‘Specifieke coronamedicatie? Die hebben we niet'

Longarts-immunoloog Bart Lambrecht (UZ Gent- VIB). ©Tom Verbruggen

Van plasma van genezen patiënten tot reumamedicatie: uiteenlopend klinisch onderzoek gaat na of experimentele behandelingen én bestaande medicatie gehospitaliseerde Covid-19-patiënten kunnen helpen.

In de slipstream van de wereldwijde jacht op een coronavaccin is er een andere, even belangrijke, speurtocht aan de gang: die naar medicatie om gehospitaliseerde Covid-19-patiënten beter te behandelen. ‘Er is geen virusremmer of bewezen coronamedicatie ter beschikking’, benadrukt Geert Meyfroidt, staflid intensieve zorgen in het UZ Leuven. ‘We bieden Covid-19-patiënten ondersteunende zorg.’  

In de praktijk worden patiënten op intensieve zorgen onder meer kunstmatig beademd - hun natuurlijke ademhaling wordt stilgelegd door narcotica - en krijgen patiënten in kritieke toestand via onderhuidse injecties in de buik hoge dosissen bloedverdunners toegediend. ‘Dat doen we omdat we zeer veel stolsels zien bij Covid-19-patiënten’, zegt Meyfroidt. ‘We weten uit onze korte ervaring hier dat longontsteking en bloedstolling hand in hand gaan.’

We weten uit onze korte ervaring dat longontsteking en bloedstolling hand in hand gaan.
Geert Meyfroidt
Staflid intensieve zorgen UZ Leuven

Herbestemmen reumamedicatie

Omdat er (nog) geen virusremmers zijn, lopen in binnen- en buitenland klinische studies om uit te zoeken of bestaande medicatie, die al haar nut bewees bij andere aandoeningen, kan dienen voor de behandeling van Covid-19. ‘Idealiter leidt dat tot kortere hospitalisaties en een minder lange beademing', zegt Meyfroidt. 

Een grote uitdaging is het terugdringen van de cytokinestorm, de op hol geslagen overreactie van het immuunsysteem die artsen vooral zien bij veertigers en vijftigers. Omdat hun sterk immuunsysteem te lang in overdrive gaat, valt het ook gezonde cellen aan en richt het niet alleen een ravage aan in de longen, maar ook in de lever en het hart, met soms fatale gevolgen.

Eerder deze week publiceerde een groot Parijs ziekenhuisnetwerk de eerste resultaten van een onderzoek bij 129 patiënten. Dat toont aan dat het reumamedicijn tocilizumab erin slaagt de cytokinestormen ‘significant’ af te remmen en patiënten door de kritieke fase kan loodsen.

Reumamedicatie leidt tot een verminderde ontsteking en een korter verblijf op intensieve zorgen.
Bart Lambrecht
Longarts-immunoloog (UZ Gent)

‘Tocilizumab heeft zeker een effect, net als siltuximab, een ander reumamedicijn’, zegt de Belgische longarts-immunoloog Bart Lambrecht, verbonden aan het UZ-Gent en het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB). 

Hij leidt in België een gelijkaardig klinisch onderzoek. Dat onderzoekt bij 340 patiënten in 15 ziekenhuizen of reumamedicatie als tocilizumab, anakinra en siltuximab (en een combinatie) kan helpen om de cytokinestormen te bedaren. ‘Hoewel we nog wachten op een formele analyse, zien we al zeer mooie effecten, zoals een verminderde ontsteking en een korter verblijf op intensieve zorgen’, zegt Lambrecht.

Lambrecht stipt aan dat het UZ Gent in de laatste rechte lijn van onderhandelingen zit met het Belgische biofarmabedrijf UCB om een klinische studie met 80 Covid-19-patiënten in acht ziekenhuiscentra te coördineren. ‘Het gaat om zilucoplan (een kandidaat-medicijn voor de behandeling van de zeldzame spierziekte myasthenia gravis, red.), dat de activatie van het complementeiwit kan blokkeren’, legt hij uit.

‘Uit de autopsie van overleden Covid-19-patiënten blijkt een toegenomen complementafzetting in de longen. Die veroorzaakt een ontstekingsreactie en een overmatige bloedstolling. In onze klinische studie gaan we na of zilucoplan in staat is die schadelijke eiwitcascade bij Covid-19 stil te leggen.’ 

Luikse plasmastudie

En er is meer. Artsen van het UZ Gent slaagden er recent in om een zwaar zieke Covid-19-patiënt virusvrij te maken na een experimentele behandeling met plasma (waarin antistoffen zitten die het coronavirus te lijf gaan, red.) uit het bloed van een van Covid-19 genezen verklaarde arts in datzelfde ziekenhuis. ‘De patiënt verbleef voordien al 25 dagen in het ziekenhuis, lag al twee weken aan de beademing en was ten dode opgeschreven’, zegt de longarts-immunoloog.

‘Maar hij reageerde erg goed op de behandeling en herstelt nu op de reguliere afdeling. Uiteraard gaat het om één geval en moet een meer gedegen klinisch onderzoek volgen.’ Om die reden stappen Lambrecht en het UZ Gent in een grootschalig klinisch plasmaonderzoek onder auspiciën van het Universitaire Ziekenhuis van Luik (CHU Liège). 

‘Het gaat om covidpatiënten die maximaal vijf dagen aan de beademing hebben gelegen’, zegt Lambrecht. ‘Via een ‘double blind’-studie (waarbij artsen en deelnemers niet weten wie wat krijgt, red.) zal de ene groep plasma van een genezen Covid-19-patiënt toegediend krijgen en de andere plasma dat al werd afgenomen en ingevroren voor de coronacrisis. Daaruit willen we afleiden of de eerste groep beter kan vechten tegen het coronavirus of niet.’ 

Die plasmastudie zou over drie weken starten bij 500 patiënten.

'Hydroxychloroquine? Dat dienen we nog nauwelijks toe'

Amerikaans president Donald Trump bejubelde het als een ‘geschenk uit de hemel’. Eerst was het ook in onze ziekenhuizen de richtlijn om hydroxychloroquine, een decennia oud malariamiddel, te gebruiken bij de behandeling van Covid-19-patiënten. 

Maar recent kwam er onder meer een waarschuwing van het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) voor ernstige bijwerkingen en bleek het middel volgens een Amerikaanse studie geen gunstige werking te hebben.

‘In de Belgische ziekenhuizen wordt het nog nauwelijks toegediend’, zegt longarts-immunoloog Bart Lambrecht. 'Wegens zijn giftigheid en de vaststelling dat het hartritmestoornissen kan veroorzaken. En er is nog altijd geen hard bewijs dat het de virusdeling stopt.’ 

De Amerikaanse farmareus Gilead Sciences pakte woensdag uit met een opsteker over remdesivir, het anti-ebolamedicijn waarvan het hoopt dat het kan ingezet worden als virusremmer bij Covid-19-patiënten. Uit een grootschalige Amerikaanse overheidsstudie, van het National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID), blijkt dat het middel aanslaat, aldus Gilead. Het NIAID zou binnenkort gedetailleerde data verstrekken. Er lopen verschillende klinische Covid-19-onderzoeken rond remdesivir. 

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud