Advertentie

FSMA geeft kmo's gelijk in zaak tegen grootbanken

©Thierry du Bois

Er is een oplossing bereikt voor Belgische kmo's die in de knoei kwamen door ingewikkelde rentederivaten te kopen bij banken. Waakhond FSMA verplicht de vier grootbanken een regeling te sluiten in het voordeel van de kmo's. Dat melden de betrokken federale ministers Kris Peeters (Werk), Johan Van Overtveldt (Financiën) en Willy Borsus (Kmo's). Een dergelijke maatregel is erg uitzonderlijk in ons land.

Het probleem van de renteswaps of voluit rentederivaten met variabele rentevoet ter dekking van kredieten voor kmo's raakte vorig najaar bekend. Toen bleek dat ook Belgische ondernemingen in de knoei kwamen door die renteswaps als gevolg van de lage rente. In Nederland en Groot-Brittannië kwam de kwestie al langer geleden naar buiten. Het probleem kent daar een grotere omvang. 

De federale overheid pakte het dossier aan en er kwam een onderzoek door toezichthouder FSMA. Dat is nu afgerond en de conclusies ervan werden woensdag bekendgemaakt.

De klachten van de kmo's hadden concreet betrekking op een complexe variant van renteswaps, de zogenaamde 'Bermudan callable swaps'. Die houden in dat er naast een renteswap bijkomend een optie wordt verkocht die de bank de mogelijkheid biedt om het rentederivaat op welbepaalde tijdstippen stop te zetten. De kmo’s zelf hebben niet de contractuele mogelijkheid het contract op te zeggen. Dergelijke producten worden door de Europese regels als complexe financiële instrumenten beschouwd.

Zorgplicht

De FSMA ging bij de banken de omvang na van de betrokken verrichtingen en van de naleving van de toepasselijke informatie- en zorgplicht. De analyse van de verrichtingen ging terug tot 1 november
2007, datum waarop de Europese gedragsregels inzake beleggingsdiensten (de zogenaamde MiFID-Richtlijn) van kracht zijn geworden. Voor dergelijke complexe financiële instrumenten zijn de banken sinds 1 november 2007 verplicht hun klanten zorgzaam te adviseren. Deze regels zijn in het bijzonder van tel wanneer het om niet-professionele cliënten gaat. Kmo’s worden doorgaans als niet-professioneel beschouwd.  

Uit de inspecties van de FSMA is volgens de drie ministers gebleken dat het totaal aantal 'Bermudan swaps' dat aan niet-professionele cliënten verkocht werd, beperkt bleef tot 363 contracten voor 330 cliënten van vier banken. Om welke banken het gaat meldt het onderzoeksverslag van de FSMA niet maar het lijdt geen twijfel dat het de vier grootbanken BNP Paribas Fortis, KBC, ING en Belfius zijn. Het nominale kredietbedrag in kwestie bedraagt in totaal 676,4 miljoen euro. Het probleem is daarmee zeer beperkt ten opzichte van de situatie in voornamelijk Nederland en het Verenigd Koninkrijk.

De inspecties toonden ook aan dat de betrokken banken niet konden bewijzen dat ze bij de verkoop van de 'bermudan callable swaps' al hun informatieverplichtingen zijn nagekomen tegenover de betrokken cliënten, en dat ze de zorgplichtregels voldoende hebben nageleefd. 'De kredietinstellingen bleken niet in staat aan te tonen dat ze er zich van vergewist hadden dat hun cliënten de kenmerken van de Bermudan swapovereenkomsten daadwerkelijk hadden begrepen, noch dat hun cliënten de potentiële impact bij een rentedaling konden inschatten, noch dat de overeenkomsten waren afgestemd op de behoeften van de cliënt', heet het in het onderzoeksrapport van de FSMA.

Regeling

Als gevolg van deze vaststellingen heeft de FSMA de banken verplicht zich akkoord te verklaren met een regeling in het voordeel van de betrokken kmo’s. De regeling bestaat erin dat de banken de 'bermudan callable swaps' zullen omzetten naar klassieke 'plain vanilla swaps'. Deze omzetting omvat tevens de schrapping van elke mogelijke optie tot vervroegde afkoop in het voordeel van de bank.

Deze omzetting moet bovendien gebeuren rekening houdend met de behoeften van de cliënt en de kosten die met deze omzetting gepaard gaan zijn voor rekening zijn van de banken. Ook krijgen de cliënten een commerciële forfaitaire tegemoetkoming in de vorm van een bedrag dat onderling overeen te komen is.

Een dergelijke aanpak, waarbij de banken dus het onderspit delven en een regeling opgelegd krijgen wegens 'misselling', is erg uitzonderlijk in ons land. Het is nog niet duidelijk welke gevolgen er zullen zijn voor de diverse rechtszaken die kmo's aanspanden of wilden aanspannen tegen hun banken. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud