nieuwsanalyse

De Zwitserse oliemannetjes achter zinksmelter Nyrstar

De Probo Koala, dat gecharterd was door Trafigura. In de zomer van 2006 was het schip betrokken bij een omvangrijk milieuschandaal in Ivoorkust. ©BELGAIMAGE

Trafigura heeft zinkverwerker Nyrstar voorlopig gered van de ondergang. Maar wat is Trafigura? Een wereldspeler, die er hard aan werkt zijn reputatie op te vijzelen.

Veel scheelde het niet of het bedrijf dat de grootaandeelhouder van Nyrstar in Balen is, was onder een andere naam door het leven gegaan. Het concern had dan Skydiver geheten, en niet Trafigura. Maar de oprichters die in 1993 hals over kop een besluit moesten nemen over de naam van hun onderneming, vonden Skydiver geen geweldige keuze voor een handelshuis en gingen akkoord met Trafigura.

De annekdote staat in een lijvig portret van Trafigura dat Bloomberg zes maanden geleden heeft samengesteld. Een woordvoerder van Trafigura stuurde het achtergrondartikel van het Amerikaanse persbureau, dat uit vierduizend woorden bestaat, vrijdag op, wat op zich al bijzonder is. In haar toelichting schrijft de woordvoeder, Veronica Dix, dat Trafigura destijds een slapende onderneming was en dat 'trafigura' verder niets betekent.

Trafigura bestond inderdaad al tien jaar toen een groep van zes managers in 1993 een eigen handelshuis wilde opzetten. Het bedrijf werd op 14 januari 1983 opgericht in Amsterdam. Skydiver was een van de andere inactieve Nederlandse bedrijfjes die de ondernemers, allen olie- en grondstoffenhandelaren, in 1993 hadden gekocht nadat ze uit onvrede bij het Zwitserse handelshuis van Marc Rich waren weggegaan. Rich was een ondernemer die uit een joodse familie in Antwerpen kwam.

Een pompstation van Puma in de Nicaraguaanse hoofdstad Managua. De grootste aandeelhouder in Puma is Trafigura. ©Bloomberg

In de vijfentwintig jaar die volgden, groeide Trafigura uit tot een reus. In 2017 verdiende het bedrijf netto bijna 900 miljoen euro bij een omzet van 136 miljard dollar, wat meer dan een kwart is van het bruto binnenlands product van België. Het bedrijf behoort met gemiddeld bijna zes miljoen vaten ruwe olie per dag tot de grote oliehandelaars in de wereld. Het concern is ook makelaar in allerlei olieproducten, mineralen, andere grondstoffen en metalen en heeft op meerdere continenten aanzienlijke belangen in havens, overslagbedrijven en mijnen, waaronder sinds 2015 Nyrstar. De grote rivaal is het Zwitserse Glencore, dat met een omzet van 205 miljard dollar in 2017 nog een maat groter is. Saillant is dat Glencore de voortzetting is van het Zwitserse handelshuis van Rich, de vroegere werkgever van de oprichters. 

Curaçao

Trafigura Beheer zit nog steeds in Amsterdam, in een wolkenkabber langs de Zuidas. Maar wie de beheersmaatschappij belt, wordt doorgeschakeld naar Genève. Daar is het hoofdkantoor. De Amsterdamse schakel zit er kennelijk om fiscale redenen nog tussen. Volgens woordvoerder Dix heeft het concern een 'klein team' in Amsterdam. Maar helemaal Zwitsers is Trafigura ook niet, want de onderneming is geregistreerd in Singapore. Het jaarverslag, bijvoorbeeld, wordt in Singapore uitgebracht. En om het nog internationaler te maken: de controlemaatschappij is een onderneming op het Caraïbische belastingparadijs Curaçao, Farringford. De aandelen in deze koepel zijn in handen van managers en zeshonderd van de 4500 werknemers van het concern.

De Probo Koala, dat gecharterd was door Trafigura. In de zomer van 2006 was het schip betrokken bij een omvangrijk milieuschandaal in Ivoorkust. ©BELGAIMAGE

Trafigura is een van de grote ondernemingen in de wereld die weinig voor het voetlicht treden. Toch geniet het bedrijf enige bekendheid bij het brede publiek, maar dan vooral in negatieve zin. Net als bij Glencore en andere mammoethandelshuizen is de reputatie bepaald niet onbesproken. Trafigura kwam met enige regelmaat in opspraak. De grootste miskleun, die met een scheepslading gif in Ivoorkust, was meteen ook de duurste. Het milieuschandaal uit 2006 kostte het bedrijf honderden miljoenen dollars en veel goodwill.

Mediaschuw

Maar het bedrijf wil zijn omstreden verleden achter zich laten en probeert op bijna agressieve wijze zijn imago op te poetsen. Sinds 2013, nog voor het overlijden van Claude Dauphin, een mediaschuwe Fransman die vanaf de oprichting het boegbeeld van de onderneming was, brengt Trafugura jaarverslagen uit. Die zijn voor een onderneming die alleen obligaties uitgeeft, opvallend informatief. Dat geldt ook voor de tussentijdse verslagen: de recentste, van juni 2018, is 34 pagina's lang. Het uitgebreide antwoord dat communicatiehoofd Dix vrijdag op enkele vragen van De Tijd mailde, lijkt ook onderdeel van deze strategie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content