analyse

Een verloren decennium op het spaarboekje

Onze banken en ons spaargeld werden gered, maar sindsdien brengt ons spaargeld niets meer op. ©AFP

De ironie van tien jaar financiële crisis is dat ons spaargeld werd gered, maar het sindsdien niets meer opbrengt. Ook heel wat Europese overheden en de Europese Centrale Bank torsen nog altijd een zware erfenis.

‘Ik vrees voor een verloren decennium’, zei Nobelprijswinnaar Paul Krugman in november 2009 in een gesprek met De Tijd, in de marge van een druk bijgewoonde lezing aan de universiteit van Louvain-la-Neuve. De vraag luidde of de overheden toen al konden beginnen na te denken over hoe ze hun stimulusprogramma’s op termijn moesten afbouwen. ‘Het is véél te vroeg daarvoor’, was zijn antwoord.

De woorden van Krugman klopten. Tien jaar nadat bange Britten hadden staan aanschuiven om geld af te halen omdat ze dachten dat hun bank Northern Rock failliet ging, is de crisis die toen startte nog altijd niet helemaal uitgezweet.

Al doet het Belgische bruto binnenlands product (bbp) anders vermoeden. Als we kijken naar het bbp per capita - de onvolmaakte maar beste manier om de welvaart van een land te meten - zien we dat België de crisis twee jaar geleden heeft verteerd. Dat gebeurde na twee schokken: de recessie van 2009 en de ‘double dip’ van 2011-2012. Hoewel onze welvaart weer op het niveau van 2007 staat, kan je die acht jaar zonder economische groei als ‘verloren’ beschouwen.

©Mediafin

Veel andere meetinstrumenten staan na tien jaar ook nog altijd in het rood. De Vlaamse werkloosheid, die altijd met wat vertraging op de bbp-groei reageert, daalde in 2008 tot een historisch lage 5,9 procent. Daarna schoot ze boven 7 procent, waar ze nu nog staat. De trend gaat wel de goede richting uit: de werkloosheid daalt al enkele jaren op rij en de arbeidsbemiddelaar VDAB ontving de voorbije twaalf maanden een recordaantal van 250.000 vacatures.

Stappen vooruit

Een gelijkaardig verhaal op de Belgische beurs. De Amerikaanse techbeurs Nasdaq schoot in 2011 alweer boven de niveaus van 2007 en in 2013 volgde de Dow Jones. Maar de Bel20, waarin de felgeplaagde banken relatief zwaar wegen, zit nog altijd een vijfde onder zijn piek van tien jaar geleden. KBC en ING, de enige twee Belgische grootbanken die de voorbije tien jaar als zelfstandige bank overleefden, noteren de helft onder hun peil van 2007.

Toch zijn er redenen om aan te nemen dat de banken steviger staan dan tien jaar geleden. Tegenover al het geld dat ze uitlenen, hebben ze nu méér kapitaal dan toen.Als iemand zijn lening niet afbetaalt, zijn ze dus beter in staat dat verlies op te vangen.

Ook heeft de Europese wetgeving tot meer weerbaarheid geleid: grote banken staan nu onder toezicht van de ECB, ondergaan stresstests en er is een ‘resolutiefonds’ dat bij ongelukken een bank failliet kan laten gaan zonder dat andere banken worden meegesleurd. 

Het is nog niet genoeg - een Europees systeem dat spaargeld garandeert, zou welkom zijn - maar er zijn stappen vooruitgezet. Ook voor de overheden is er vooruitgang: de eurozone heeft nu permanente noodfondsen en de Europese Commissie monitort intenser of de economieën van de eurolanden niet te ver van elkaar afdrijven en zo de eurozone in een al te pijnlijke spreidstand duwen.

©REUTERS

Kort samengevat: de banken zijn steviger, de economie groeit, de werkloosheid daalt en de waakzaamheid is groter. Dat is goed nieuws, ware het niet dat dit niet het volledige plaatje is. Wie wil snappen waarom de financiële crisis nog altijd niet is verteerd, moet kijken naar de overheid en de centrale banken. Zij incasseerden destijds de grootste klap.

Staatsschuld uit koers

Dat is bijzonder pijnlijk zichtbaar in de overheidsfinanciën. De Belgische staatsschuld was in 2007 aan het zakken naar stilaan comfortabele niveaus, maar is sindsdien weer volledig uit koers geslagen. Hetzelfde geldt voor het jaarlijkse overheidsbudget: in 2007 gaf de overheid alleen maar geld uit dat ze binnenkreeg, maar sindsdien zit er weer een gat in het budget en lukt het maar niet om het begrotingstekort weg te werken.

Maar terwijl de overheid het begrotingstekort afbouwt, zit de Europese Centrale Bank nog altijd in vol crisismanagement, zonder einde in zicht. Maandelijks koopt de ECB voor 60 miljard euro staats- en bedrijfsobligaties op. Al twee jaar kunnen banken gratis lenen bij de ECB. Dat allemaal in de hoop dat de inflatie opnieuw naar 2 procent stijgt, zoals in the good old days.

Het werkt tot nader order niet. Met als gevolg dat voor iedereen de crisis nog altijd het meest zichtbaar is op het spaarboekje: het brengt niets op. Voor wie diep in de schulden zit, zoals de overheid en wie een huis afbetaalt, is die nulrente goed nieuws. Voor wie geld opzijgezet heeft voor later, is het een pijnlijke situatie.

De ironie van tien jaar financiële crisis? Onze banken en ons spaargeld werden gered, maar sindsdien brengt ons spaargeld niets meer op.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content