenhuis belanden.

Het medicijn, dat aanvankelijk was ontworpen als middel tegen ebola, bleek ook de aanmaak van het nieuwe coronavirus in het lichaam te stoppen, waardoor patiënten enkele dagen sneller het ziekenhuis kunnen verlaten.

Tot daar het goede nieuws, want er zijn grote vragen over de beschikbaarheid en de prijs van remdesivir. De Amerikaanse president Donald Trump sloot eind juni een deal waarbij hij een half miljoen dosissen opkocht: goed voor ruim 90 procent van de productiecapaciteit in de maanden juli, augustus en september. Dat betekent dat er voor de rest van de wereld maar enkele tienduizenden dosissen beschikbaar zijn.

België en andere Europese landen waren overgeleverd aan de goodwill van Gilead, maar door een Europese aanbesteding wist ons land toch nog zowat 1.500 dosissen op de kop te tikken. ‘De Europese Unie had tot nu niet veel draagkracht’, zegt de gezondheidseconoom Lieven Annemans. ‘Maar door een zogeheten emergency support instrument (ESI) zijn 30.000 behandelingen besteld aan 2.000 euro per behandeling, die verdeeld werden over de lidstaten. De terugbetaling van die 60 miljoen euro wordt Europees geregeld.’

Op die manier kon Europa op korte termijn - tot en met oktober - voldoende remdesivir aanschaffen. De aanpak was een primeur, zegt Annemans. ‘Met een voorraad van 1.500 dosissen bij een gemiddelde van 27 ziekenhuisopnames per dag kom je niet zo ver in België, maar het is toch al iets.’ De prijs vindt hij gerechtvaardigd, omdat je dat ‘meteen terugbetaald krijgt door enkele dagen minder in het ziekenhuis’.

Toch was er kritiek op die prijs. De Amerikaanse gigant, in ons land bekend als partner van het Mechelse biotechbedrijf Galapagos, legde die voor overheden vast op 390 dollar per flesje. Voor een standaardbehandeling die bestaat uit zes inspuitingen loopt dat dus op tot 2.340 dollar, omgerekend bijna 2.000 euro, wat volgens critici een veelvoud is van de productiekosten.

‘Remdesivir is een product dat je echt wil als samenleving. Als Gilead van slechte wil was, dan had het vijf keer meer kunnen vragen. Het heeft dat niet gedaan. We hoeven dus niet te panikeren. De overheden zijn niet met hun rug tegen de muur gezet.’
Lieven Annemans
Gezondheidseconoom UGent en VUB

‘Kijk, dit is een product dat je echt wil als samenleving’, zegt Annemans. ‘Als Gilead van slechte wil was, had het vijf keer meer kunnen vragen. Het heeft dat niet gedaan. We hoeven dus niet te panikeren. De overheden zijn niet met hun rug tegen de muur gezet.’

Remdesivir is niet het enige middel dat als veelbelovend wordt beschouwd in de strijd tegen het virus. Wereldwijd testen wetenschappers bestaande medicijnen experimenteel op dieren of worden ze in ziekenhuizen ingezet bij coronapatiënten. Een aantal ervan lieten al hoopvolle resultaten zien, al zijn er nog geen rigoureuze studies afgerond vergelijkbaar met wat nodig is voor de erkenning van een nieuw medicijn (zie tabel).

Uit proeven blijkt dat het middel favipiravir en een corticosteroïde zoals prednisone kunnen helpen te voorkomen dat zwaar zieke patiënten aan de beademing belanden, of aan Covid-19 sterven. ‘Maar ze worden niet gecommercialiseerd in België en zijn dus niet zonder meer beschikbaar’, zegt Lieven Zwaenepoel van de Apothekersbond. ‘Tenzij de overheid zelf een aankoop zou doen in het buitenland als strategische voorraad.’

Beide middelen staan echter niet op de lijst van medicijnen die het federale geneesmiddelenagentschap FAGG belangrijk vindt in de strijd tegen Covid-19, een lijst waar allerlei beperkingen voor gelden. Er werden dus geen noodvoorraden aangelegd. Waarom niet, is een open vraag. Op het FAGG was niemand bereikbaar voor uitleg.

Dexamethason

Een andere corticosteroïde, Dexamethason, werd dan weer wel op de lijst gezet. Dat medicijn kan vrij eenvoudig in lokale fabrieken of ziekenhuisapotheken bereid worden als de grondstoffen beschikbaar zijn. ‘De overheid heeft vele kilo’s grondstoffen ervan aangekocht. Maar het is een product met vele broertjes en zusjes die hetzelfde doen. Daar is er geen risico’, zegt Thomas De Rijdt, het hoofd van de ziekenhuisapotheek van het UZ Leuven.

Het FAGG nam ook maatregelen om bevoorradingszekerheid te hebben voor de anti-hiv-cocktail Kaletra, met als werkzame stoffen lopinavir en ritonavir, en voor het malariamedicijn chloroquine, dat dit voorjaar nog door Trump werd bejubeld als ‘een van de grootste doorbraken in de geschiedenis van de geneeskunde’. Maar het effect van beide medicijnen bleek beperkt of onbestaande.

'We kunnen niet 120 stoffen speculatief aankopen waarvan er misschien één het wondermiddel blijkt. Maar als er één gevonden wordt, zal heel de wereld er achteraan gaan.'
Thomas De Rijdt
Hoofd ziekenhuisapotheek UZ Leuven

Zich wapenen tegen tekorten in virusremmers is dus geen gemakkelijke klus. Het risico is reëel dat overheidsmaatregelen ofwel te laat komen, ofwel onnodig zijn. Het FAGG laat zich daarom bijstaan door experts onder leiding van federaal minister Philippe De Backer (Open VLD). ‘De monitoring gebeurt in de werkgroep medicatie van de coronataskforce Shortages’, zegt Zwaenepoel. ‘Dat heeft tot nu toe goed gewerkt, al is het op bepaalde momenten zeer kritiek geweest.’

Diergeneesmiddelen

‘Klopt’, zegt De Rijdt. ‘Bij de eerste golf waren er tekorten aan curare (een spierverslapper voor geïntubeerde patiënten, red.), sedativa zoals midazolam en propofol en de pijnstiller sufentanil. Dat werd opgelost door andere merken te gebruiken, uitwisselingen met andere ziekenhuizen, aankopen van gelijkaardige producten bestemd voor de Algerijnse en Chinese markt, tot zelfs het gebruik van diergeneesmiddelen die voldeden aan dezelfde specificaties.’

De ziekenhuisapotheek van het UZ Leuven is nu redelijk gerust voor alles wat geen virusremmer is. ‘Zelfs in een slecht maar realistisch scenario, een gecontroleerde storm, hebben we voldoende voorraad tot het einde van het jaar.’ Anders is het voor nieuwe ‘remdesivirs’ die op de proppen kunnen komen als succesvolle behandeling.

‘Hydroxychloriquine was ook veelbelovend, nu niet meer. We kunnen niet 120 stoffen speculatief aankopen, waarvan misschien één het wondermiddel blijkt’, zegt De Rijdt. ‘Maar als er één gevonden wordt, gaat heel de wereld erachteraan.’ Net als bij mondmaskers kunnen we dan alleen importeren aan hoge prijzen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud