1. Ondernemen
  2. Financiële diensten & Verzekeringen

Bijltjesdag ING van uur tot uur

ING schrapt 3.500 banen in België, 4 op de 10 jobs. Hier leest u de belangrijke reacties op het nieuws dat maandagochtend bekend werd gemaakt.
  • ING-top kan beleggers niet overtuigen

    Het management stelde zijn ambitieuze hervormingsplannen voor op een 'Investor Day' in Schiphol, maar die werden niet op massaal applaus ontvangen op de beurs. Het aandeel ING verloor 1 procent op 10,88 euro. Daar zitten ook de slechte marktomstandigheden voor iets tussen. Want analisten toonden zich toch tamelijk mild voor de nieuwe strategie van ING.  

  • Bonden zitten samen met Michel en co

    De vakbonden van ING zitten sinds 16 uur samen met premier Charles Michel, de minister van Economie Kris Peeters en de minister-presidenten Paul Magnette (Wallonië), Geert Bourgeois (Vlaanderen) en Rudi Vervoort (Brussel).

  • Christelijke vakbond eist tewerkstellingsakkoorden

    Voor LBC-NVK is de maat vol nadat de voorbije weken ontslagrondes van 7.600 banen werden aangekondigd.

    De vakbond vraagt om voor de periode 2017-2018 tewerstellingsakkoorden af te sluiten die extra banen garanderen.

    'Het bedrijfsleven heeft een indexsprong en flinke lastenverlagingen cadeau gekregen', zegt Stefaan Decock, algemeen secretaris van de LBC-NVK.

    'In ruil hiervoor eisen we nu dat er voor 2017-2018 tewerkstellingsakkoorden worden afgesloten die 3 procent extra jobs garanderen.' Dat komt neer op 93.000 banen in twee jaar.

    'Als de werkgevers geen jobcreatie willen garanderen, zijn bijkomende lastenverlagingen uitgesloten. Zonder stevige bijsturingen zal het tij niet keren.

    'Door de extra banen zal ook onze sociale zekerheid meer inkomsten ontvangen. Het zal een verdere trieste klopjacht op uitkeringstrekkers overbodig maken en zal ook duizenden mensen meer koopkracht geven: allemaal elementen die de economie kunnen doen aantrekken.'

  • Grootste collectief ontslag sinds Ford Genk

    De 3.500 banen die bij ING België verdwijnen vormen de grootste ontslagronde sinds oktober 2012.

    Toen werd de sluiting aangekondigd van de autofabriek Ford Genk, waar ongeveer 4.300 mensen werkten.

    Dit jaar raakten al meer dan 11.500 banen bedreigd door collectief ontslag, ruim dubbel zoveel als in heel 2015. In het najaar alleen kondigden bedrijven aan 7.600 jobs te schrappen.

  • 'Gevolgen voor Belgische economie beperkt'

    Analisten zijn voorlopig niet van plan hun vooruitzichten voor de Belgische economie aan te passen. 'De ontslagen bij ING en andere bedrijven zijn in verhouding tot de totale werkgelegenheid beperkt', zegt Geert Gielens, hoofdeconoom van Belfius. 'Er zullen de komende jaren netto zowat 40.000 jobs per jaar bijkomen. De jobcreatie kan de ontslagen compenseren.'

    KBC-econoom Johan Van Gompel zit op dezelfde golflengte. 'We mogen niet te pessimistisch worden. Er zullen de komende kwartalen nog altijd jobs bijkomen.' Hij merkt wel op dat verscheidene indicatoren van de arbeidsmarkt, zoals de vacatures en de jobcreatie, al enkele maanden of kwartalen verzwakken.

    Koen Hendrickx van het Federaal Planbureau stipt aan dat de ontslagen bij ING en sommige andere ondernemingen worden gespreid over verscheidene jaren. Hij voegt eraan toe dat de cijfers over de evolutie van de werkgelegenheid grote brutostromen verbergen. Er worden elk jaar ongeveer 200.000 banen gecreëerd en er verdwijnen er bijna evenveel. 

  • Aandeel ING op verlies

    De (beperkte) winst die het aandeel ING aanvankelijk boekte na de bekendmaking van de ingrijpende herstructurering, is na de middag omgeslagen in verlies. De ING-directie heeft met haar uitleg blijkbaar beleggers niet kunnen overtuigen.

    ‘Ik denk niet dat de markten sterk zullen reageren: 7.000 arbeidsplaatsen, dat is een klein aantal voor de economie en de onderneming zelf’, relativeerde analist Thomas Cool tegenover AFP.

  • 'Maatregelen na crisis spelen rol bij herstructureringen'

    De strengere eisen die na het uitbreken van de crisis aan de financiële instellingen werden opgelegd, spelen nu mee een rol bij de herstructureringen die in de sector worden aangekondigd. Dat zegt Koen De Leus, die als econoom verbonden is aan de bank BNP Paribas Fortis.

    De Leus gaat niet specifiek in op de aankondiging van ING, maar hij ziet wel verschillende factoren die de recente golf van herstructureringen in de financiële sector verklaren. Daarbij verwijst hij ook naar maatregelen die door de overheden werden opgelegd als gevolg van de bankencrisis. Zo vermeldt hij de strengere regels waaraan banken moeten voldoen (zoals de hogere kapitaaleisen) en de hogere bijdragen voor de bankentaks.

    'Na de crisis is er een roep gekomen voor meer controle op de banken', legt De Leus uit. 'Dat was misschien terecht, maar alles heeft zijn limieten. En ik denk dat we die limieten nu bereikt hebben. Dat lijkt deze golf van herstructureringen toch aan te tonen.'

    De Leus beklemtoont wel dat die overheidsmaatregelen niet als enige oorzaak voor de huidige herstructureringsgolf mogen gezien worden. Ook de lage rente en de digitale evolutie spelen volgens hem een belangrijke rol.

    Daarnaast erkent De Leus dat de financiële instellingen desondanks nog altijd ruime dividenden blijven uitkeren aan de aandeelhouders. 'De aandeelhouders eisen een veel grotere return dan vroeger, ze vragen nu tot tien procent. Dat wijst erop dat de beleggers nog niet het volste vertrouwen in de sector hebben. Ze eisen daarom een soort van risicopremie.'

  • Michel: ‘Alles doen om ontslagen te beperken'

    Charles Michel heeft maandagochtend contact gehad met de directie van ING Belgium. De premier wil dat ‘alles gedaan wordt om de ontslagen te beperken’. Hij vraagt de bank om ‘haar verantwoordelijkheid op te nemen’, met name inzake de begeleiding van ontslagen werknemers. Dat gaf hij maandag aan in de marge van een Benelux-top in Luxemburg.

    Charles Michel ©EPA

    ‘Mijn eerste gedachten gaan uit naar de werknemers en hun families’, aldus Michel. De premier sprak de hoop uit dat de procedure-Renault ruimte kan creëren voor een open dialoog tussen de bank en de vakbonden.

    De premier heeft maandag omstreeks 16.00 uur een ontmoeting met vakbondsvertegenwoordigers bij ING. Vicepremier en minister van Economie Kris Peeters en de ministers-presidenten van de regio’s zullen eveneens van de partij zijn. 

  • Wat bedoelt ING met 'het Spotify van de banksector'?

    ING moet volgens Belgisch CEO Rik Vandenberghe het 'Spotify van de banksector' worden. Een vergelijking die aardig wat mensen in het haar doet krabben, maar die slaat op het organisatorisch model van de streamingdienst.

    Hoe zorg je ervoor dat een enorme onderneming toch wendbaar en innovatief blijft? Het was een vraag die de Zweedse start-up Spotify zich moest stellen, toen de streamingdienst een paar jaar geleden plots aan een rotvaart begon te groeien.

    Die nieuwe status als grootmacht en de daarbij horende werknemersaantallen, dreigden de organisatie te 'scleroseren'. Eens je met te veel mensen met iets bezig bent, durven ideeën wel eens te verzanden in oeverloze discussies, of omdat in dat soort organisatie het gevoel voor verantwoordelijkheid verloren dreigt te gaan.

    Spotify loste dat probleem op door zichzelf anders te gaan organiseren. In plaats van grote afdelingen met een hiërarchische structuur, werkt het bedrijf met kleine 'squads' van een achttal mensen met diverse achtergrond, die elk de volle verantwoordelijkheid dragen voor een zeer specifieke taakomschrijving. Er is een 'squad' om de beste manieren te ontwikkelen om muziek te ontdekken, één om de streamingtechnologie te optimaliseren, één om interne testprocessen in goede banen te leiden, noem maar op.

    Die teams moeten zich wel bewust zijn van de bedrijfscultuur en de strategische richting van de onderneming, maar functioneren binnen dat grote kader volledig autonoom, van idee tot uitrol en opvolging. Door op die manier te werken, wil Spotify die sclerose vermijden. Binnen het grote bedrijf, werkt iedereen eigenlijk voor een wendbare start-up, die flexibel is en snel kan inspelen op wat gebruikers willen.

    'Squads' die met verwante dingen bezig zijn, overleggen in wat Spotify 'tribes' noemt, om zo het grote plaatje te bewaken. Op die manier kunnen bijvoorbeeld nuttige inzichten binnen de organisatie worden gedeeld.

    Het is die cultuur, die in jargon 'agile working' wordt genoemd, die ING sinds vorig jaar probeert eigen te maken. Door zich als Spotify te gaan organiseren, hoopt het bedrijf zich snel aan te kunnen passen aan wijzigende omstandigheden, zoals die waarvoor het bedrijf nu zwaar herstructureert.

  • Teller zwart sociaal najaar staat op 7.600 jobs

    Klik hier door naar het overzicht van de jongste reorganisaties bij onder meer Caterpillar, AXA en Eurostation.

  • 'Klap van jewelste'

    Klik hier door naar ons commentaar over de grote reoganisatie bij ING.

    ING België incasseert de zwaarste klap bij de strategische koerswijziging die de Nederlandse bankgroep doorvoert. Dat is wat er gebeurt als een land de beslissingsmacht over zijn grote bedrijven en financiële instellingen uit handen geeft.

  • 'Hier heb ik nachten van wakker gelegen'

    'Geloof me vrij, ik heb hier ook nachten van wakker gelegen.' Dat zei Rik Vandenberghe (foto), de topman van ING België, tijdens de persconferentie over de grote ontslagronde.

    Rik Vandenberghe, topman van ING België ©EPA

    'Het was geen gemakkelijke boodschap, maar dit is wel een noodzakelijke digitale transformatie voor de toekomst van de bank.'

    'Ik ben me ervan bewust dat de impact op de tewerkstelling groot is en dat de aankondiging voor veel mensen een schok was. ING zal zijn verantwoordelijkheid opnemen om de zaken op een correcte manier te laten verlopen.'

    De CEO verwacht dat van de 3.500 geschrapte banen worden bereikt met maximaal 1.700 ontslagen. 'Dat is een maximum. We zullen er met de sociale partners alles aan doen om dat cijfer naar beneden te brengen.'

    In België wordt voorts Record Bank geïntegreerd in ING. Het merk Record zal verdwijnen. Het kantorennet van beide samen zal bijna worden gehalveerd tot 650. De bedoeling is te komen tot ongeveer een kwart statutaire kantoren en drie kwart zelfstandige kantoren.

    Er komen verder tien tot vijftien zeer grote kantoren, waarvan het eerste vermoedelijk in Antwerpen.

  • Febelfin bereid in te gaan op uitnodiging Peeters

    Febelfin, de koepelfederatie van de Belgische financiële sector, is bereid in te gaan op de uitnodiging van minister van Economische Zaken Kris Peeters om de oprichting te onderzoeken van een fonds dat het ontslagen personeel uit de sector moet heroriënteren.

    'Er bestaat al een paritair fonds dat personeelsleden gratis opleidingen en outplacement aanbiedt. Febelfin is bereid in te gaan op de uitnodiging van minister Peeters en te onderzoeken wat nog meer mogelijk is, via een fonds of iets anders', zegt woordvoerster Isabelle Marchand.

    'Febelfin leeft mee met de mensen die mogelijk hun job zullen verliezen, stelt de woordvoerster, in een reactie op de herstructurering en het banenverlies dat ING maandag aankondigde. Over het specifieke dossier doet Febelfin geen uitspraken. 

  • 'Andere banken kampen met zelfde problemen'

    Eerder op de ochtend liet minister van Werk Kris Peeters zich op Radio 1 ontvallen dat 'er mogelijk nog herstructureringen volgen'. 'Het is niet zo dat ik concrete dossiers op mijn tafel heb liggen', verduidelijkt hij aan De Tijd. 'Maar andere banken kampen natuurlijk met net hetzelfde als ING, namelijk het digitale aspect en de lage rente. Ik sluit niet uit zij daar ook de gevolgen van zullen dragen.' 

    Volgens de minister is het 'niet zijn bedoeling mensen of werknemers ongerust te maken'. 'Maar ik mag er toch wel van uitgaan dat iedereen beseft dat die factoren er zijn. Ik kan alleen maar hopen dat de herstructureringen elders niet zo drastisch zullen zijn als bij ING. Ik doe daar alles aan, en sta constant in contact met Assuralia (de vereniging van verzekeraars, red.) en Febelfin (de federatie voor de financiële sector, red.).

  • Gelijkaardige taal bij Groen

    Ook Groen-voorzitter Meyrem Almaci is niet te spreken over de aangekondigde ontslagen bij ING. Ze vindt bovendien dat de regering-Michel zich te laks opstelt tegen de ‘wanpraktijken’ van banken die uit winstbejag hakken in jobs en de gevolgen daarvan afwentelen op de sociale zekerheid.

    Groen hekelt de manier waarop ING gretig gebruik maakte van fiscale voordelen die de Belgische politiek aanbood, met name tijdens de financiële crisis, maar tegelijk miljardendividenden bleef uitkeren aan het hoofdkantoor in Nederland. ‘Men sluist de winst door naar het buitenland, en stuurt de werknemers op vervroegd pensioen of dumpt hen in een werkloosheidsuitkering.’

  • Crombez: 'Pure schande'

    Er moet een einde komen aan een systeem waarbij bedrijven winst boeken dankzij het personeel, miljarden doorsluizen naar de aandeelhouders en dan mensen gaan ontslaan, zegt sp.a-voorzitter John Crombez als reactie op de herstructurering bij ING.

    Sp.a-voorzitter John Crombez ©BELGA

    'Wat de grootbanken op dit moment aan het doen zijn in België, is een pure schande', vindt Crombez. Hij wijst erop dat ING tijdens de eerste helft van 2016 meer dan 0,5 miljard euro winst heeft gemaakt. 'Dankzij het personeel, dat hebben ze zelf gecommuniceerd.'

    'En de beloning is dat mensen worden ontslagen omdat ze goed gewerkt hebben en dat miljarden zijn doorgesluisd naar de aandeelhouders. Dit systeem gaat moeten ophouden en we gaan onderzoeken hoe we daar een stop op kunnen zetten', aldus nog Crombez.

  • Analisten juichen plannen toe

    Het klinkt cynisch, maar de analisten reageren over het algemeen optimistisch over de plannen van ING . ‘Wij verwelkomen de plannen van de groep om de efficiëntie te verbeteren in het licht van de tegenwind die de sector momenteel ondervindt van de lage rente en de stijgende kosten voor regulering’, stelt analist Matthias De Wit van KBC Securities. Hij herhaalt de aanbeveling de aandelen te houden met een koersdoel van 11,60 euro. 

    ‘De ontslagen zijn nodig om het nieuwe streefdoel van de kosten/inkomsten-ratio (die tussen 50 en 52 procent ligt, red.) te behalen, want de markt was al sceptisch of ING het oude streefdoel zou kunnen realiseren’, legt Bart Jooris van Degroof Petercam uit. ‘We vinden het positief dat ING nu uitlegt hoe het dankzij toekomstige kostenbesparingen zijn meer ambitieuze doelstellingen zal kunnen halen.’ 

    Jooris plakt een koopaanbeveling op ING met een koersdoel van 13,50 euro. ‘Ons advies stoelt op de verwachte winstgroei, het al aantrekkelijke dividendrendement, en de lage waardering.’ 

    Ook JP Morgan, RBC, Kepler Cheuvreux en Citigroup brachten deze morgen koopadviezen uit voor ING na de bekendmaking van de reorganisatie.

  • ‘Werken zoals Spotify'

    U krijgt straks uitgebreider verslag van de persconferentie bij ING België. Alvast enkele sprokkels.

    Volgens topman Rik Vandenberghe gaat het om een noodzakelijk transformatie voor ING, in het licht van de voortschrijdende digitalisering en de evoluerende klantenwensen.

    Hij begrijpt tegelijk dat de ingreep in België bijzonder zwaar is en hard aankomt. ‘Onze gedachten gaan in de eerste plaats naar de getroffen medewerkers’, klonk het.

    Vandenberghe zei ook dat ING België in de toekomst gaat ‘werken zoals Spotify’.

  • Premier ontmoet vanmiddag bonden

    Premier Charles Michel laat weten dat hij vanmiddag de vakbonden bij ING ontmoet. ‘Wij steunen de getroffen werknemers. De bank moet haar verantwoordelijkheid nakomen’, schreef hij op Twitter.

  • Persconferentie van start

    Rond deze tijd (11 uur) begint bij ING België een persconferentie op de hoofdzetel aan de Marnixlaan in Brussel. Daarop geeft de directie toelichting bij de zware ingrepen in ons land.

    ING is er blijkbaar niet gerust op want journalisten mogen niet onder het ING-gebouw parkeren, maar moeten gebruikmaken van de 'neutrale' parking 'Deux Portes' aan de Naamse Poort.

    Naar aanleiding van het forse banenverlies bij ING is er een extra nieuwsuitzending op de VRT.

  • Kris Peeters: 'Mogelijk nog herstructureringen'

    Het nieuws dat door de herstructurering bij ING 3.500 jobs bedreigd zijn, is voor minister van Werk Kris Peeters 'verschrikkelijk voor de mensen die hun job bedreigd zien en voor de jobcreatie.'

    In een reactie in De Ochtend op Radio 1 zei hij dat hij na de ondernemingsraad contact heeft met de directie van ING. Hij sluit niet uit dat er nog herstructureringen komen bij andere banken en heeft aan de sectorfederatie Febelfin gevraagd solidariteit te tonen en de oprichting te onderzoeken van een fonds dat het ontslagen personeel moet heroriënteren.

    We hebben de banken in het verleden geholpen met miljarden. Het is nu aan de banken om hun verantwoordelijkheid te nemen voor de herscholing van het personeel.
    Kris Peeters
    Minister van Werk

    Volgens Peeters is de herstructurering te verklaren door het digitaal bankieren, de lage rente en nieuwe banktechnieken. Daarom sluit hij niet dan nog andere banken zullen volgen en is het belangrijk dat de sector reageert en een fonds opricht om de mensen die hun job verliezen te heroriënteren. 'We hebben de banken in het verleden geholpen met miljarden. Het is nu aan de banken om hun verantwoordelijkheid te nemen voor de herscholing van het personeel', vindt de minister van Werk.

    Sociaal overleg bij ING

    Peeters wil er alles aan doen om het aantal ontslagen zoveel mogelijk te beperken en de mensen zo snel mogelijk aan een nieuwe job te helpen. Van de directie van ING wil hij weten hoe ze het sociaal overleg zal organiseren in het kader van de wet-Renault. De wetgeving rond brugpensioen is ook voor banken van toepassing, maar voor de minister is het nog te vroeg om daarover te praten. Er is alvast geen specifieke verlaging van de leeftijd voorzien, voegde hij er nog aan toe.


  • Di Rupo trekt van leer

    PS-voorzitter Elio Di Rupo wil dat er sancties komen voor wat hij 'beursontslagen' noemt. 'Na Caterpillar en na Axa gaat opnieuw een bedrijf dat winst maakt, maar niet genoeg voor zijn aandeelhouders, over tot ontslagen. De voorbije tien jaar heeft ING België 7,2 miljard euro dividenden uitgekeerd aan zijn Nederlands moederbedrijf', merkt de voormalige premier op.

    Twee jaar geleden diende Kamerlid Ahmed Laaouej een wetsvoorstel in dat sancties voorziet voor 'beursontslagen', onderstreept de PS-voorzitter.

    Hij haalt ook zijn idee aan om in Belgisch recht een onderneming met 'medebeslissing' op te richten. Daarin zou elke beslissing groen licht moeten krijgen van zowel de aandeelhouders als van het personeel, met vetorecht voor beide partijen.

    Di Rupo verwijst ook naar de digitalisering van jobs. Daarom vindt hij het noodzakelijk werk te maken van een betere verdeling van de jobs, door middel van een vermindering van de arbeidsduur met compenserende aanwervingen door een deel van het budget voor werkloosheid en dalingen van de sociale bijdragen in te zetten voor de jobs die werden gecreëerd in het kader van de daling van de arbeidsduur.

    Di Rupo toonde zich eerder solidair met de werknemers van Caterpillar die hun baan zullen verliezen. ©Photo News

  • Ecolo pleit voor omgooien economisch beleid

    De Franstalige groenen zijn verontwaardigd omdat ING België de laatste jaren meer dan 7 miljard euro heeft doorgesluisd naar het Nederlandse moederhuis, terwijl de bank genoot van het 'gulle fiscale beleid' van de Belgische staat. De federale regering moet daarom van economische strategie veranderen, vindt Ecolo.

    'Het is te gemakkelijk om de gevolgen van een blinde winstlogica af te wentelen op de sociale zekerheid. Als de federale regering niet op tafel slaat, dreigen andere grote ondernemingen het voorbeeld van Caterpillar en ING te volgen. Het is hoog tijd om wetten te stemmen die onze economie en werkgelegenheid beschermen, bijvoorbeeld door de overheidssteun terug te vorderen bij ongerechtvaardigd ontslag.'

    Begin september raakte bekend dat Caterpillar zijn fabriek in Gosselies gaat sluiten. Daarbij zullen 2.000 à 2.200 banen rechtstreeks verloren gaan.

  • Matige reactie van aandeel ING

    Terwijl de Europese indexen zowat een half procent winnen, stijgt ING Groep meer dan een procent. De markten juichen de ingrepen bij de Nederlandse bankengroep dus toe, maar zonder euforisch te worden.

    Analist Matthias De Wit van KBC Securities is tevreden dat ING dankzij de vanmorgen aangekondigde ingrepen zijn kosten/inkomsten-ratio wil terugbrengen tot 50-52 procent tegen 2020, waar die vandaag 56 procent bedraagt. Een mogelijke teleurstelling is de ROE-doelstelling (return on equity), die behouden blijft op 10-13 procent wegens de onzekerheid rond regelgeving. 

  • Bonden roepen op tot staking

    De vakbonden roepen het ING-personeel in België op om vandaag het werk neer te leggen. Voor vrijdag 7 oktober is dan een volledige staking gepland. Dat kondigde Nicolas Dinsart van de socialistische bediendebond aan na vakbondsoverleg.

  • ING-topman Ralph Hamers: 'We repareren het dak als de zon schijnt'

    Ralph Hamers reageerde op de Nederlandse radiozender BNR. 'Dit is te snoeien om te groeien. We groeien heel hard. We zijn één van de weinige banken in de wereld die groeit. Het digitale spel is een hard spel. Er zijn veel bedrijven die het niet halen, en wij willen daar niet bij zijn. We repareren het dak als de zon schijnt.' 

  • CEO ING België 'emotioneel'

    Rik Vandenberghe, CEO van ING België, schreef een brief aan het personeel: 'De gevolgen van onze intentie komen hard aan en ik ben mij bewust van de emotionele impact die deze mededeling op jullie heeft. Wij zijn er niettemin van overtuigd dat deze transformatie essentieel zou zijn om op lange termijn een sterke en toonaangevende onderneming te blijven', klinkt het daarin.

    Vandenberghe heeft het nog over 'een fundamentele transformatie om van een traditionele bankinstelling te evolueren naar een bankplatform waarin geavanceerde digitalisering en gepersonaliseerde dienstverlening voor de klant centraal zouden staan'.

  • Vakbonden reageren woedend

    Ze spreken van een oorlogsverklaring.

    'ING, shame on you', reageert LBC-NVK-secretaris Herman Vanderhaegen.

    'We zien hier een horrorscenario voor het personeel van ING Bank en Record Bank. ING wil de winst 'optimaliseren' omdat de aandeelhouders een onverzadigbare drang hebben om altijd maar meer dividenden te ontvangen. Deze situatie maakt de toekomst voor heel veel personeelsleden van ING erg onzeker.'

    De liberale bediendenvakbond ACLVB wijst erop dat het personeel in het verleden loonmatiging en afvloeiingen aanvaardde 'om de continuïteit van de bank te ondersteunen'. 'Nu wordt het personeel 'bedankt' voor de geleverde inspanningen.' 'Dit is een regelrechte slag in het gezicht van het personeel', aldus ACLVB.

Meer uit Markten Live

Gesponsorde inhoud