De jacht op coronamedicijnen en -vaccins: een stand van zaken

In ons land werken de Leuvense viroloog Johan Neyts en zijn team aan een vaccin tegen het coronavirus. ©Dieter Telemans

Wereldwijd speuren wetenschappers en bedrijven naar geneesmiddelen en vaccins tegen het coronavirus.

Het Franse Sanofi laat woensdag weten dat het bereid is de Franse autoriteiten miljoenen dosissen van het anti-malaria-medicijn Plaquenil aan te bieden, meldt persagentschap AFP. Daarmee kunnen mogelijk 300.000 patiënten met het coronavirus behandeld worden.

Uit data van professor Didier Raoult, directeur van het Institut Hospitalo-Universitaire van Marseille, bleek het virus verdwenen te zijn bij drie kwart van de 24 geteste patiënten zes dagen nadat ze gestart waren met Plaquenil.

De Franse autoriteiten bestempelen de resultaten als ‘beloftevol’, maar benadrukken dat er nog geen wetenschappelijk bewijs is dat de behandeling aanslaat. Ze zullen een klinische test laten uitvoeren bij een grotere patiëntengroep, door een ander team dan dat van professor Raoult.

Antilichamencocktail

Het Amerikaanse biotechbedrijf Regeneron meldde dinsdag dat het honderden antilichamen identificeerde - van muizen en van mensen die al herstelden van de longziekte Covid-19 - die het coronavirus zouden kunnen neutraliseren.

Het wil over een maand beginnen met de grootschalige productie van een antilichamencocktail als therapie voor zieke mensen en mikt erop in 'het begin van de zomer' met klinische testen te starten. 

Malaria, ebola, hiv

Specifieke medicijnen tegen het coronavirus zijn er nog niet, maar volgens experts kunnen artsen bij patiënten met een ernstige longontsteking wel al drie bestaande producten toedienen die werden ontwikkeld als remedie tegen ziekten en virussen, zoals malaria (chloroquine), ebola (remdesivir) en hiv (lopinavir/ritonavir).

Chloroquine kwam decennia geleden op de markt ter bestrijding van malaria. In 2004 ontdekte viroloog Marc van Ranst (KU Leuven) dat dat medicijn in menselijke cellen de groei van het SARS-virus kan afremmen. Dat is een ander type coronavirus dat in 2003 een epidemie veroorzaakte.

Chinese onderzoekers van het Wuhan Instituut voor Virologie pikten dat op. Eind januari stelden ze bij experimenten op cellen vast dat chloroquine ook de groei van het coronavirus kan remmen. Diverse Chinese farmabedrijven lieten weten dat ze de productie ervan zouden opvoeren. Hoe de antivirale werking van chloroquine in elkaar steekt, is nog niet helemaal duidelijk.

Hoop op ebolamedicijn

In China begonnen ook volop studies rond remdesivir, eigendom van de Amerikaanse farmareus Gilead. Oorspronkelijk was die experimentele virusremmer ontwikkeld als ebolamedicijn, maar hij bleek niet effectief. De hoop is dat remdesivir het coronavirus wel kan aanpakken, zoals onlangs bleek uit de celproeven.

Pas eind april wordt duidelijk of het helpt. Gilead maakt dan de eerste resultaten bekend van de experimentele behandelingen in Chinese en Amerikaanse ziekenhuizen.

De jacht op een vaccin

Tegelijkertijd is dé grote uitdaging te voorkomen dat mensen ziek worden. Dat kan enkel via een vaccin, waardoor mensen al antistoffen hebben voordat ze ermee in aanraking komen. De hele wereld maakt daar jacht op. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) liet weten dat er 50 mogelijke vaccins getest worden.

De Amerikaanse farmareus Johnson & Johnson heeft al een kandidaat-vaccin en verwacht de eerste dosissen begin 2021 klaar te hebben. J&J zal dat tegen de kostprijs verdelen. ‘Ik reken op 10 dollar of euro per vaccin', zei de Belgische chief scientific officer Paul Stoffels recent in een gesprek met De Tijd

Het Italiaanse Takis Biotech kreeg groen licht van het Italiaanse Ministerie van Gezondheid voor pre-klinische testen van zijn kandidaat-vaccin, waarvan de eerste resultaten in april zullen binnenlopen. Als die goed zijn, kunnen de eerste testen op mensen in de herfst starten. Het bedrijf startte een crowdfundingactie voor de verdere ontwikkeling.

De Amerikaanse farmareus Pfizer sloot een deal met het Duitse BioNTech voor een kandidaat-vaccin dat ze vanaf eind april op mensen willen testen. Beide partijen kennen elkaar goed, want ze werken al sinds 2018 samen om griepvaccins te ontwikkelen.

Eerste klinische testen

De Europese Commissie bood de Duitse vaccinontwikkelaar CureVac 80 miljoen euro om de ontwikkeling en productie van een vaccin in Europa op te drijven.

En in de Verenigde Staten kreeg een eerste vrijwilliger een potentieel vaccin van het Amerikaanse biotechbedrijf Moderna, dat bij 45 gezonde vrijwilligers zal worden ingespoten. In de eerste fase van klinische testen wordt nagegaan of het vaccin veilig is en het een immuunreactie oproept. 

Moderna zette een vaccin op punt op basis van mRNA, of messenger-RNA, een soort genetische code die lichaamscellen duidelijk maakt welke eiwitten te produceren om zich te wapenen tegen het virus. Naar schatting is het nog 12 à 18 maanden wachten op de commercialisering.

Ook andere farma- en biotechbedrijven stapten al in de vaccinrace, zoals Sanofi en het Amerikaanse biotechbedrijf Inovio, dat aankondigde in april met klinische testen in de VS te starten.

Leuven en Gent 

In België sleutelt het Leuvense Rega Instituut, onder leiding van viroloog Johan Neyts, aan een coronavaccin, dat al wordt getest op muizen en hamsters. En in Gent is het team van Xavier Saelens (UGent), in samenwerking met datzelfde Rega Instituut, half maart gestart met in-vitrotesten op het nieuwe coronavirus van zijn potentiële antivirale middel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud