Advertentie
Advertentie
interview

Rudi Pauwels (Biocartis): "Ik wil de wereld behoeden voor epidemieën"

Hij maakte al het leven van miljoenen hiv-patiënten beter. Nu zet hij met Biocartis de sector van de medische diagnose op zijn kop. Maar de ambitie van Rudi Pauwels reikt verder: de wereld behoeden voor epidemieën. ‘De grootste innovaties komen omdat mensen gewoon eens iets proberen. Al experimenterend met fruit kwamen we tot de doorbraak in onze kankerdiagnose.’ Een portret van een vernieuwer.

Rudi Pauwels barst van ambitie. Meer dan ooit. Acht jaar lang sleutelde hij aan de technologie van Biocartis. 350 miljoen euro wist hij bij investeerders los te weken, uitzonderlijk naar Belgische normen. Bij Belgische families en fondsen, maar ook bij internationale concerns zoals Philips, Johnson & Johnson en het Japanse Hitachi.

Zijn ambitie is niet minder dan de grenzen van de geneeskunde te verleggen. Zoals met Tibotec en Virco vijftien jaar geleden. Met de drie aidsremmers die hij op de kaart zette, maakte hij het leven van miljoenen hiv-patiënten beter. De drie geneesmiddelen zijn nog steeds de standaardbehandeling tegen aids.

Nu, met Biocartis, zet Pauwels de sector van de medische diagnoses op zijn kop. Zijn minilab kan in minder dan twee uur een ziekte opsporen. Biocartis begon met een test naar melanoom, een vorm van huidkanker. Patiënten moeten vandaag dagen tot weken wachten op uitsluitsel van een gespecialiseerd labo. Met de technologie van Biocartis kan een oncoloog in principe zelf onderzoeken over welk type huidkanker het gaat, en dat met een verdict binnen anderhalf uur. Daardoor kan de arts veel sneller met een geschikte therapie beginnen.

‘We hopen vier tot vijf nieuwe testen per jaar uit te rollen, zodat we de nodige kritische massa bereiken om onmisbaar te zijn in elk labo. Over enkele jaren zullen we een groot deel van de day-to-day analyses kunnen doen. Darmkanker, longkanker en ook griep of ebola’, zegt Rudi Pauwels, CEO van Biocartis.

In de gezondheidszorg is alles wat nieuw is per definitie duurder. Bij de elektronica is dat omgekeerd. Daar moeten we lessen uit trekken.

De minilabs van Biocartis zijn niet veel groter dan een pakje sigaretten en lijken op een muziekcassette van vroeger. Witte doosjes met chemische vloeistoffen erin die nodig zijn voor de analyse. En met een gaatje waar je een bloeddruppel, een stukje tumorweefsel of slijm in legt. Het doosje gaat dan in Idylla, een toestel dat lijkt op een dvd-speler. Idylla is zo ontworpen dat alle labo-analyse binnenin gebeurt. Vrij eenvoudig van uitzicht dus, maar hoogtechnologisch vanbinnen. Met als resultaat een snelle en accurate diagnose. ‘Technologie in dienst van de mens’, zo verwoordt Pauwels het.

Het project droeg jarenlang de werknaam Apollo, verwijzend naar de eerste maanlanding. Pauwels, 55 jaar, herinnert zich de gebeurtenis nog levendig en ze is hem steeds bijgebleven. ‘Shoot for the moon, even if you miss you will land among the stars.’ Die lijfspreuk hangt in zijn kantoor.

Is dit nog maar het begin voor Biocartis?

Rudi Pauwels: ‘Ik wil niet dat dit alleen een apparaat is dat er goed uitziet. Het moet er staan. We gaan elke drie maanden een nieuwe opsporingstest op de markt brengen, telkens voor andere ziektes. Maar ik droom van meer. De technologie kan veel meer als alle toestellen met elkaar verbonden zijn via het internet, in de cloud. Ik ben viroloog, en iedere viroloog weet hoe groot de dreiging is van ziektes als SARS, varkensgriep, vogelgriep, ebola. Ik wil dat niet dramatiseren - er zijn al voldoende films over gemaakt - maar de feiten zijn de feiten. Het is niet toevallig dat ik Peter Piot (de Belgische aidsexpert en medeontdekker van het ebolavirus, red.) in mijn raad van bestuur heb opgenomen. Dat zegt veel over mijn ambitie.’

‘We zijn nu een minilabo voor ebola aan het testen in Sierra Leone. Als we over de hele regio toestellen installeren en de informatie van alle uitgevoerde testen in real time centraliseren, dan kunnen we snel een volgende uitbraak detecteren en de verspreiding nauwkeurig in kaart brengen. Het is toch ongelooflijk dat er overal hoogtechnologische weerstations zijn om regen en zon te voorspellen, maar dat we voor ziektes afhangen van administratieve, onvolledige rapporten.’

‘Elke keer schiet de wereld pas wakker als een virus ergens in een luchthaven of in een grote stad opduikt. Dan wordt enorm veel geld uitgegeven om het in te dijken. In de plaats van elke keer de brandweer te sturen, is het misschien beter onze systemen als rookdetectoren te installeren. Met de Chinese overheid zijn we nu bijvoorbeeld aan het bespreken hoe Biocartis er een grieppandemie kan opvangen.’

Is de technologie van Biocartis daar klaar voor?

Pauwels: ‘We zijn daarmee bezig. Een paar weken geleden was ik op bezoek bij Google. De mensen daar hebben de ambitie om de hele wereld geconnecteerd te maken. Het is belangrijk hun visie eens te horen. Hoe gaat internet evolueren? Wat gaat er binnen 15 jaar allemaal mogelijk zijn en hoe gaan wij die technologie gebruiken? Waar gaat artificiële intelligentie naartoe? Dat lijkt ver van ons bed, maar is het absoluut niet. Connectiviteit van onze systemen wordt zeer belangrijk om bredere wereldproblemen aan te pakken. Dokter Paul Janssen, mijn mentor, zei: ‘Een parachute werkt beter als hij open is.’ Dat is met een menselijke geest ook zo. Je moet altijd vooruitdenken.’

Verwacht u die spirit ook van uw werknemers? Die creatieve mentaliteit?

Pauwels: ‘Er is hier een enorme drive. Het volstaat om te zeggen dat iets niet kan en meteen gaan een paar mensen ermee aan de slag. Zo opperde ik eens: ‘Zou het niet ongelooflijk zijn als we lucht in een vliegtuig konden condenseren om te kijken of er ziektekiemen in zitten? Om zo de verspreiding van ziektes via luchthavens te vermijden?’ Nu is een team daarmee bezig en ik vind dat fantastisch. Ik was vroeger ook zo. Als je overtuigd bent van iets, dan moet je het gewoon doen.’

Ik ben uit mijn comfortzone gestapt om alles eens opnieuw te relativeren.

‘De grootste innovaties komen omdat mensen gewoon eens iets proberen. De vrijdagnamiddagexperimenten, noemen we dat hier. Spelen eigenlijk. Een voorbeeld. We zijn momenteel het enige bedrijf in de wereld dat tumorweefsel volledig automatisch kan bewerken om tot een diagnose te komen. De cruciale doorbraak is er gekomen toen iemand experimenteerde met fruit. Welk DNA bepaalt of fruit rijp is? Ik ga daar niet meer over vertellen, maar door associaties te maken zijn we uiteindelijk tot de doorbraak gekomen in onze kankerdiagnose. Om maar te zeggen: we kunnen met onze technologie nog veel kanten uit.’

Zou u niet beter aarden in Silicon Valley, tussen de creatiefste bedrijven ter wereld?

Pauwels: ‘Ik stel me die vraag al mijn hele leven. We hebben nu bewezen dat het hier ook kan, maar er is meer risicokapitaal beschikbaar in de VS en de zin om te ondernemen is er veel groter. De wisselwerking tussen de bedrijven en de universiteiten is er ook dynamischer. Hier hebben we wat minder zelfvertrouwen. ‘Ge moet niet te veel van uwen teut maken’, zei mijn grootmoeder. En: ‘Hoge bomen vangen veel wind.’ Dat zit hier ingebakken. Maar de werkethiek is bijzonder en we geven als Belgen nooit op, wat ik heel sterke punten vind.’

U hebt het minilab van Biocartis bedacht, maar nu moet alles nog worden waargemaakt. De verdere ontwikkeling van testen, de verkoop, enzovoort.

Pauwels: ‘We komen nu in de loopgraven terecht, in de modder. En we moeten vechten. De juiste mensen kiezen en ze moed geven als het moeilijk wordt. Maar dat is de reden waarom ik ondernemer ben geworden en geen academicus. Er is een verschil tussen dromen en uitvoeren. Een onderneming is het vehikel om een doel te bereiken.’

Wat is uw doel?

Pauwels: ‘De dingen democratiseren is altijd belangrijk geweest in mijn filosofie. Geneeskunde voor iedereen en eenvoudig toegankelijk, dus. Innovatie is niet alleen voor de top. Je moet innovatie brengen tot waar het nodig is. Om daar te geraken, weet ik dat ik technologisch nog meer moet vernieuwen. Technologie lost niet alles op, maar ze is toch een deel van de oplossing voor veel problemen in de wereld. Ik geloof dat je vanuit die visie grote bedrijven, met hoge returns, kan bouwen. Hoe succesvoller Biocartis wordt, hoe groter de impact zal zijn.’

‘Technologie moet ook voor mensen zonder technische achtergrond toegankelijk zijn. Daarom pak ik innovatie anders aan. Het is niet zo dat ik iets ontdek en er vervolgens mee aan de slag ga. Ik vraag me af wat er niet goed gaat in de wereld en zoek daar dan een oplossing voor. Pas na een grondige analyse vallen alle puzzelstukjes in elkaar. Het is een proces van jaren en het helpt als je zoals ik fan bent van sciencefiction. Velen maken de fout een oplossing te zoeken voor vandaag, maar eigenlijk moet je jaren vooruit durven te denken.’

Vijftien jaar geleden haalde u de krantenkoppen met de aidsmedicijnen van Tibotec-Virco, dat uiteindelijk werd verkocht aan de Amerikaanse farmareus Johnson & Johnson (J&J). Had u het graag anders gezien?

Pauwels: ‘Ik wou het bedrijf zelfstandig uitbouwen, maar de terreuraanslagen van 9/11 en de financiële crisis die volgde, hebben dat gedwarsboomd. Een beursgang was onmogelijk. Vandaar de verkoop aan J&J. Ik had nochtans plannen om Galapagos (het Mechelse biotechbedrijf waar Pauwels mee aan de wieg van stond, red.) erbij te betrekken en het idee van Biocartis er uit te werken. Het ging misschien allemaal één geheel zijn geweest, maar het is anders uitgedraaid.’

‘Het uiteindelijke doel is wel bereikt: de aidsremmers redden nu wereldwijd mensenlevens. Dus ben ik gelukkig. Echt succes is dat je iets hebt gecreëerd dat op termijn zijn eigen leven leidt. Een beetje zoals een kind.’

U bent na de verkoop nog twee jaar bij J&J gebleven, maar besloot dan een sabbatical van een jaar te nemen om Biocartis voor te bereiden.

Pauwels: ‘Ik wist toen dat de toekomst van diagnose in miniaturisatie zat, maar bij J&J waren ze daar nog niet klaar voor. Hun interesse ging vooral uit naar de aidsgeneesmiddelen die er moesten komen. J&J was aan het ontwikkelen, terwijl ik alweer dacht aan ontdekken.’

‘Ik ben uit mijn comfortzone gestapt om alles eens opnieuw te relativeren. Dat gebeurt te weinig. Ik heb in dat jaar overal mijn oor te luisteren gelegd. Reizen om te leren, ook dat doen ondernemers niet voldoende. Ik ben toen toegetreden tot een adviesraad om een biotechcluster uit te bouwen in Singapore. Ik leerde er het hoofd van de Gates Foundation kennen. Een drink aan de bar van het hotel en ik werd uitgenodigd in Seattle. Zo gaat dat. En zo kom je verder en krijgt je eigen project vorm.’

‘Ik ben toen ook toegetreden tot de wetenschappelijke adviesraad bij Imec (het Leuvense onderzoekscentrum dat tot de wereldtop behoort in nano-elektronica, red.). Daar gaat de wereld open. Dan zie je hoe andere sectoren omgaan met productie. Hoe komt het dat smartphones, elektronica, laptops altijd kleiner, sneller en beter worden, maar niet duurder? In de gezondheidszorg is het de traditie dat iets wat nieuw en innovatief is per definitie duurder is. Daar kunnen en moeten we lessen uit trekken. De voorbije 100 jaar heeft de geneeskunde de levensverwachting met 25 jaar verhoogd. Vandaag kan dat alleen nog als het ook tegen een houdbare kostprijs is.’

Het Wereld Economisch Forum benoemde Biocartis in 2012 tot Technology Pioneer of the Year.

Innovatief? Rudi Pauwels heeft met Biocartis een minilab ontwikkeld dat in minder dan twee uur tijd een diagnose kan stellen. Het toestel, Idylla, spoort nu huidkanker op. Later dit jaar volgen meer testen. Eerder richtte Pauwels ook Tibotec en Virco op, dat medicijnen en opsporingstesten voor aids op de markt bracht. Hij was ook medestichter van het biotech bedrijf Galapagos.

Revolutionair? Alle lichaamsvochten (bloed, urine,...) kunnen met eenzelfde toestel worden onderzocht in zeer korte tijd. Doorgaans heeft een groot labo dagen tot weken nodig.

Strategisch? Pauwels heeft Biocartis in 2007 opgericht, na een sabbatical van een jaar. Hij heeft een duidelijke toekomstvisie voor het bedrijf, dat geneeskunde een stuk eenvoudiger en toegankelijker moet maken. Niet alleen in het Westen, maar ook in ontwikkelingslanden.

Volwassen? Biocartis trok onlangs naar de beurs en haalde meer dan 100 miljoen euro op. In 2014 boekte Biocartis een omzet van 8,5 miljoen euro, maar toen was de verkoop van Idylla nog maar pas begonnen. Dit jaar zou dat veel meer moeten zijn, want er zijn intussen 115 toestellen verkocht. Biocartis maakt wel nog verlies.

Pauwels: ‘Dat was een grote boost voor de zichtbaarheid. Plots kent iedereen je. Deuren gaan vanzelf open. Net als met de beursgang nu. Ik hoor van collega’s dat die niet onopgemerkt is voorbijgegaan. Op conferenties. Bij investeerders. En collega’s zeggen dat ze meer aandacht krijgen van distributeurs die bereid zijn het toestel te verkopen. Als jong bedrijf moet je jaren werken om een imago op te bouwen. Een beursgang is toch een kwaliteitslabel.’

Waarom koos u toch voor Mechelen en bleef u niet in Zwitserland?

Pauwels: ‘Ik was in contact gekomen met Philips en kocht hun technologieplatform in Eindhoven. 120 ingenieurs werken daar. Ik dacht erover naar Eindhoven te trekken, maar Rudy Dekeyser, die als topman van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie jaren een trekker was voor de sector, overtuigde mij om terug naar Vlaanderen te komen. ‘Eindhoven is maar een boogscheut van Vlaanderen’, zei hij. Ik heb toen enkele landen vergeleken, maar Vlaanderen heeft het gehaald. Er was hier veel veranderd in vijftien jaar tijd. Mijn beeld klopte niet meer. Toen ik Tibotec opstartte, was er alleen Gimv als investeerder. Het was toen vrij eenzaam en niet gemakkelijk. Nu weet ik waar ik moet aanbellen. En trouwens, het zijn nu de mensen die met mij willen spreken.’

‘We hebben hier nu 200 mensen in Mechelen, van 20 nationaliteiten. Allemaal met verschillende achtergronden. Maar het is magisch als je erin slaagt die diversiteit samen te brengen, zoals een orkest of een voetbalteam. Let wel, dat proces gaat niet spontaan. Daarom ben ik hier. Het is zoeken naar een evenwicht. In het begin, toen Biocartis net was begonnen, had ik ’s avonds soms het gevoel dat ik aan een omgekeerd infuus had gelegen. Ik was helemaal leeggezogen. Nu werkt het omgekeerd. Het zijn de medewerkers die mij energie geven met hun ideeën. Dat was vroeger ook zo bij Janssen. Daar hing iets. En nu is dat ook zo bij Google.’

Kan het nog mislukken? Wat als de verkoop tegenvalt?

Pauwels: ‘Er zijn risico’s, maar die zijn minder binair dan wanneer we één geneesmiddel zouden hebben. We hebben hier al een hele ontwikkeling achter de rug. Er kan een systeem falen, maar dan herstellen we het. We kunnen vertraging oplopen met een test, maar dan is het gewoon wat langer wachten. En de concurrentie? Die moet er zijn, want zo gaat er meer aandacht naar automatisatie. Biocartis behoort tot het clubje van bedrijven die ertoe aanzetten om over te stappen op automatisatie in geneeskunde.’

Wat na Biocartis? Denkt u al aan een volgend project?

Pauwels: This is it. Ik ben 55… Ik heb trouwens nog helemaal niet het gevoel dat Biocartis er staat. Dit is pas het begin van ons project. Ik wil dit afwerken. En dan afronden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud