Cruciale 'vetbolletjes' verantwoordelijk voor vertraging vaccins

De verpleegster Sandra Lindsay krijgt in New York als eerste in de VS een coronavaccin toegediend. ©REUTERS

Minuscule vetbolletjes blijken de x-factor voor de coronavaccins van Pfizer-BioNTech, Curevac en Moderna. De grote vraag dreigt de aanvoer van vaccins te doen stokken. 'Wereldwijd biedt maar een handvol spelers ze aan.'

Door productieproblemen krijgt ons land, dat op 5 januari met de vaccinatiecampagne begint, in januari niet de voorziene 600.000 dosissen van het Pfizer-BioNTech-vaccin. Het Amerikaanse farmabedrijf Pfizer houdt het erop dat 'het opschalen van de toeleveringsketen van grondstoffen langer dan verwacht duurde'. Over welke grondstoffen het gaat, wil het niets kwijt.

Maar volgens de Britse zakenkrant Financial Times is de productievertraging te wijten aan de haperende aanvoer van 'lipide nanopartikels' (LNP's) of minuscule vetbolletjes. Die omwikkelen het RNA - het onstabiele, genetische materiaal van een stukje van het coronavirus dat aan de basis ligt van het Pfizer-vaccin - met een vetmanteltje om het te beschermen tegen afbraak in ons lichaam. RNA breekt af zodra het in contact komt met stoffen in bloed en cellen.

Omdat de medische afzetmarkt tot dusver beperkt was, is het aanbod klein.
Kris Thielemans
Immunoloog

'Het gebruik van zulke LNP's of oliefilms is relatief nieuw in de farmasector', zegt Kris Thielemans, immunoloog en emeritus professor (VUB) die al 25 jaar met RNA werkt. 'Omdat de medische afzetmarkt tot dusver beperkt was, is het aanbod klein. Wereldwijd heb je maar een handvol spelers in die nieuwe technologie.'

'Die werd op kleine schaal gebruikt in kankerbehandelingen, maar ondertussen is de vraag veel groter', zegt Johan Neyts, die een coronavaccin ontwikkelt aan het Leuvense Rega Instituut. 'Omdat naast het duo Pfizer-BioNTech ook andere vaccinontwikkelaars, zoals het Amerikaanse Moderna en het Duitse Curevac, de mRNA-kaart trekken.'

'Daardoor moeten de firma's die gespecialiseerd zijn in LNP's hun productie holderdebolder optrekken en kan het zijn dat straks tekorten opduiken, als honderden miljoenen mRNA-vaccins geproduceerd moeten worden.'

Mix van lipiden

'In het geval van het Pfizer-BioNTech-vaccin bestaat de vetdruppel of oliefilm uit een mix van lipiden', zegt Thielemans, die erop wijst dat zeer gespecialiseerde knowhow vereist is om zo'n mix te verfijnen. Het Amerikaans-Duitse duo Pfizer-BioNTech werkt daarvoor samen met de Canadese gespecialiseerde firma Acuitas Therapeutics.

'Die haalt zijn lipiden dan weer bij een groothandelaar', zegt Thielemans, de oprichter van het Belgische biotechbedrijf Etherna, dat gespecialiseerd is in de ontwikkeling van immuuntherapieën met mRNA als centrale bouwsteen. 'Wij kopen onze lipiden bij Etherna in Japan en werken aan een eigen lipidenmengsel om RNA te transporteren.'

Pfizer liet al weten dat de vaccinproductie 'weer op volle toeren draait'. De Amerikaanse farmagroep is optimistisch, omdat 'de aanpassingen aan onze productielijnen in de Verenigde Staten en Europa volledig voltooid zijn en de vaccindosissen in sneltempo worden gemaakt. We hebben er vertrouwen in dat we tegen het einde van 2021 zoals aangegeven tot 1,3 miljard doses kunnen leveren.' België tekende in totaal in op 5 miljoen dosissen van het Pfizer-BioNTech-vaccin.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud