'Overname Nyrstar door Trafigura hold-up op klaarlichte dag'

De vestiging van Nyrstar in Balen. ©Dries Luyten

Grondstoffenreus Trafigura heeft Nyrstar onder meer met voor de zinkgroep erg nadelige contracten leeggezogen, om het dan te kunnen inlijven. Dat zegt een aandeelhouder van Nyrstar na een doorgedreven analyse.

De meeste aandeelhouders van Nyrstar, dat bezig is aan een doorstart na de machtsgreep door Trafigura en een omvangrijke schuldherschikking, lijken zich neer te leggen bij het feit dat het deels Belgische zinkconcern de facto onteigend werd. Ze houden amper 2 procent van de afgesplitste operationele tak over. De rest zit bij grondstoffenhandelaar Trafigura.

Sommigen geven zich echter niet gewonnen, zoals Kris Vansanten, de medeoprichter en topman van consultancygroep Quanteus die in eigen naam investeerde in Nyrstar en een relatief groot belang opbouwde. Hij procedeert samen met een andere aandeelhouder tegen de uitverkoop van de groep en kon via de beurswaakhond FSMA en de rechtbank al enkele successen boeken. Binnenkort volgt trouwens een nieuwe uitspraak van de rechtbank.

Contracten

Vansanten beet zich vast in het dossier en doorploegde een stapel documenten die beschikbaar werden gesteld op vraag van de FSMA en na een rechterlijke beslissing. Het gaat onder meer om de contracten tussen Nyrstar en Trafigura. De man is geen leek. Quanteus, dat zo’n 100 consultants en zes bedrijven telt, omvat met RSQ Investors en Brightwolves twee onderdelen voor het doorlichten van bedrijven.

Van de belangrijkste partijen is Trafigura samen met de Australische overheid de enige die geen afwaardering moest boeken.
Kris Vansanten
Nyrstar-aandeelhouder

De conclusie van Vansanten in een lijvig rapport is hard: Trafigura ontvouwde volgens hem een ‘koekoeksstrategie’ bij Nyrstar door stukje bij beetje de controle te verwerven en de groep zodanig uit te hollen dat ze op omvallen stond om haar dan als enig mogelijke witte ridder te redden. ‘Van de belangrijkste partijen is Trafigura samen met de Australische overheid (betrokken via de site in Port Pirie, red.) de enige die geen afwaardering moest boeken’, zegt Vansanten. ‘Een ruwe berekening leert zelfs dat Trafigura sinds zijn instap in totaal minstens 1 miljard euro won.’

'Geen vrije verhouding'

De aandeelhouder voert aan dat Nyrstar sinds de intrede van Trafigura in 2015 de markt misleidde door niet juist te communiceren over de relatie tussen de twee. ‘Dat creëerde valse verwachtingen voor de aandeelhouders.’ Vansanten zegt onder meer dat er van een vrije en onafhankelijke contractuele verhouding – at arm’s length in de officiële versie – geen sprake was.

Zo bevatten de contracten de bepaling dat Nyrstar in tegenstelling tot Trafigura ze nooit kan opzeggen, zelfs niet na een overname, behalve bij een faillissement. Er staan ook clausules in die Trafigura het recht geven om als eerste te weigeren, extra zaken te doen tegen zijn voorwaarden en zelfs in bepaalde gevallen de prijs te bepalen. ‘Trafigura betonneerde de voorwaarden en maakte Nyrstar, dat mede hierdoor zijn winst zag dalen, zo onaantrekkelijk voor andere kandidaten. Dat niemand anders Nyrstar wou redden, is dan ook logisch.’

Winstderving

Vansanten analyseerde onder meer voor de periode 2016-2018 de contracten met Trafigura voor de levering van zinkconcentraat en de afname van zinkmetaal. ‘Ze kostten Nyrstar 183 miljoen dollar ebitda (brutobedrijfswinst, red.). Dat is een derde van de onderliggende ebitda in die periode. In 2018 ging het zelfs om 61 procent.’ Trafigura onderhandelde ook erg gunstige behandelingskosten voor zinkconcentraat. Die korting tegenover de marktrichtprijs nam in dezelfde periode toe tot 84 procent in 2018, al zakte de richtprijs en ging het slechter met Nyrstar. Andere leveranciers kregen geen bonus of een kleine (tot 12%).

183 miljoen
Nyrstar-winstverlies
De zinkcontracten tussen Nyrstar en Trafigura kostten de zinkgroep in de periode 2016-2018 183 miljoen dollar brutobedrijfswinst.

Consultant KPMG verrechtvaardigde dat na onderzoek door te wijzen op de prijzen op de spotmarkt. Maar Vansanten repliceert op gezag van door hem geraadpleegde specialisten dat de volumes die verhandeld werden met Trafigura ruim op voorhand werden vastgelegd en dat de spotmarkt hiervoor bijgevolg irrelavent was. Hij zegt ook dat het geld dat Trafigura vrijmaakte voor Nyrstar, eerst uit Nyrstar werd gepompt via het gunstregime tussen beide bedrijven. Vervolgens vloeide het via een erg dure lening opnieuw naar het bedrijf, waarbij de trader bovendien de beste stukken van de groep in onderpand nam.

'Top van de ijsberg'

‘Die buitensporige voordelen voor Trafigura zijn maar de top van de ijsberg. Zo zijn er bijvoorbeeld ook excessieve kortingen bedongen voor andere metalen en zijn er ook aanwijzingen van geknoei met volumes, kwaliteit van de verhandelde volumes, transportkosten en buitensporige boeteclausules.’ Vansanten ziet dan ook een verband tussen de indicatie dat de brutobedrijfswinst van Nyrstar in de jaren 2016-2018, dus sinds het aantreden van Trafigura, meer dan 700 miljoen euro lager lag dan verwacht en die van de metalen- en mineralendivisie van Trafigura een surplus laat zien van meer dan 500 miljoen dollar.

Trafigura mag een strategie hebben, maar kan bij het zelf aangerichte feestmaal niet aan alle kanten van de tafel gaan zitten.
Kris Vansanten
Nyrstar-aandeelhouder

‘Als Trafigura zich niet onrechtmatig verrijkt had, zou de schuldgraad van Nyrstar niet zo sterk gestegen zijn en had het verlies van vertrouwen van de markt vermeden kunnen worden. Dan was er geen of misschien maar een beperkte kapitaalverhoging nodig geweest. Trafigura mag een strategie hebben, maar kan bij het zelf aangerichte feestmaal niet aan alle kanten van de tafel gaan zitten’, meent de Nyrstar-aandeelhouder. ‘Het is een hold-up op klaarlichte dag, met applaus van de banken en de obligatiehouders.’

Politiek

Trafigura stapt in Macedonische mijn

Trafigura heeft in mei in stilte een extra belang verworven in Euromax Resources, een Canadees beursgenoteerd bedrijf dat zich opmaakt om een koper- en goudmijn te exploiteren in Macedonië. Zoals bij Nyrstar gebeurt de instap in schijfjes.

Trafigura heeft nu via zijn investeringsvehikel Galena Asset Management 53 procent in handen. Dat belang kan nog stijgen door de uitoefening van warrants. Trafigura bedong ook dat het de enige eigenaar wordt van het koperconcentraat van de mijn. Nyrstar-voorzitter Martyn Konig, een mannetje van Trafigura, stopte zelf ook geld in Euromax.

Als we dat toelaten, is er volgens Vansanten geen plaats meer voor kleine aandeelhouders op de beurs. Hij vraagt dan ook op zijn minst een compensatie en begrijpt niet waarom de FSMA niet harder optreedt en de politiek niet van zich laat horen. ‘Nochtans is Nyrstar de tweede grootste zinkgroep ter wereld en we spelen die nu kwijt aan het buitenland.’    

Advocaat Benoït Allemeersch van Nyrstar zegt in een reactie dat de analyse ongefundeerde overdrijvingen, foute conclusies en laster bevat. Hij voert onder meer aan dat het niet verboden is om leveranciers verschillend te behandelen. 'De afgesloten contracten tussen Nyrstar en Trafigura zijn bovendien wel degelijk marktconform, toonde ook consultant KPMG aan. De analyse levert ook geen bewijs dat er een oorzakelijk verband is tussen de instap van Trafigura en de slechte resultaten van Nyrstar.'

Trafigura reageerde niet op de vraag naar commentaar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect