Advertentie
analyse

Het wereldwijde gevecht om grondstoffen: hoe is het zover gekomen?

©Bloomberg Creative

Onderdelen die tot 28 maanden op zich laten wachten, dubbel zo lange levertermijnen aan klanten en lege plekken in winkelrekken: het wereldwijde getouwtrek om grondstoffen en onderdelen treft kleine en grote Vlaamse ondernemingen in tal van sectoren. ‘Het is crazy.’

‘Wist je dat ik een Turkse tussenpersoon heb ingeschakeld om aan 1.000 remsystemen in Portugal te geraken, om toch maar fietsen te kunnen assembleren? Het is crazy’, zegt Johan Huygens over het gevecht om fietsonderdelen.

Huygens is de topman van Ludo in Kortenberg, dat fietsen van het Belgische Granville-merk produceert. Daarnaast is hij invoerder van Scott en Bergamont-tweewielers. Maar door de wereldwijde toename van de vraag naar fietsen raakt hij amper aan onderdelen, zoals versnellingen en remmen. Hij ziet de levertermijnen sterk oplopen.

‘Normaal moet ik acht maanden wachten op fietsonderdelen. Als ik nu bestel, moet ik rekenen op 25 à 28 maanden.’
Johan Huygens
Fietsenfabrikant en -invoerder

‘Normaal moet ik acht maanden wachten op onderdelen’, zegt Huygens. ‘Maar als ik nu onderdelen bestel, moet ik rekenen op 25 à 28 maanden. En de termijnen worden elke dag langer. Toeleveranciers investeren maar mondjesmaat in extra productiecapaciteit, omdat ze willen afwachten hoe groot de vraag nog zal zijn na de coronacrisis en in welke mate er straks sprake zal zijn van een coronabubbel.’

Huygens moet ook zijn klanten, de fietsenverkopers, langer laten wachten. ‘Voor 2022 ben ik volledig uitverkocht aan mijn vaste klanten’, zegt de ondernemer. ‘Ik hoorde dat mensen soms tot meer dan een jaar moeten wachten op de fiets die ze bestelden.’ Hij heeft voor meer dan 2 miljoen euro onafgewerkte fietsen staan in zijn fabriek.

Het illustreert hoezeer Vlaamse ondernemers de impact voelen van de oververhitte grondstoffenmarkt, die de prijzen de hoogte in jaagt en tekorten aan grondstoffen en onderdelen veroorzaakt. De impact is te merken in tal van sectoren, leert een rondgang van De Tijd.

Wat is er aan de hand?

Door aantrekkende economieën wereldwijd en een stijgende vraag gingen de prijzen van grondstoffen - van hout en aluminium over ijzererts tot koper - de hoogte in en ontstaan tekorten aan grondstoffen en onderdelen.

Hoe worden Vlaamse ondernemingen getroffen?

Kleine en grote bedrijven in diverse sectoren zien hun kosten stijgen omdat leveranciers hun prijzen optrekken. Levertermijnen van onderdelen - van fietsen tot weefmachines - lopen op. Bedrijven trekken hun prijzen op en verlengen hun levertermijnen aan klanten.

Is er op korte termijn beterschap in zicht?

Peter Vanden Houte, hoofdeconoom van ING België, verwacht niet meteen dat de vraag naar grondstoffen en de prijzen in de tweede jaarhelft snel zullen afnemen, omdat de economie wereldwijd blijft aantrekken. Dat blijkt ook uit verwachtingen van de OESO.

Een fabrikant van zonwering spreekt over dubbel zo lange levertermijnen aan klanten, een doe-het-zelfketen meldt lege plekken in zijn winkelrekken. Grote industriële bedrijven zien zich gedwongen de sterk gestegen prijzen van hun leveranciers, die worstelen met toegenomen grondstoffenprijzen, op hun beurt aan klanten door te rekenen.

Shift naar bouwmaterialen

Hoe is het zo ver gekomen? ‘De stijgende grondstoffenprijzen zijn het resultaat van een samenloop van omstandigheden’, zegt Peter Vanden Houte, de hoofdeconoom van ING België. ‘China, dat klassiek een grote grondstoffenappetijt heeft, is een belangrijke factor. Na een coronaterugval begin vorig jaar herleefde de Chinese economie vrij snel, onder meer via infrastructuurwerken. Nu zit ze nu al een stuk boven het precoronaniveau.’

‘De Verenigde Staten kwamen daar bij, dankzij de stimulus van een groot fiscaal en infrastructuurprogramma. De bouwsector recupereerde wereldwijd vrij snel van de coronacrisis, waardoor de vraag naar hout fors steeg. Bovendien zag je tijdens de crisis vorig jaar een shift van de consumptie van diensten als toerisme, horeca of cultuur naar goederen als bouwmaterialen bij thuisklussers.’

Nu veel economieën, waaronder ook de Europese, hun postpandemisch herstel hebben ingezet, blijven de prijzen van een resem grondstoffen - van hout over chemische grondstoffen en koper tot aluminium en ijzererts - hoog.

We rekenen die stijgingen door aan klanten. Voorlopig geraken we nog aan voldoende grondstoffen, omdat we kunnen putten uit een netwerk aan leveranciers
Katelijne Bohez
Woordvoerster Bekaert

‘De prijs van stalen walsdraad, de basisgrondstof die wij bewerken, is de voorbije maanden fors gestegen’, zegt Katelijn Bohez, de woordvoerster van de West-Vlaamse staaldraadproducent Bekaert. ‘We rekenen die stijgingen door aan klanten. Voorlopig geraken we nog aan voldoende grondstoffen, omdat we als grootste onafhankelijke staaldraadproducent wereldwijd kunnen putten uit een netwerk aan leveranciers. Dat kunnen niet al onze concurrenten, die bijvoorbeeld maar één leverancier hebben.’

Ook andere Vlaamse industriële bedrijven voelen de impact van de grondstoffenhausse. De chemiegroep Recticel meldde in april dat het tekort aan chemische grondstoffen de prijs flink verhoogt en dat het die doorrekent aan de klanten.

Vechten om elke korrel

‘Het is vechten om elke korrel’, zegt Maarten Van Hoecke, director investor relations bij Balta, over de jacht op van de chemie afgeleide grondstoffen die Europa’s grootste tapijtenproducent nodig heeft.

Wachttijd voor nieuwe koersfiets loopt op tot 2023

Logistieke problemen en een exploderende vraag doen de levertijden van nieuwe fietsen dramatisch oplopen. De sector vreest dat de lange wachttijden nog drie tot vier jaar aanhouden.

‘Een aantal factoren leidt in onze branche tot disruptie. De recente koudegolf in Houston, het hart van de Amerikaanse olie- en chemiesector, had daar een impact op de productie van onze basisgrondstoffen, die derivaten zijn van de oliesector. Daardoor zag je vanuit de VS een enorme druk op de Europese grondstoffenmarkt en de prijzen. Bovendien azen ook andere sectoren, zoals de autosector of producenten van mondmaskers en luiers, op dezelfde grondstoffen.’

Door de aanhoudende stijging van grondstoffenprijzen in april en mei is Balta bezig met een tweede prijsverhoging voor zijn klanten, nadat het al een eerste keer de prijzen had opgetrokken in het eerste kwartaal. Exacte cijfers wil de tapijtproducent er niet op plakken.

Ook Vlaamse beddenverkopers trokken hun prijzen op, omdat toeleveranciers van matrassen en boxsprings hetzelfde deden na de sterke stijging van de schuim- en houtprijzen.

Wij zijn mee het slachtoffer van de enorme vraag naar hout in de bouwsector.
Wim Herman
Sleeplife

‘De kosten voor schuim, hout en metaal stegen de voorbije maanden met 30 à 40 procent voor onze toeleveranciers’, zegt Wim Herman, de managing director van de Vlaamse beddenketen Sleeplife, die 18 verkooppunten en 100 werknemers telt.

‘Wij zijn mee het slachtoffer van de enorme vraag naar hout in de bouwsector. Het schuim dat onze leveranciers gebruiken, wordt gemaakt van dezelfde basisproducten uit de chemie die in isolatiemateriaal zitten.’

‘De prijzen bij onze leveranciers liggen 12 à 15 procent hoger dan negen maanden geleden. We konden niet anders dan onze prijzen aan onze klant vorig maand nog eens met 4 à 5 procent optrekken, nadat we ze in november al met 3 à 5 procent hadden verhoogd.’

Picanol, dat hoogtechnologische weef- machines bouwt voor de textielsector, ziet de levertermijnen van onderdelen soms verdubbelen. ‘We moeten vaak rekenen op zes maanden, in plaats van de klassieke drie maanden’, zegt woordvoerder Frederic Dryhoel. ‘Zowel bij ons als bij onze leveranciers zijn alle bufferstocks opgebruikt. Dat maakt het ook moeilijker zelf productievoorspellingen te doen.’

‘Onze weefmachines bestaan uit een pak onderdelen - van elektronica, hout, carbon en aluminium tot gietijzer - waarvan de grondstoffenprijzen met sprongen vooruit gaan. Het wordt zeer moeilijk om daar nog allemaal aan te geraken.’

‘Om onze weefmachines wereldwijd te kunnen uitvoeren, hebben we houten onderstellen nodig om ze te kunnen fixeren. Maar die zijn heel moeilijk te krijgen. We moeten korter op de bal spelen, maar dat betekent meer transporten van kleine volumes, wat de kosten de hoogte in jaagt.’

Bij de doe-het-zelfketen Hubo leiden de tekorten tot langere wachttijden bij toeleveranciers. ‘Op blokhutten moeten we normaal 4 à 5 weken wachten’, zegt topman Erwin Van Osta. ‘Nu is dat 14 weken door het tekort aan hout.’

14
weken
Op blokhutten moet doe-het-zelfketen Hubo 14 weken wachten door het tekort aan hout.

Van Osta ziet ook gaten in zijn winkelrekken. ‘In normale omstandigheden leveren onze toeleveranciers zo’n 95 stuks per 100 bestelling. Vandaag zijn dat er nog maar 75. Er zijn tekorten aan verf en houtmaterialen, maar ook aan elektrische toestellen, zoals airco’s, boormachines en verleng- kabels met meerdere stopcontacten, die erg populair zijn.’

‘Gelukkig is het mooi weer en leidde de coronapandemie tot een extra boost bij thuiswerkende doe-hetzelvers’, zegt Van Osta. ‘Tegelijk lopen we door de tekorten zo’n 10 à 15 procent extra omzet mis.’

Ook Belgische fabrikanten van zonweringen, die de vraag fors zagen stijgen, merken dat toeleveranciers worstelen met tekorten. ‘Onze vaste leveranciers hebben tekorten aan onderdelen voor afstandsbedieningen en besturingssystemen van zonweringen, door het wereldwijde tekort aan chips’, zegt Marc Haneveer, de topman van Verano België, een producent van rolluiken en zonweringen.

‘Daarnaast kampen leveranciers net als wij met een capaciteitsprobleem’, zegt Haneveer. ‘Er is al maanden meer vraag dan aanbod in onze sector. Voor ons bedrijf ligt de vraag naar zonweringen al vijf maanden 50 procent hoger dan normaal. Door de warmere en uitgerekte zomers was er al langer een stijgende vraag. Door het veelvuldige thuiswerk tijdens de coronacrisis nam die nog toe.’

Verano kan de grote vraag naar de zonweringen in de productie niet bijbenen en levertijden aan de installateurs lopen op. ‘Doorgaans bedraagt de levertermijn zo’n vier weken’, zegt Haneveer. ‘Maar vandaag is die termijn verdubbeld, en soms duurt het zelfs langer.’

Niet meteen stabilisatie

De hamvraag blijft wanneer de hausse op de grondstoffenmarkt en de prijzen zullen normaliseren. ‘Ik verwacht niet dat de vraag en de prijzen in de loop van het jaar snel af- nemen, omdat de economie wereldwijd blijft aantrekken’, zegt Vanden Houte. ‘De OESO (de club van rijke landen, red.) stelde net nog haar groeiverwachtingen voor de wereldeconomie voor de tweede jaarhelft bij naar boven.’

‘De vraag is in welke mate de productiecapaciteit zich kan aanpassen aan de toegenomen vraag naar grondstoffen’, zegt Vanden Houte. ‘Er staan massale investeringen in microchips op stapel, maar die extra productie laat wel nog even op zich wachten. De verwachting is dat dit jaar wereldwijd 20 nieuwe ijzerertsmijnen zullen opstarten, die flexibeler op de vraag kunnen inspelen.’

‘De vraag naar bepaalde metalen zal de komende jaren structureel toenemen door de vergroening van de economie, zoals de elektrificatie van wagens. Voor een elektrische wagen heb je drie à vier keer zoveel metalen nodig als voor een auto op fossiele brandstoffen.’

Hoe snel de situatie normaliseert, zal variëren naargelang van de grondstoffen en de sector, valt te horen bij Vanden Houte en de Vlaamse bedrijven die De Tijd contacteerde. ‘In de fietsenbusiness zal het ervan afhangen hoe groot de coronabubbel is, of hoe duurzaam de extra vraag van deze pandemie zal blijken’, zegt fietsfabrikant en -invoerder Huygens. ‘Als die bubbel groot blijkt, kan de situatie snel stabiliseren, zodra corona achter de rug is. Maar dat is voorlopig koffiedik kijken.’

‘Uit onze permanente gesprekken met fabrikanten en toeleveranciers blijkt dat zij weinig positieve signalen zien voor 2022’, klinkt het bij Van Osta. ‘Zij vrezen nog lang met schaarste en prijsstijgingen geconfronteerd te worden, zeker omdat de vraag in China en de Verenigde Staten erg hoog blijft.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud