Bernard Arnaults postbus van zeven miljard

Op een postbusadres in Schaarbeek, ver weg van alle glitter en glamour, schuilt al jaren het kloppende hard van Arnaults luxe-imperium.

Wie denkt dat Bernard Arnault, de vierde rijkste man op aarde, ons land nog maar pas ontdekt heeft, denkt verkeerd. De Tijd ontwarde Arnaults spinnenweb van postbusbedrijfjes in België. Ze brengen miljarden euro’s op, niet voor ons land, wel voor Monsieur Arnault.

Lars Bové en Bart Haeck

Avenue Frans Courtens, 131. Een anoniem appartementsblok in Schaarbeek, slechts vier verdiepingen hoog, waar niets verwijst naar de glitter en glamour van luxemerken zoals Louis Vuitton, Bulgari en Moët & Chandon. Integendeel. Op de voordeur lezen we ‘Bureaux à louer’ (kantoren te huur). De brievenbussen puilen uit. De naambordjes verwijzen naar een notaris, een elektricien, de belwinkel ‘Batman & Co’ en zes bedrijfjes van taxichauffeurs met Maghrebijnse namen. Toch begint hier onze speurtocht naar het Belgische ‘imperium’ van Bernard Arnault, de rijkste Europeaan en topman van het luxeconglomeraat LVMH.

Eén postbus draagt het naamplaatje: Le Peigné, Pilinvest, GMPI, Rhoninvest. En het naambordje in de hal, voor de derde verdieping, is nog wat langer: Le Peigné - GMPI - Pilinvest - Le Peigné Invest - Willinvest - Giminvest - GoInvest - Courtinvest -Cervinia. Dit zijn de Belgische bedrijfsnamen die we eerder al konden linken aan Arnault.

Aanbellen brengt niets op. Dat konden andere journalisten donderdag ook al vaststellen, nadat De Tijd had uitbracht dat het Brussels parket de Belgische firma’s van Arnault onder de loep neemt. Dan maar eens het telefoonnummer proberen. Een aimabele Franstalige man neemt op. Maar veel wijzer maakt hij ons niet: ‘Ah monsieur, c’est un drôle de situation, vous savez. Il faut me comprendre. J’aimerai vous-en dire plus, mais je dois vous dire: sans commentaire.’ Niet eens zijn naam komen we te weten. Gaat het misschien om Freddy De Greef, de Belg die op papier alle Belgische bedrijfjes van Arnault leidt, ondanks zijn gezegende leeftijd van 78 jaar? Dood spoor.

Er zit niets anders op dan urenlang snuisteren in saaie zakendatabanken, annalen van het Belgisch Staatsblad en talloze internetpagina’s. Want ook het Brussels parket en de Parijse woordvoerders van LVMH hullen zich in stilzwijgen.

We beginnen lukraak met een van de vele namen op de postbus in Schaarbeek: Courtinvest. Op het eerste gezicht weinig spectaculair. Naamloze vennootschap, opgericht in februari 2007, voor ‘holdingactiviteiten’, met een kapitaal van (slechts) 120.000 euro. Maar de hoofdaandelhouder intrigeert: Europatweb. Dat is een bedrijf dat Arnault oprichtte in 1999 om te investeren in internetbedrijfjes, maar dat al snel roemloos ten onder ging toen de internetbubbel uiteenspatte in 2001. In het bestuur van het Belgische Courtinvest vinden we naast De Greef nog een andere Belg, John Mertens de Wilmars, en Denis Dalibot en Michel Liagre, niemand minder dan de financieel directeur en de bedrijfsjurist van Arnaults grote holding Financière Agache.

Blauwe postbus

We graven verder. Courtinvest bezit bijna alle aandelen van Cervinia. Dat is een andere Belgische firma, maar ook gevestigd op de postbus in Schaarbeek. En ook opgericht in 2007, een luttele vijf dagen na Courtinvest. Waar leidt deze constructie naar? Meteen na de oprichting is het kapitaal van Cervinia verhoogd naar een half miljard euro. En deze keer zien we participaties opduiken van 50 en 100 procent in twee Luxemburgse firma’s: Blue Capital en Blue Participations et Gestion. Het doet geen belletje rinkelen. Tot we de namen in een andere databank ingeven. Deze twee Luxemburgse bedrijven zijn de grootste aandeelhouders van de supermarktreus Carrefour(!), die wereldwijd 9.500 winkels telt en elk jaar 90 miljard omzet draait. Die twee Luxemburgse bedrijven, die samen 12 procent van alle Carrefour-aandelen in handen hebben, 1,7 miljard euro waard, zijn - als je de ladder opklimt - in handen van onze schamele postbus in Schaarbeek. Onze interesse is gewekt.

Welke grote namen verbergen de andere namen op die gammele, blauwe postbus in Schaarbeek? De firma Le Peigné bijvoorbeeld? Die heeft dezelfde bestuurders als de vorige firma’s: dezelfde twee Belgen en Arnaults adjudanten Dalibot en Liagre. De postbusfirma in Schaarbeek bezit alle aandelen van een Luxemburgse firma: Renaissance 1849. Die is eigenaar van Moynat, het Franse huis van luxebagage, dat al sinds 1849 bestaat en nu twee jaar in handen is van Arnault. En Le Peigné verbergt nog een andere firma in Schaarbeek: Le Peigné Invest, opgericht in 2008. En die is aandeelhouder van Paprec, een Franse afvalverwerker, met 3.500 werknemers en 700 miljoen euro omzet. Ook Go Voyages, de Franse marktleider voor onlinereisboekingen, die Arnault in 2007 kocht met zijn goede vriend Albert Frère, de rijkste Belg, was tot voor kort eigendom van een postbusfirma in Schaarbeek.

Alle wegen leiden naar die postbus, zo lijkt het wel. Zelfs Arnaults entourage kent de weg naar Schaarbeek al. De Fransman Pierre Godé, al bijna dertig jaar Arnaults rechterhand, gebruikt de postbus al vijf jaar voor zijn eigen Godinvest, intussen herdoopt tot het minder dubbelzinnige Mohexy. Idem dito voor Arnaults oudste zoon, Antoine, die in 2008 zijn firma StraatJ in Schaarbeek vestigde. Die bedrijfsnamen worden niet eens meer op de postbus gezet. Het bordje is te klein. En het gaat zo snel - bedrijven komen en gaan - dat er nog namen op het bordje staan van bedrijven die intussen zijn opgedoekt.

Waarom doen Bernard Arnault en co dat? Zo’n constructie met opeengestapelde postbusbedrijfjes? En waarom via ons kleine Belgenlandje? Een fiscale topadvocaat wil uitleg geven. Maar anoniem. Want bijna alle grote Belgische advocatenkantoren werkten al voor de Franse miljardair. In de loop der jaren werden ze allemaal al wel eens ingeschakeld voor een van zijn vele transacties in ons land. ‘Tja, wij, advocaten moeten ook onze boterham verdienen’, grapt de advocaat. ‘Arnaults constructie heeft één doel. Hij profiteert voluit van Belgiës gunstige regime voor holdings. In ons land zijn winsten op aandelen niet belast. In Frankrijk wel. Het Belgische holdingregime bestaat al sinds 1991. Zo kan ons klein land fiscaal concurreren met Nederland en Luxemburg, die ook heel belastingvriendelijk zijn. Want dankzij de Europese ‘moeder-dochterrichtlijn’ kunnen groepen zoals die van Arnault vrij kiezen tussen de goedkoopste lidstaten.’

Maar wat verdient ons land aan Arnaults constructies? Als we toch geen eurocent belasting heffen op de miljoenenwinsten die de luxekoning hier boekt? ‘Je hebt voor- en tegenstanders. En ze hebben allebei redelijke argumenten’, zegt de advocaat. ‘Op die aandelenwinsten verdient België inderdaad geen cent. Alleen wij, advocaten, notarissen en andere experts verdienen er wat aan. Maar zo zetten we België op de kaart. Ons kleine landje raakt bekend bij grote bedrijvengroepen. En wanneer zij investeringen doen, zullen ze misschien ook eens denken aan ons land.’

‘Ik besef dat het schokkend is voor Jan Modaal: zulke grote winsten niet belasten. Maar het is geen zuiver cadeau. Ergens, aan de basis, zijn er wel al belastingen betaald op de commerciële activiteiten van al die bedrijven: van de supermarkten van Carrefour tot de luxeboetieks van Louis Vuitton. Ook die dochterbedrijven doen aan ‘fiscale optimalisatie’, maar ze betalen toch gemiddeld 20 à 30 procent belastingen.’

Dicht bij huis

Maar er is meer. Arnault kent werkelijk alle kraters en handigheidjes in onze belastingwet. Hij gebruikt België als zijn eigen belastingparadijsje dicht bij huis. Dat bewijst een ander postbusbedrijf, GMPI, met participaties in Luxemburg, Cyprus en Frankrijk. Het is de spil van alle andere Belgische postbusbedrijfjes. Maar het is opgericht door een postbusbedrijf in Genève, met een Zwitserse advocaat als stroman. Onze advocaat weet waarom: ‘Dat verwondert me niet. Je moet weten dat holdings hun dividenden op aandelen belastingvrij mogen bewegen binnen de Europese grenzen. Maar als ze vertrekken buiten de Europese grenzen, moet er roerende voorheffing betaald worden. Wat weinig mensen weten, is dat Didier Reynders daar destijds als minister van Financiën een achterpoortje voor heeft gemaakt. Alleen in België mogen die dividenden ook belastingvrij circuleren naar niet-Europese landen waar België een belastingverdrag mee heeft. En wij hebben met veel landen zulke verdragen, ook met Zwitserland. Zo heeft Reynders van ons land een soort wipplank gemaakt voor alle holdings in Europa om met hun dividenden belastingrvrij over de Europese muur te springen. Heel spitsvondig van Reynders.’

En er is nog een ander ‘geschenkje’ van onze voormalige minister van Financiën dat Bernard Arnault niet ontgaan is. ‘Reynders heeft van België ook de Europese toegangspoort gemaakt naar Hongkong en China. Hij sloot een verdrag waardoor buitenlandse bedrijven al jaren met hun aandelenwinsten naar ons land komen, onderweg naar China en Hongkong.’ In dat kader past meer dan waarschijnlijk Arnaults Belgische postbusbedrijfje Giminvest, opgericht in 2006, met participaties in meerdere grote vastgoedprojecten in Sjanghai en Hongkong.

Het wordt stilaan duidelijk dat Arnaults luxe-imperium LVMH - dat al decennia vaart onder de Franse vlag - al sinds de jaren 90 in ons land postbusbedrijven opricht en dumpt dat het een lieve lust is. Met dank aan de Belgische belastingwet hebben Arnault en de zijnen hun miljardenvermogen met rasse schreden kunnen uitbreiden. Met de kostprijs van slechts twee Belgische werknemers in een appartementje in Schaarbeek.

‘Ik spreek toch liever over holdings dan over postbusbedrijven’, nuanceert de fiscale topadvocaat. ‘Een firma moet op haar offi-cieel adres ook echt haar activiteiten uitoefenen. Als de activiteiten in werkelijkheid elders zitten en de facturen bijvoorbeeld in Parijs worden opgesteld, is dat valsheid in geschrifte. Zoveel is duidelijk. Maar alle firma’s zijn anders. Als een firma bijvoorbeeld aan beurshandel doet, kan ze niet beweren dat een postbus volstaat. Maar in het geval van Bernard Arnault gaat het om ‘holdings’. En dat is wat anders. Daarvoor heb je alleen iemand nodig die op de aandelen zit, de rekeningen bijhoudt en af en toe de bestuurders bijeenroept. De toplui van Arnaults groep kunnen gewoon eens bellen naar Schaarbeek om de raad van bestuur bij te wonen. Dat is geen fake. Dat is geen fraude.’

‘Het is ook nog de vraag of Arnault hier zal blijven, nu de regering-Di Rupo heeft beslist om voor bedrijven toch 0,4 procent te heffen op de meerwaarden op aandelen. Dat lijkt een belachelijk laag percentage. Maar vergis u niet. Zeker op de miljardenbedragen waar Arnault mee omspringt, gaat het om miljoenen euro’s. En dat is een probleem, hoor ik bij andere grote bedrijven.’

Verknocht aan België

Toch lijkt Arnault verknocht aan ons land. Hij wil zelfs de Belgische nationaliteit krijgen. Zijn aanvraag wordt nog behandeld door de naturalisatiecommissie in de Kamer en zal - ondanks negatieve adviezen van Vreemdelingenzaken en waarschijnlijk ook van het Brussels parket - uitdraaien op een ‘politieke’ stemming. Aan Vlaamse kant is de N-VA alvast voor en sp.a tegen.

Maar waarom wil Arnault zo plots Belg worden? Ook hier ligt het antwoord verscholen in een postbusbedrijfje aan de Frans Courtenslaan, nummer 131. Het heet Pilinvest. Opgericht in 1999. Door twee Nederlandse bedrijven. En navraag bij de Nederlandse kamer van koophandel leert dat die bedrijven - u raadt het al - ook postbusbedrijven zijn, zonder personeel en opgericht door Financière Agache, de Franse topholding van Arnault.

In zijn beginjaren kende Pilinvest een rustig bestaan. Pas in 2005 bewoog er wat. De annalen van het Staatsblad leren dat de waarde van Pilinvest op 1 april 2005 in één ruk met 103 miljoen euro is toegenomen. Niet slecht voor een postbus in Schaarbeek. Niemand minder dan Arnault zelf parkeerde dat jaar in stilte massaal aandelen van de LVMH-groep - eigenaar van meer dan 60 luxemerken - in Pilinvest.

In mei 2006, juni 2007 én december 2010 stapte Arnault opnieuw naar de Belgische notaris - deze keer met zijn dochter Delphine - om nog eens ettelijke honderdduizenden aandelen van LVMH en meer dan1 miljoen aandelen van Christian Dior naar Schaarbeek te versluizen. Daardoor had Pilinvest eind 2010 zomaar eventjes een waarde van 386 miljoen euro.

Het valt op dat Pilinvest sinds 2009 geen jaarverslag meer indient. Dat is nochtans een wettelijke verplichting voor alle ondernemingen in ons land, postbus of niet. Het parket moet erop toezien dat alle bedrijven dat doen. Anders moet het bedrijf koudweg geschrapt worden. Opmerkelijk voor een firma die honderden miljoenen euro’s waard is.

En zeker als je weet dat op 15 december 2011 nog maar eens 1,7 miljoen nieuwe aandelen zijn gepompt in Pilinvest. Alleen weten we niet wie ze heeft ingebracht. Was het opnieuw Arnault zelf? Ook de aandelen blijven onbekend. Zijn het LVMH-aandelen? De bijlage bij het Staatsblad spreekt alleen over ‘niet-beursgenoteerde aandelen van een Frans bedrijf’. Alleen de jaarrekening zou daarover uitsluitsel kunnen geven, maar die is er dus niet. Jammer. Want die inbreng van aandelen heeft de waarde van Pilinvest doen stijgen naar... 3,29 miljard (!) euro.

Kort na deze miljardentransactie, in december vorig jaar, belde Bernard Arnault in hoogst eigen persoon naar de burgemeester van Ukkel, MR-kopstuk Armand De Decker, met de boodschap dat hij in Ukkel wil wonen en zelfs Belg wil worden.

Arm sterven

Maar wat heeft de miljardenpostbus te maken met Arnaults naturalisatieaanvraag? Pilinvest is de oprichter van Protectinvest. Dat is nu eens geen postbusfirma, wel een ‘private stichting’, die voor 99,99 procent in handen is van Arnault en duidelijk bedoeld is om Arnaults erfenis te kunnen verdelen over zijn vijf kinderen uit twee huwelijken.

‘Dat is een klassieke constructie voor successieplanning’, weet onze fiscale topadvocaat. ‘Je bundelt veel aandelen in een vennootschap om ze dan te schenken tegen het ongemeen gunstige belastingtarief van 3 procent in België. Door alles weg te schenken, moet Arnault dus wel arm sterven. Maar ook daar kan hij een mouw aan passen, via een stichting die hij zelf controleert. Vergelijk het met een vestiaire, waar u uw jas afgeeft en een bonnetje krijgt. Ook hier schenkt Arnault aandelen weg, maar behoudt hij de certificaten.’

En andermaal rinkelt de kassa. ‘Door naar een Belgische notaris te stappen en slechts 3 procent belasting te betalen op de geschonken aandelen ontlopen Arnaults kinderen honderden miljoenen euro’s aan successierechten. Enige voorwaarde is dat hun vader Belg wordt. Als dat lukt, mag Arnault de volgende dag tegen een boom rijden, zijn kinderen moeten niets meer betalen.’

Er resten dan nog twee postbusfirma’s die we onder de loep willen nemen. Hanninvest en LVMH Finance Belgique. Samen goed voor een eigen vermogen van bijna 6 miljard euro. Het zijn met stip de postbusfirma’s met de meest gespijsde bedrijfskassen. Als we het eigen vermogen van alle Belgische postbedrijfjes van Arnault optellen, komen we uit op bijna 7 miljard euro.

Hanninvest en LVMH Finance Belgique zijn dan ook opgericht in 2009 en 2008 om LVMH voluit te laten genieten van Belgiës unieke belastingvoordeel voor bedrijven: de notionele intrestaftrek. Die laat bedrijven toe een fictieve rente af te trekken van hun winst. De notionele interestaftrek is er gekomen om de fiscale discriminatie weg te werken van bedrijven die zich financieren met eigen vermogen. Een snelle berekening leert dat Arnaults groep LVMH dit jaar dankzij die twee Belgische postbusfirma’s liefst 180 miljoen euro belastingen zal uitsparen. Niet weinig.

Maar LVMH wil meer. In de statuten van LVMH Finance Belgique staat te lezen dat het de bedoeling is in vijf jaar tijd 5 miljard euro eigen vermogen te verhuizen naar België. Dat is dubbel zo veel als wat vandaag in de kas van het bedrijf zit.

Maar wat levert het België op? Welgeteld vijf werknemers. En Arnault moet voor hen ook een iets ruimer kantoortje huren, niet in Schaarbeek, wel aan de Louizalaan. Maar meer niet.

Toch blijft onze fiscale topadvocaat bij zijn standpunt: ‘Deze belastingvoordelen zijn goed. Ze plaatsen België op de kaart en we moeten nu hopen dat LVMH voor echte investeringen ook zal kijken naar ons klein land.’

Misschien is dat de reden waarom een jaar geleden LVMH International is opgericht. Een nieuwe Belgische postbusfirma, waarvan Arnault zelf bestuurder is. Voorlopig is de firma nog gevestigd op de blauwe postbus in Schaarbeek. Maar wie weet? Misschien heeft Bernard Arnault toch nog grootse plannen met zijn tweede thuisland België? Hoop doet leven.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud