reportage

'Deze vaccindeal zet de schijnwerpers op België'

Novasep in Seneffe mag de vaccins van AstraZeneca maken. ©Novasep

De farmareus AstraZeneca laat enkele honderden miljoenen dosissen van zijn coronavaccin produceren bij het biotechbedrijf Novasep in Wallonië. 'Zoiets hebben we nog nooit gedaan, niet in omvang en niet in snelheid.'

Begin deze week was het dorpje Seneffe in Henegouwen opeens wereldnieuws. Het Britse AstraZeneca had zijn oog laten vallen op het biotechbedrijf Novasep in het lokale industriepark, voor de productie van zijn coronavaccin. ‘We zijn trots op deze samenwerking. Dit zet de schijnwerpers op ons, deze regio en België’, zegt Cedric Volanti, de verantwoordelijke voor de vestiging.

Terwijl honderd meter verderop plezierbootjes aangemeerd liggen en bij de hondenschool Fidèle à Moi dieren getraind worden, is het bij Novasep alle hens aan dek. ‘We hebben de expertise. Maar de schaal waarop en de snelheid waarmee alles moet gebeuren, hebben we nog nooit gekend.’ Wat normaal meerdere jaren duurt, moet Novasep nu in enkele maanden klaarspelen. Dat gaat volgens Volanti lukken, omdat vaccinprojecten bij alle spelers in de ketting dé topprioriteit zijn.

Een bioreactor in de bestaande fabriek moet nog deze zomer de eerste batches opleveren van het vaccin, meer specifiek van het cruciale vacciningrediënt: de virale vectoren (zie inzet). Intussen worden in een nieuw gebouw ‘meerdere’ bioreactoren geïnstalleerd om de productiecapaciteit op te schalen. Die zullen nog voor het jaareinde in werking zijn.

Het vaccin van AstraZeneca en de vectoren van Seneffe

Het vaccin van AstraZeneca - ontwikkeld aan Oxford University - is een genetisch vaccin. Daarbij wordt een specifiek gen geïnjecteerd dat lichaamscellen instructies geeft om stoffen (antigenen) aan te maken die ongevaarlijk zijn, maar kenmerkend voor het coronavirus. Het immuunsysteem gaat die te lijf en traint zich voor een volgende, echte virusaanval.

Dat gen en die instructies komen echter niet vanzelf in de cellen. Daar is een virus voor nodig, in dit geval een onschadelijk adenovirus dat dienst doet als koerier, de cellen binnendringt en het genetisch pakket aflevert.

Novasep gaat die virale vector (virus + pakketje) in Seneffe in bioreactoren maken. Het eindproduct is een vloeistof dat bij AstraZeneca een finale bewerking krijgt en dosis per dosis in flacons afgevuld wordt. Het vaccin doorloopt nog klinische testen. Tegen september zal duidelijk zijn in welke mate het bescherming biedt.

 

AstraZeneca heeft de ambitie uitgesproken om dit en volgend jaar 2 miljard dosissen ter beschikking te stellen. Om tijd te winnen bouwt het - terwijl de klinische testen nog lopen – wereldwijd al een productienetwerk uit. Novasep is een belangrijke schakel in de deal die AstraZeneca sloot met de Inclusive Vaccines Alliance, een groepering met Frankrijk, Duitsland, Italië en Nederland. Die bestelde al 400 miljoen dosissen voor 750 miljoen euro. Novasep zal 'voor een groot deel daarvan' - enkele honderden miljoenen dus - de actieve ingrediënten maken.

100
jobs
Op kruissnelheid zal het vaccinproject in Seneffe 100 extra jobs creëren, boven op de al 50 vacatures voor de andere activiteiten van Novasep.

Op kruissnelheid zal Novasep met dat ene project 100 extra jobs creëren. Het wordt een huzarenstuk om die in zo’n korte termijn ingevuld te krijgen, boven op de 50 vacatures die er al waren voor de andere activiteiten. Novasep investeert voor het project ‘een significant bedrag'. Meer wil Volanti daarover niet kwijt. Evenmin is duidelijk wat er gebeurt als het vaccin in de nog lopende klinische testen toch niet blijkt te werken en niet op de markt zal komen.

‘We hopen dat dit hét vaccin zal worden, maar het belangrijkste is dat er een vaccin komt’, zegt Volanti diplomatisch. ‘We zitten in een ongeziene crisis. Daarin moesten we onze verantwoordelijkheid nemen. We zullen sowieso veel leren uit dit project. De capaciteit kunnen we later ook voor andere projecten gebruiken.’

Het bedrijf is in volle groei in België. Novasep, met hoofdkwartier in Frankrijk, zette hier in 2009 voet aan grond met de overname van Henogen, een spin-off van de ULB die toen 100 werknemers telde. Nu zijn dat er al 300 en komen er op korte termijn nog 150 bij.

Visionair

De grote sprong voorwaarts kwam er vier jaar geleden, toen Novasep volop begon in te zetten op de productie van virale vectoren voor gen- en immunotherapie. ‘Dat is visionair gebleken’, zegt Volanti. Het zijn vrij jonge maar snelgroeiende takken in de geneeskunde. Ze bieden het potentieel ziektes bij de wortel aan te pakken en patiënten echt te genezen. Bij gentherapie wordt een gen ingebracht om een defect, ontbrekend of ziekmakend gen te vervangen. ‘Het is extreem trendy, met veel toekomstpotentieel’, zegt Volanti.

Onlangs kondigde Novasep bijvoorbeeld een deal aan met het Franse Lysogene in het kader van een gentherapie voor neurodegeneratieve ziektes. Andere namen wil hij niet kwijt. ‘Maar we werken voor de topspelers.’ Het bedrijf produceert de batches voor klinische proeven. Voor drie projecten start de productie binnenkort op commerciële schaal.

Novasep is een van de spelers in het Waalse ecosysteem van cel- en gentherapie dat zich de voorbije jaren in Wallonië heeft gevormd met kleppers als Iteos Therapeutics, dat zich opmaakt voor een beursgang op Nasdaq, MastherCell, dat onlangs voor 285 miljoen euro werd opgekocht door Amerikanen, en Univercells, dat met steun van de investeringsmaatschappij KKR net als Novasep virale vectoren gaat maken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud