FSMA onderzoekt mogelijk geknoei met cijfers Nyrstar

De vestiging van Nyrstar in Port Pirie. ©nyrstar

Beurswaakhond FSMA gaat na of zinkgroep Nyrstar haar cijfers opgesmukt heeft. De FSMA komt in actie op basis van informatie van een klokkenluider, het pas ontslagen hoofd van de interne auditdienst van het concern.

Na maanden van onzekerheid over zijn voortbestaan kon het met schulden beladen Nyrstar deze zomer gered worden, dankzij een deal met grondstoffentrader Trafigura. Het lijkt stilaan weer business as usual te worden maar het laatste woord over de groep, na Korea Zinc de grootste zinksmelterij ter wereld, is nog niet gezegd.

Zo klapt nu het gewezen hoofd van de interne auditdienst, Gilbert Guinikoukou, uit de biecht. Met documenten en Excel-tabellen ter ondersteuning beticht hij Nyrstar ervan gedurende meerdere jaren geen correcte financiële resultaten te hebben gepubliceerd en zowel de markt als de kredietverlenende banken een rad voor de ogen te hebben gedraaid.

De man is niet de eerste de beste. Hij werd master in auditing en controlling aan de Skema Business School in Rijsel en behaalde een MBA in Lausanne en een managementcertificaat aan de Harvard Business School. Daarnaast mag hij zich onder meer een beëdigd fraudeonderzoeker noemen. Hij werkte sedert 2005 in auditfuncties bij onder meer consultant KPMG en brouwer Heineken.

Ontslag

‘Was aan de slag’ omdat hij begin vorige week door Nyrstar aan de deur werd gezet. Officieel omdat er wegens de doorstart onder Trafigura-vlag geen plaats meer is voor hem. Maar het ontslag komt niet uit de lucht vallen: het volgt op een aantal demarches van de man om wat volgens hem wantoestanden zijn aan de kaak te stellen. Hij lichtte het topmanagement en de raad van bestuur in, met privé-afspraken met CEO Hilmar Rode en voorzitter Martyn Konig, maar omdat die volgens hem weinig of niets deden stapte hij vorig najaar ook naar de FSMA.

We onderzoeken de informatie grondig en zijn er hard mee bezig.
Johan Corthouts
Woordvoerder FSMA

Daar zegt woordvoerder Johan Corthouts dat de beurswaakhond – Nyrstar is tot nader order nog genoteerd, al is de koers reeds bijna twee maanden geschorst – zich buigt over de informatie. ‘We onderzoeken die grondig en zijn er hard mee bezig.’ Over het resultaat ervan wil hij zich nog niet uitlaten. ‘Dat is voorbarig.’

Maar in theorie kan een dergelijk onderzoek leiden tot administratieve sancties en zelfs tot het inschakelen van het gerecht als de FSMA stoot op aspecten buiten zijn bevoegdheid. Mogelijk zal het nog een tijd duren voor er duidelijkheid komt: het gaat om een technische materie. De FSMA kent het dossier-Nyrstar goed. De instantie volgt het bedrijf al geruime tijd van nabij op.

Chantage

Het ontslag is volgens Guinikoukou trouwens niet de eerste intimidatie aan zijn adres. In een mail aan Rode van maart 2018 klaagt hij aan dat hij gechanteerd wordt: hij riskeert zijn job te verliezen als hij uit de biecht klapt, kreeg hij te horen. In dezelfde mail heeft hij het over een ‘echt verrotte controleomgeving bij Nyrstar’. Ook de FSMA laat hij weten dat zijn baan in gevaar is, als ‘lastige getuige’.

Er is een echt verrotte controleomgeving bij Nyrstar.
Gilbert Guinikoukou
Ex-hoofd interne auditdienst Nyrstar in een mail aan CEO Hilmar Rode

De auditor kaart een reeks problemen aan, van facturen voor de ombouw van de vestiging in Port Pirie tot zelfs betalingen van privéreizen, bloemen voor vrouwen en een feestje in een bar met kredietkaarten van de firma. Maar Guinikoukou struikelt vooral over wat volgens hem manipulatie is van een aantal cijfers voor voorraden.

Kredietlijnen

Hij zegt vooreerst bewijzen te hebben van opgedreven cijfers voor voorraden die Nyrstar hanteerde als borrowing base, de basis om kredietlijnen los te weken bij banken. Zowel voor eind december 2017 als eind januari 2018 waren die hoger dan de reële waarde van de voorraad van dochter NSM, het Zwitsers commercieel centrum van de groep, om zo meer financiering te verzekeren. Voor eind 2017 gaat het om een verschil van bijna 160 miljoen Amerikaanse dollar en voor een maand later om 95 miljoen.

255 miljoen
Waardeverschil
Het verschil tussen de reële waarde van de voorraad van Nyrstar en het cijfer dat gebruikt werd voor de banken bedroeg op twee momenten samen 255 miljoen dollar, zegt Gilbert Guinikoukou.

Voorts is er de inventory uplift, het opblazen van de waarde van de stocks. Dat gebeurde volgens Guinikoukou door in december 2016 en een jaar later, dus telkens net voor het afsluiten van het boekjaar, residu’s te overwaarderen. Residu’s zijn bijproducten van het smeltproces die nog metalen bevatten. Hij becijfert de overwaardering op respectievelijk 31,4 en 69 miljoen euro.

Ebitda

‘Je kan de waarde van die residu’s niet kennen omdat je niet weet hoeveel metaal ze bevatten. Daarom moet je boekhoudkundig voorzichtig zijn. Door de waarde op te trekken verhoog je de ebitda (brutobedrijfswinst, red.) van het bedrijf en weerspiegel je niet de echte prestaties’, zegt de auditor. Dat is volgens hem misleiding van de markt en de beleggers. ‘Bovendien hield Nyrstar in de cijfers geen rekening met de kosten voor het bewerken van de residu’s om er de metalen uit te halen (die later wegen op de winst, red.).’

Reacties

Advocaat Benoît Allemeersch (Quinz Advocaten) van Nyrstar noemt Guinikoukou in een reactie ‘een bijzonder ontevreden interne auditor van Nyrstar die al in oktober vermoedde dat hij allicht niet zou kunnen blijven’.

Volgens Allemeersch werden de aangevoerde anomalieën gemeld aan het auditcomité van de raad van bestuur en onderzocht door de consultants KPMG, PwC, EY en Deloitte. De FSMA heeft erover bovendien vragen gesteld aan Nyrstar en zijn vaste revisor Deloitte, waarop Nyrstar omstandig geantwoord heeft.

‘Een heel aantal van de elementen (van Guinikoukou, red.) waren niet juist. Een aantal zijn correct, maar soms zijn ze totaal niet materieel. Bij het onderzoek naar het beweerde opblazen van de voorraad is niets naar boven gekomen. Dat geldt ook voor dat naar de borrowing base, de waardering voor de banken om kredieten te verstrekken. Nyrstar is een herstructureringsdossier. In zo’n geval onderzoeken de banken elke centimeter en keren ze alles binnenstebuiten.’

Nyrstar zelf liet weten 'sterk elke bewering te weerleggen dat enige van zijn gepubliceerde rekeningen vals of niet correct zouden zijn opgesteld'. 'De beweringen werden allemaal gemeld aan, onderzocht en helemaal behandeld door het managementcomité, het auditcomité en/of de raad van bestuur, zoals het hoort, in 2018 en begin 2019. De FSMA werd eerder ingelicht als marktautoriteit en remediërende acties werden destijds ondernomen, in de mate dat dat noodzakelijk was', voegt de groep er bij monde van woordvoerder Anthony Simms aan toe.

Trafigura verkoos geen commentaar te geven.

Advocaat Laurent Arnauts (WATT Legal), die een groep misnoegde aandeelhouders bijstaat, zegt dat de bevindingen van de interne auditdienst nooit werden meegedeeld aan de markt. 'Ofschoon het over wanbeheer of zelfs fraude op grote schaal gaat. Samen met de uitbuiting door de feitelijke controleaandeelhouder Trafigura zijn dat de echte oorzaken van de neergang van Nyrstar. Er wordt geschermd met dure verslagen van consultants, maar die zitten vol disclaimers omdat zij veel te snel hebben moeten werken. En die zijn allemaal gebaseerd op drijfzand, vermits de jaarrekening voor 2018 nog altijd niet goedgekeurd is.'

Guinikoukou zegt dat consultant PwC vaststelde dat er wel degelijk een probleem was met de inventory uplift, maar dat de raad van bestuur besloot niets te doen, een van de opties uit het PwC-rapport. Ook de interne studie van de auditdienst naar de borrowing base bleef grotendeels zonder gevolgen, aldus Guinikoukou. Net zoals het voornemen om uiteindelijk toch een globale correctie van de resultaten door te voeren van 335 miljoen euro. Het wankele Nyrstar werd daarvoor te fragiel bevonden.

Volgens de auditor ligt Roman Matej, destijds group controller en nu financieel directeur ad interim, aan de basis van beide problemen. ‘Hij werd vorig jaar geschorst wegens een onderzoek door de raad van bestuur, maar werd gerehabiliteerd omdat hij beloofde de cijfers te herzien. De raad van bestuur wou daar dan echter niets meer van weten.’

'Hey dude' en de 'ski-/golfweek met de jongens'

'Hey dude' en de 'ski-/golfweek met de jongens'

De Nyrstar-vestiging in het Australische Port Pirie is een mogelijke winstmotor, maar ook een zorgenkind. Bij de herontwikkeling liep veel mis. Twee auditrapporten legden dure fouten bloot.

Port Pirie is een speerpunt van Nyrstar dat de vestiging ombouwde naar een geavanceerde metaalrecuperatie- en raffinagefabriek, met de bedoeling de winst op te drijven. Maar de ombouw werd een calvarietocht en ook nu doen er zich geregeld problemen voor, deze week nog.

De reconversie duurde veel langer dan gedacht en was vooral ook fors duurder. In het jaarverslag van 2014 schatte Nyrstar de factuur op 514 miljoen Australische dollar. Het werd uiteindelijk 714 miljoen (434 miljoen euro tegen de huidige koers), volgens het laatste jaarverslag.

Onregelmatigheden

De dienst van het interne hoofd audit Gilbert Guinikoukou boog zich over het dossier en vooral over de uit de pan swingende onkosten. De auditors stootten op mogelijke onregelmatigheden bij het plaatsen en betalen van bestellingen en het beheer van het project. Ze kwamen ook tot de vaststelling dat de controle op meerdere vlakken helemaal of deels niet efficiënt was.

Nyrstar besloot zelfs een forensisch onderzoek op te starten en consultants EY en KPMG een onderzoek te laten uitvoeren naar contracten met 24 grote leveranciers die voor ruim 400 miljoen Australische dollar werken mochten uitvoeren. De Tijd kreeg hun rapporten van medio 2018 onder ogen.

Afwijkingen

KPMG (vier leveranciers) besloot dat de selectie- en toekenningsregels op tal van punten niet werden gevolgd en dat vele rekeningen significant afweken van de planning én de goedkeuringen door Nyrstar. Er waren zelfs aanwijzingen dat sommige werken niet mochten worden uitgevoerd of niet nodig waren.

EY (20 leveranciers) legde een aantal ‘potentiële anomalieën’ bloot met een totale waarde van 31,9 miljoen Australische dollar. Er waren ook mogelijke dubbele betalingen en opnieuw rekeningen die hoger waren dan goedgekeurd. Bovendien bleek de databank met gegevens van de leveranciers gebrekkig.

Voorspraak

De consultant besteedt in zijn lijvig rapport drie pagina’s aan de dubieuze rol van de intussen ontslagen projectmanager van Port Pirie, Andrew Napier. Die bleek op basis van zijn mailverkeer goede banden te onderhouden met op zijn minst vier bedrijven waarmee Nyrstar op zijn voorspraak zaken deed.

Eén bedrijf werd geleid door zijn broer, al meldde Napier intern het mogelijke belangenconflict. Met de topman van twee andere leek hij bevriend. In één geval wisselden ze vakantie- en familiekiekjes uit en persoonlijke berichten, zoals de suggestie van een ‘ski-/golfweek met de jongens’. Bij een vierde firma gebruikten Napier en een manager erg familiaire taal in hun mails, zoals de aanspreking ‘Hey dude’.  

Nyrstar kon al een deel van de onkosten voor Port Pirie recupereren. Guinikoukou heeft het over ‘slecht beheer’ door Napier. ‘Maar ook door de leiding van Nyrstar. Met een betere aanpak zou de groep misschien niet in de problemen gekomen zijn.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect