Advertentie

Farma richt hoop op genetische boodschapper mRNA

De Belgische biotechbedrijven Etherna en Quantoom Biosciences ontwikkelen een goedkopere productiewijze voor mRNA-therapieën. ©JONAS LAMPENS

Van coronavaccins tot behandelingen voor kanker en auto-immuunziekten, allemaal doen ze een beroep op mRNA-technologie, de nieuwe heilige graal voor de farmawereld. Het Franse Sanofi investeert fors in de ontwikkeling van mRNA-vaccins voor infectieziekten. Een Belgische duo mikt op een goedkopere productiewijze.

De erg snel ontwikkelde vaccins van het Amerikaanse Moderna en het Amerikaans-Duitse Pfizer-BioNTech, die een uitstekende bescherming tegen Covid-19 bieden, luidden de definitieve doorbraak in van de gemeenschappelijke technologie onder de motorkap: mRNA, of messenger-RNA.

Wat is mRNA-technologie?

MRNA-technologie levert in menselijke cellen een genetische boodschappenlijst af, waardoor die zelf therapeutische eiwitten aanmaken. Bij mRNA-vaccins tegen Covid-19 spuit je een stukje genetische code van het virus in, waarna lichaamscellen eiwitten - die karakteristiek zijn voor het virus - aanmaken. Dat lokt een immuunrespons uit, waardoor het lichaam zich traint voor een echte virusaanval.

Die technologie is volgens experts een veelzijdige gereedschapskist en is op vele fronten beloftevol. De Amerikaanse gezondheidsfilantroop Bill Gates voorspelt dat mRNA-vaccins de komende vijf à tien jaar sneller en goedkoper te ontwikkelen, makkelijker op te schalen en stabieler om te bewaren worden en dat ze ook bij andere aandoeningen hun nut zullen bewijzen. Bij infectieziekten kan je de technologie gebruiken om antistoffen op te wekken, bij kankerimmuuntherapie om afweercellen of T-cellen te activeren. MRNA-technologie wordt al klinisch getest voor de ontwikkeling van behandelingen voor kanker, onder andere door BioNTech, en vaccins voor infectieziekten.

Sanofi investeert

Ook het Franse farmabedrijf Sanofi, dat zich er al 20 jaar mee bezighoudt maar nog geen mRNA-behandeling op de markt heeft, schakelde dinsdag een versnelling hoger in het snel evoluerende domein. Het kondigde aan jaarlijks zo’n 400 miljoen euro te investeren in een 'mRNA-centre of excellence' bij het Franse Lyon en het Amerikaanse Boston. 400 werknemers gaan er zich toeleggen op de hele keten, van basisonderzoek tot de productie.

De essentie

  • De snelle ontwikkeling en sterke bescherming van de coronavaccins van Moderna en Pfizer-BioNTech betekenen de doorbraak van de mRNA-technologie.
  • Experts oordelen dat die veelzijdige technologie ook kan leiden tot behandelingen voor kanker, infectieziekten of auto-immuunziekten.
  • De Franse farmareus Sanofi investeert elk jaar zo’n 400 miljoen euro in de ontwikkeling van mRNA-vaccins voor infectieziekten.
  • De Belgische biotechbedrijven Etherna en Quantoom Biosciences ontwikkelen samen een schaalbare en goedkopere productiewijze.

Sanofi, een van ’s werelds grootste producenten, verkocht vorig jaar voor 6 miljard euro vaccins. Tegen 2025 wil het minstens zes kandidaat-vaccins voor niet nader genoemde infectieziekten klaar hebben voor klinische testen op mensen.

‘Innovatie in stabiliteit en tolerantie zijn cruciaal om het potentieel van mRNA te ontsluiten in routinevaccinaties tegen infectieziekten en over alle leeftijden’, zegt Jean-François Toussaint, hoofd onderzoek en ontwikkeling bij de vaccindivisie Sanofi Pasteur. Stabiliteit komt neer op de mogelijkheid mRNA-vaccins bij een lagere temperatuur te bewaren. Tolerantie slaat op eventuele neveneffecten.

We willen het mRNA-productieplatform zo klein mogelijk houden. Idealiter past het in een container, zodat je het makkelijk kan verschepen naar plaatsen waar een uitbraak is.
Bernard Sagaert
Chief operating officer Etherna Immunotherapies

Sanofi werkt sinds 2018 ook samen met het Amerikaanse biotechbedrijf Translate Bio rond mRNA-technologie. ‘Ons gezamenlijk kandidaat-coronavaccin zit in fase 1/2 van klinische ontwikkeling’, zegt woordvoerster Sandrine Guendoul. ‘En de eerste fase van klinische testen met een griepvaccin is net begonnen.’  

Goedkopere, schaalbare productie

Ook in eigen land beweegt van alles aan het mRNA-front. Dinsdag raakte bekend dat Etherna Immunotherapies, een biotechbedrijf in Niel, de krachten bundelt met Quantoom Biosciences, een dochter van het Waalse biotechbedrijf Univercells. Dat wil met innovatieve productiewijzen de toegang tot essentiële geneesmiddelen verbeteren.

Etherna en Quantoom Biosciences willen een nieuw, klein technologieplatform te voor de productie van vaccins en betaalbare therapieën op basis van mRNA, zegt Bernard Sagaert van Etherna. ‘Omdat de productie van mRNA-vaccins voor Covid-19 in volle pandemie heel snel opgedreven moest worden, werd die nog niet geoptimaliseerd. Een gebrek aan productiefaciliteiten en de kosten om nieuwe fabrieken te bouwen belemmeren het wereldwijde aanbod van mRNA.’

‘Wij geloven dat het productieproces zo kunnen optimaliseren dat de kosten lager uitvallen’, zegt Sagaert. ‘En we willen de ‘footprint’, de grootte van het productieplatform, zo klein mogelijk houden. Idealiter past het in een container, zodat je het gemakkelijk kan verschepen naar plaatsen waar een uitbraak is en je snel ter plekke kan produceren.’

De rolverdeling tussen Etherna en Quantoom is helder. ‘Wij hebben de expertise in huis om mRNA te produceren en te zuiveren. Quantoom heeft de robottechnische kennis om de productie van mRNA-therapieën te automatiseren.’

Quantoom wordt verantwoordelijk voor de wereldwijde commercialisering van het productiesysteem en betaalt op basis van de gerealiseerde omzet royalty’s aan Etherna. ‘De ontwikkelingskosten worden gedragen door beide partijen’, zegt Sagaert, die geen details geeft.

Met ons schaalbaar systeem moet je zowel kleine volumes, voor bijvoorbeeld kankerbehandelingen, als grote voor coronavaccins kunnen produceren.
Bernard Sagaert
Chief operating officer Etherna Immunotherapies

Etherna en Quantoom willen in 2023 beginnen met de internationale verkoop en verdeling van het platform, dat in België geproduceerd zal worden. ‘Wij zullen het gebruiken bij Etherna’, zegt Sagaert. ‘Mogelijk produceren we er ons coronavaccin mee, maar ook andere kandidaat-therapieën kunnen.’

‘Het interessante aan mRNA is dat je het kan inzetten voor een scala aan therapieën. Met ons schaalbaar systeem moet je zowel kleine volumes, voor bijvoorbeeld kankerbehandelingen, als grote voor coronavaccins kunnen produceren.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud