Kleinduimpje van vaccinreuzen is Belgisch

Etherna zit in een consortium dat een kandidaat-vaccin tegen Covid-19 ontwikkelt.

Het biotechbedrijf Etherna Immunotherapies, uit het Antwerpse Niel, haalt 34 miljoen euro extra kapitaal op om de ontwikkeling van zijn kandidaat-Covid-19-vaccin en zijn immuuntherapieën voor de behandeling van kanker te versnellen. ‘Wij zijn een buitenbeentje.’

Als het gaat over de biofarmabedrijven in ons land die mee op een Covid-19-vaccin jagen, staan de schijnwerpers steevast op grote jongens als Pfizer (in Puurs), Janssen Pharmaceutica (in Beerse) of GlaxoSmithKline (met drie vestigingen in Waals-Brabant). Maar in hun schaduw, in het Wetenschapspark in Niel, bij Boom, brandt ook het minder bekende Etherna Immunotherapies van ambitie. Het biotechbedrijf, in 2013 ontstaan als VUB-spin-off, kondigt aan 34 miljoen euro extra kapitaal op te halen, zowel bij alle bestaande als bij nieuwe aandeelhouders (zie inzet)

Etherna, dat de afgelopen jaren al zo’n 37 miljoen euro ophaalde, wil de ontwikkeling van zijn potentiële immuuntherapieën voor de behandeling van kanker en van zijn kandidaat-Covid-19-vaccin versnellen. ‘We zullen in hoofdzaak een oncologiespeler blijven’, zegt directeur infectieziekten Wim Tiest. ‘Maar we zijn interessanter voor investeerders omdat we ons met een kandidaat-vaccin nu ook tonen in het domein van de infectieziekten.’

In die jacht is Etherna ‘een buitenbeentje’, zegt Tiest. ‘Omdat wij niet vertrekken van bestaande vaccintechnologie en evenmin mikken op een vaccin dat antilichamen tegen het virus wil opwekken. Wij willen de T-cellen van het immuunsysteem (de afweercellen, red.) zo trainen dat ze een virusaanval herkennen en afslaan.’

Genetische boodschapper

Etherna Immunotherapies

  • Opgericht in 2013, spin-off van de Vrije Universiteit Brussel.
  • Maakt kandidaat-immuuntherapieën tegen kanker.
  • Is sinds eind maart de spil van een internationaal consortium dat aan een intranasaal Covid-19-vaccin werkt.
  • Haalt via een nieuwe kapitaalronde 34 miljoen euro extra op, bij alle bestaande en bij nieuwe aandeelhouders.
  • Bestaande aandeelhouders: het Nederlandse biotechfonds Life Science Partners, het Belgische Fund+ (opgericht door Désiré Collen), PMV, het Duitse Boehringer Ingelheim Venture Fund en het Amerikaanse Omega Funds.
  • Nieuwe aandeelhouders: Grand Decade, de farma-dochter van China Grand Pharmaceutical and Healthcare Holdings, BNP Paribas Fortis Private Equity, de Chinese investeringsmaatschappij Yijing Capital en de Amerikaanse investeringsmaatschappij Novalis LifeSciences.
  • Telt 40 werknemers, op sites in Niel en Gent.

Etherna borduurt voort op technologie die het al jaren gebruikt voor de ontwikkeling van zijn immuuntherapieën die klinisch getest worden bij huid- en borstkankerpatiënten. Met zogenaamd m-RNA - of ‘messenger’-RNA - als centrale, moleculaire bouwsteen. Dat werkt als een genetische boodschapper in het bloed en doet cellen specifieke eiwitten aanmaken, die het afweersysteem trainen om bijvoorbeeld kankercellen aan te vallen.

‘In deze ‘cleanroom’ produceren wij met enzymes RNA uit DNA, afkomstig uit een bacteriecultuur’, zegt Tiest, wijzend naar een labodeur. Aan de overkant voert een laborante onder een brommende kast een kwaliteitscontrole van het gefabriceerde RNA uit. ‘Die kast laat non-stop steriele lucht circuleren,’ legt Tiest uit.

Iets verder valt ons oog op een smalle, schuine spiegel. ‘Zo kunnen medewerkers controleren of ze hun beschermingskledij wel juist aan hebben. Zij mogen pas binnen in het labo na een opleiding van drie à zes maanden, onder meer over de omkleedprocedure. RNA is zeer kwetsbaar en breekt af bij het minste contact met bepaalde moleculen op de huid.’

Etherna, dat nog geen behandeling op de markt heeft, test zijn vlaggenschip, het zogenaamde TriMix-platform (een mix van drie types RNA die eiwitten coderen, red.), al in fase 1/2-klinische studies bij melanoompatiënten. De therapie gebeurt via een injectie en herprogrammeert de afweercellen zo dat ze zich verzetten tegen tumorcellen.

Het kandidaat-mRNA-vaccin moet volgens een vergelijkbaar procedé werken, maar dan als neusspray. De genetische code van stukjes van het SARS-CoV-2-virus zou worden toegediend, zodat het lichaam die aanmaakt en de afweercellen getraind worden om ze te herkennen en aan te vallen bij een échte aanval.

Omdat Etherna niet over de budgetten beschikt van slagkrachtige concurrenten als het Amerikaanse Moderna of het Duitse Curevac, die ook op een m-RNA-vaccin azen, zette het eind maart als spilfiguur een internationaal consortium op poten. ‘Daarin zit onder meer het Amerikaanse biotechbedrijf EpiVax, dat een combinatie maakt van de stukjes van het coronavirus die het interessantst zijn om het immuunsyteem te boosten. Voor de dierenmodellen werken we samen met het Canadese biotechbedrijf Nexelis. Alles kan sneller gaan door deels een beroep te doen op bestaande expertise.’

Ons vaccin heeft meer tijd nodig, omdat we vertrekken van een wit blad. Er is nog nooit zo’n vaccin gemaakt.
Wim Tiest
Directeur infectieziekten Etherna

De eerste muizentesten zijn hoopgevend. ‘We zien dat het RNA in de neuzen van muizen wordt afgeleverd’, legt Tiest uit. ‘Over een paar weken zet Nexelis testen op om te zien of het bij muizen ook een immuunreactie opwekt.’

Geen handicap

Als Etherna robuuste data heeft, wil het in het najaar voor extra financiering ook aankloppen bij de internationale vaccincoalitie CEPI, die wereldwijd beloftevolle Covid-19-vaccinplatformen ondersteunt. De snelste van het vaccinpeloton wordt Etherna sowieso niet. Terwijl reuzen als Moderna en Johnson & Johnson al in juli grote klinische testen opzetten, begint het Belgische biotechbedrijf ‘hopelijk ergens in de loop van volgend jaar’ met testen bij gezonde vrijwilligers.

‘Ons vaccin heeft meer tijd nodig’, zegt Tiest. ‘Omdat wij vertrekken van een wit blad. Hoewel er veel bewijs is dat T-cellen een belangrijke rol spelen en ons productieproces relatief eenvoudig en makkelijk schaalbaar is, is er nog nooit zo’n vaccin gemaakt.’ Volgens Tiest is die tragere gang van zaken geen handicap. Omdat hij gelooft dat hun kandidaat-vaccin complementair is aan de snellere vaccins en een bredere bescherming kan bieden. ‘Het risico van vaccins gebaseerd op het activeren van antilichamen is dat die zich vooral richten op de buitenkant van de viruscellen. Terwijl we weten dat in de coronafamilie net daar grote verschillen zitten.’

‘De kans bestaat dus dat zo’n vaccin niet zal beschermen tegen het volgende coronavirus. Terwijl ons T-cellen-vaccin net wil inwerken op het minder variabele voortplantingsmechanisme van het virus en zo een diepere bescherming zou moeten bieden. Hopelijk dus ook tegen varianten en opvolgers van het SARS-CoV-2-virus.’

Eén ding staat vast: als het Etherna-vaccin er ooit komt, zijn de faciliteiten in Niel te klein voor grootschalige productie. Daarom kondigt het bedrijf, dat al langer contacten heeft in China, een akkoord aan over de basisprincipes van een mogelijk exclusief partnership met de beursgenoteerde gezondheidsreus GP (Grand Pharmaceutical and Healthcare Holdings), die met zijn farmapoot tot de grootste honderd van China behoort, en de m-RNA-productie op grote schaal kan verzekeren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud