Asbestverleden blijft Eternit achtervolgen

Dinsdagochtend vroeg stonden sympathisanten van de familie Jonckheere al aan de poorten van het Brusselse gerechtsgebouw. ©Photo News

Op 14 maart zal het Brusselse hof van beroep een uitspraak doen in het proces tegen Eternit over een schadevergoeding aan Belgische asbestslachtoffers. Het doet de discussie over de trieste industriële erfenis van het bouwmaterialenbedrijf oplaaien.

Op het Brusselse justitiepaleis zijn vanmorgen voor het hof van beroep de debatten begonnen in het proces tegen Eternit. Het bedrijf was in 2011 veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 250.000 euro aan de familie van Françoise Jonckheere. De vrouw overleed in 2000 aan longvlieskanker, veroorzaakt door de inademing van asbest. Het Hof heeft dinsdagochtend beslist om op 14 maart een uitspraak te doen.

Omdat Françoise Dejonckheere vooral in de jaren voor 1970 aan blauw asbest werd blootgesteld, is er vandaag sprake van verjaring.
Jan Verbist
Advocaat Eternit

Volgens de rechtbank van eerste aanleg ging Eternit in de fout door asbest te blijven gebruiken en door de gevaren van het mineraal te minimaliseren, hoewel bekend was dat het longvlieskanker en asbestose kon veroorzaken. Eternit ging in beroep tegen die veroordeling. 

Longvlieskanker

De echtgenoot van Françoise Jonckheere werkte zijn hele leven voor Eternit in Kapelle-op-den-Bos, waar het gezin ook woonde, en overleed in 1987 aan longvlieskanker. Toen Françoise in 2000 dezelfde ziekte kreeg, besloot ze Eternit te dagvaarden. Enkele maanden later overleed ze, maar haar vijf zonen zetten het geding voort. Twee van hen bezweken - in 2003 en in 2009 - aan dezelfde vorm van kanker.

'Eternit heeft jaren gelogen over de gevaren van asbest en heeft nadien een doofpotoperatie op poten gezet', zegt Eric Jonckheere, een zoon van Françoise. 'Mensen die ziek werden, kregen een vergoeding, zolang ze maar geen proces begonnen. Asbestslachtoffers die een beroep wilden doen op het Asbestfonds moesten afzien van gerechtelijke stappen. Ook mijn moeder kreeg een dergelijke vergoeding aangeboden van de CEO van Eternit, maar ze weigerde die resoluut. Ze had gelijk, er moet een einde komen aan die omerta.'

'Mevrouw Jonckheere werd blootgesteld aan asbest van 1952 tot 1991', pleitte meester Johan Verbist, de advocaat van Eternit. 'Volgens de medische expert is haar ziekte hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door het zogenaamde 'blauwe' asbest, de gevaarlijkste soort, en door de blootstelling daaraan voor 1970, toen ze er in de grootste mate aan werd blootgesteld. Dat brengt met zich mee dat haar vordering verjaard is. Bovendien was er voor 1970 nog geen vaststaande consensus dat asbest zo kankerverwekkend was, de eerste berichten daarover komen er pas vanaf 1965.' Buiten zijn pleidooi wenste de advocaat van Eternit geen verdere commentaar te geven.

De advocaat van Eternit wees er ook op dat uit een rapport van de Europese Commissie bleek dat de kans op longvlieskanker of mesothelioom afhankelijk was van het niveau van blootstelling. 'De grootste blootstelling aan asbest in België vond plaats in de jaren 50 maar de eerste gevallen van longvlieskanker werden pas in de jaren 70 vastgesteld', klonk het. 'Zelfs als Eternit begin de jaren 70 zijn fabrieken had gesloten, zou mevrouw Jonckheere toch ziek geworden zijn, door haar blootstelling in de jaren 50 en 60.'

Lobbywerk

Volgens de advocaat van de familie Jonckheere begint de verjaring pas te lopen als de blootstelling stopt, in 1991, en heeft Eternit wel degelijk zware fouten begaan. 'Vanaf de jaren 30 was al geweten dat werknemers in de asbestsector longkanker ontwikkelden en vanaf 1964 wist men dat ook hun familieleden gevaar liepen, en dat zelfs de kleinste blootstelling de ziekte kon veroorzaken', pleitte meester Jan Fermon. 'Eternit heeft echter jarenlang het voortouw genomen in het lobbywerk ten voordele van asbest en de gevaren ervan verdoezeld.' 

'Er kan ook niet met zekerheid vastgesteld worden wanneer Françoise Jonckheere de fatale hoeveelheid asbest heeft ingeademd. Het enige wat zeker is, is dat de blootstelling in 1991 gestopt is. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de latere blootstelling haar ziekte niet mee heeft veroorzaakt. Hoe langer de blootstelling, hoe groter het risico om ziek te worden, ook dat blijkt uit de medische literatuur.'

Italië

Voor de rechtbank van Turijn werd de top van Eternit van in 2012 al veroordeeld in het lokale asbestproces daar. De ex-gedelegeerd bestuurder Louis de Cartier de Marchienne en de Zwitserse Eternit-aandeelhouder Stephan Schmidheiny kregen toen 16 jaar cel. Ze werden verantwoordelijk gesteld voor de dood van 3.000 mensen in Noord-Italië. Eternit had daar verschillende fabrieken en heeft de lokale bevolking blootgesteld aan de kankerverwekkende stoffen. Een jaar later deed de rechter daar in beroep nog twee jaar bovenop. Louis de Cartier de Marchienne was evenwel tien dagen ervoor op 92-jarige leeftijd overleden. Door zijn huwelijk met Viviane Emsens in 1950 was hij mede-aandeelhouder geworden van de bouwmaterialengroep Eternit/Etex. Zijn zoon Jean-Louis is momenteel voorzitter. 

Etex/Eternit

  • Bouwmaterialengroep in handen van de vermogende families Emsens en de Cartier de Marchienne
  • Omzet: 3 miljard euro
  • Operationele bedrijfskasstroom: 409 miljoen euro.
  • 17.229 werknemers
  • 120 fabrieken over heel de wereld 

 

Als verdediging in de zaak stelt het bedrijf steevast dat het niet de enige asbestproducent was. 'We waren maar een van de vele spelers in de sector', stelt Roeland Verhille, woordvoerder van Eternit België. Het bedrijf beweert dat er lange tijd een breed maatschappelijk draagvlak bestond voor asbest. 'Het kende misschien wel 10.000 toepassingen, in sectoren als chemie, spoorwegen en defensie. Behalve in bouwmaterialen werden de vezels ook verwerkt in papier en karton, isolatie van leidingen, enzovoort.'

In 1997 stopte Eternit België met het gebruik van asbestvezels in zijn producten. In 2002 bande Etex het gebruik van asbest wereldwijd volledig uit zijn productieproces. In april 2007 werd door de Belgische overheid en aantal bedrijven het Asbestfonds opgericht, om de slachtoffers van asbest te vergoeden. Wie een regeling aanvaardde, moest afzien van verdere gerechtelijke stappen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud