Facebook-topman investeert in Leuvens onderzoek naar parkinson

©REUTERS

Leuvense onderzoekers krijgen 1 miljoen euro van het Chan Zuckerberg Initiative om hersenen op een chip te creëren. 'Hiermee kunnen we hersenziektes als parkinson doorgronden.'

Patrik Verstreken van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie, een van de grootste experten in parkinsononderzoek in ons land, neemt de leiding in het driejarenproject. Hij wordt geflankeerd door onder meer imec, het Leuvense onderzoekscentrum gespecialiseerd in chiptechnologie.

Dat het team steun wist los te weken van het Chan Zuckerberg Initiative - in het leven geroepen door Facebook-oprichter Mark Zuckerberg en zijn vrouw Priscilla Chan - is een straffe stoot. 'Uit 700 projecten hebben ze er negen gekozen. Wij zijn erbij', vertelt Verstreken. 'We zijn heel blij. We zijn met een uniek project naar hen gestapt. We moeten nieuwe manieren vinden en gebruiken om naar neurodegeneratieve aandoeningen te kijken.'

Ondanks al het onderzoek blijft het arsenaal aan medicijnen voor ziektes als alzheimer, parkinson of ALS beperkt tot symptoombehandeling. Middelen om de aftakeling en de progressie ervan te stoppen of af te remmen, zijn er nog niet. 'De meeste klinische studies blijven jammer genoeg falen. En dat heeft volgens mij meerdere redenen. Er is nog onvoldoende basiskennis over de oorzaak en over waar of hoe het precies fout loopt in de hersenen. De stukjes van de hersenen die we willen onderzoeken bij parkinsonpatiënten zijn de cellen die afgestorven zijn. Maar die zijn er niet meer, dus dat maakt het moeilijk', lacht Verstreken. 'Met ons project moet dat wel mogelijk worden.'

Sciencefiction

Wat Verstreken, imec en co. van plan zijn, klinkt als sciencefiction, maar dat is het niet. 'We gaan huidcellen van parkinsonpatiënten nemen, die herprogrammeren, een andere identiteit geven en er hersenen mee bouwen op een chip. Begrijp me niet verkeerd, we gaan geen volledige hersenpan creëren. We gaan proberen een stukje van het brein na te bootsen.'

De stukjes van de hersenen die we willen onderzoeken bij parkinsonpatiënten zijn de cellen die afgestorven zijn. Maar die zijn er niet meer, dus dat maakt het moeilijk. Met ons project moet dat wel mogelijk worden.
Patrik Verstreken
Vlaams Instituut voor Biotechnologie

Verstreken denkt aan een microcircuit van neuronen, cellen die via elektrische verbindingen in contact staan met elkaar. 'We kunnen dan de elektrische activiteit en de interactie tussen de cellen meten en opvolgen. Zo kunnen we de vooruitgang van de ziekte heel gedetailleerd in kaart brengen voor de cellen afsterven. We gaan dat voor meer dan één patiënt doen, zodat we inzicht krijgen in de subtypes van Parkinson.'

De chip laat ook meteen toe om allerlei medicijnexperimenten uit te voeren. 'We kunnen genen aan- en uitzetten en kijken wat er gebeurt of we kunnen er chemische componenten overgieten en zien of we de circuits kunnen bijsturen. Dat zal een stroomversnelling in de geneesmiddelenontwikkeling in gang zetten', legt hij uit.

Chip van imec

De chip telt 16.400 elektroden, kleine metalen puntjes die de elektriciteit meten. 'Op elk punt kunnen we een hersencel plaatsen. Dat zijn er in vergelijking met de complexiteit van het brein niet veel, maar het geeft toch een mooi beeld. Op termijn hopen we samen met imec hersenen te bouwen in 3D. Dat is nog toekomstmuziek, maar we kunnen het proberen, toch?', zegt Verstreken vol enthousiasme. 

Of we ooit ziektes als parkinson de baas zullen kunnen? 'Ja, natuurlijk. Aids is grotendeels genezen, we zijn kanker aan het genezen. Dan moet dit ook kunnen. Maar vraag me niet wanneer. We moeten gewoon veel meer onderzoek doen, maar we geraken er wel. De voorbije tien jaar is er veel vooruitgang geboekt. Ik zie geen reden waarom dat nu zou stoppen.' 

Dochter Maxima

Zuckerberg en zijn vrouw Priscilla Chan gaven exact drie jaar geleden het startschot voor het Chan Zuckerberg Initiative, op de dag van de geboorte van hun dochter Maxima. Die inspireerde hen om hun fortuin grotendeels in te zetten voor het goede doel. In 2016 haalden ze voor het eerst de bazooka boven door 3 miljard dollar uit te trekken voor wetenschappelijk basisonderzoek naar de grote ziektes van deze tijd: kanker, hart- en vaatziektes en neurologische aandoeningen. In dat laatste kader past de 1 miljoen euro voor het Leuvense onderzoek. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content