Is stoelgangtransplantatie oplossing voor parkinson?

Roosmarijn Vandenbroucke heeft de leiding over het team dat een onderzoek uitvoert bij parkinsonpatiënten die een stoelgangtransplantatie ondergaan.

Zit de oplossing voor de ziekte van Parkinson in onze darmen? Een Belgisch onderzoeksteam gaat dat in een grote studie met stoelgangtransplantaties onderzoeken.

Onze darmen hebben een wandoppervlakte van een paar honderd vierkante meter en zitten vol piepkleine bewoners: bacteriën. Die wegen samen zowat anderhalve kilo, meer dan onze hersenen dus. Die zitten er niet alleen om een boterham of banaan te verteren. Steeds meer signalen duiken op dat ze ook een rol spelen in de rest van het lichaam en mogelijk ziektes beïnvloeden of zelfs in gang zetten, gaande van chronische darmaandoeningen en diabetes tot kanker en parkinson.

De Gentse onderzoekster Roosmarijn Vandenbroucke legt zich sinds enkele jaren toe op die laatste hersenaandoening. Parkinson is een van die ziektes waar de medische wetenschap nog niet de vinger kan op leggen. De oorzaak is nog niet gekend. Bestaande medicijnen verlichten de symptomen, maar remmen de ziekte niet af.

Onderzoekers grijpen dan ook naar niet-alledaagse technieken en experimenten om meer te weten te komen. ‘Wij gaan kijken hoe darmflora een impact heeft op de hersenen en de ziekte van Parkinson’, zegt Vandenbroucke.

We nemen stoelgang, mixen die, verdunnen die met water en filteren het geheel. Dat brengen die met een buisje via de neus tot na de maag in de dunne darm.’

Onder leiding van Vandenbroucke is een team van de UGent, het UZ Gent en het VIB net gestart met een onderzoek waarbij 72 patiënten een stoelgangtransplantatie ondergaan. Een wereldwijde primeur waarbij de wetenschappelijke wereld nu al reikhalzend uitkijkt naar de resultaten. Een handvol patiënten heeft de ingreep al achter de rug.

De helft krijgt stoelgang van een gezonde persoon ingeplant, de andere helft krijgt een placebo, de eigen stoelgang dus. ‘Hoe dat in zijn werk gaat? We nemen stoelgang, mixen die, verdunnen die met water en filteren het geheel. Wat overblijft is een waterige oplossing met bacteriën. Die brengen we met een buisje via de neus tot voorbij de maag in de dunne darm.’

Gek idee

'Een gek idee? Toch niet’, zegt ze. Eerder onderzoek op muizen met parkinson toonde al aan dat het aanpassen van de darmflora een duidelijk effect heeft op de symptomen en de progressie van de ziekte. ‘Er zijn meerdere redenen om aan te nemen dat dat ook bij mensen zo kan zijn’, klinkt het. ‘Het darmslijmvlies heeft een eigen zenuwstelsel - ‘het tweede brein’ - en staat wel degelijk in contact met het opperbrein. Dat verklaart bijvoorbeeld waarom stress aanleiding geeft tot buikpijn.’

Het darmslijmvlies heeft een eigen zenuwstelsel - ‘het tweede brein’ - en staat wel degelijk in contact met het opperbrein.
Roosmarijn Vandenbroucke
Onderzoekster UGent

Parkinson is vooral gekend van spierstijfheid, vertraagde bewegingen en tremor, de oncontroleerbare trillingen bij patiënten. Maar er zijn ook minder bekende symptomen. ‘Constipatie bijvoorbeeld, en dat uit zich al jaren voordat de tremor opkomt.’

Er is meer. Een van de kenmerken van parkinson is de opstapeling of samenklontering van het eiwit alfa-synucleïne in de hersenen. ‘Hetzelfde verschijnsel is bij heel wat patiënten ook merkbaar in de darmwand, en dat jaren vooraleer het opduikt in de hersenen. Bovendien is in muizenproeven aangetoond dat dat specifieke eiwit vanuit de darmen naar de hersenen kan migreren en mogelijk daar dus de boel op stelten zet.’

Dat alles samen heeft de interesse in het domein aangewakkerd. Intussen is aangetoond dat de darmflora van parkinsonpatiënten aanzienlijk anders is dan die van gezonde mensen. Maar wat is de oorzaak en wat het gevolg? ‘Er is een link, dat lijkt duidelijk, maar is er een oorzakelijk verband? Die vraag willen we oplossen. We moeten dit onderzoek gewoon doen. En zelfs als het op niets uitdraait, zullen we er veel uit leren. We hopen een deeltje van de complexe puzzel te leggen.’

Tijdens de studie zullen onderzoekers eerst nagaan of het gelukt is de darmflora te 'resetten'. Neurologen volgen de patiënten dan op met vragenlijsten en motorische proeven, aangevuld met bloedtesten en biopsies van de darmwand die een indicatie moeten geven over de evolutie van de ziekte.

Bacteriën in een pil

‘Dit is maar stap één’, klinkt het. ‘Stel dat de behandeling spectaculaire resultaten oplevert, dan zoeken we uit welke specifieke bacteriën een cruciale rol spelen om die dan in een pil te stoppen als medicijn.’

De zoektocht naar die paar bacteriën is als het zoeken naar een speld in een hooiberg, maar dankzij de opkomst van big data, supercomputers en technologie om het DNA van al die bacteriën in kaart te brengen, is het niet langer onbegonnen werk. Voor de studie is het team nog op zoek naar een twintigtal patiënten die zich aan het experiment willen wagen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud