‘Ik wacht al vier maanden op mijn computer’

De fiets- en de bouwsector luiden de alarmbel over schaarste en stijgende prijzen. Ook de fabrikanten van computers, gameconsoles of smartphones klagen dat ze hun (elektronische) componenten niet geleverd krijgen. En het aantal beschikbare containers daalt. ©Â© Zoonar.com/ALEKSANDR VOLKOV

Door de coronapandemie kreunt de wereldhandel onder een tekort aan basisgrondstoffen. Er zijn lange wachttijden voor fietsen, auto’s, bouwmaterialen, chips, computers, smartphones... en nog veel meer.

‘Ik sta hier in mijn fabriek met 2.000 verkochte elektrische fietsen. Maar ik kan die niet leveren omdat ik nergens aan hydraulische achterremmen geraak’, zegt Johan Huygens. Hij is de topman van Ludo uit Kortenberg, bekend van de merken Granville, Scott en Bergamont en een van de belangrijkste Belgische fietsenproducenten. ‘Shimano leverde me deze maand de voorremmen, maar voor de achterremmen moet ik wachten tot november. Ik ben op zoek gegaan naar alternatieven, maar nergens in de wereld heb ik oplossingen gevonden. Dramatisch. Want hier staat voor meer dan 1 miljoen euro kapitaal.’

De fietsenverkoop zit al een tijdje in de lift, maar corona heeft daar een zware turbo op gezet. Mensen gaan niet op vakantie en de enige ontspanning is vaak de fiets. Fietsfabrikanten en fietsonderdelenproducenten zijn de pedalen kwijt en kunnen de vraag niet volgen. Door corona moesten ze vorig jaar een tijd hun productie stopzetten, ‘maar daarna hebben ze de vraag compleet onderschat’, zegt Huygens.

Logistiek is eenvoudig. Zolang de goederenstromen in evenwicht zijn, zit je goed. Maar zodra er onevenwichten zijn, gaan de prijzen door het dak.
Alex Van Breedam
Professor en oprichter Tri-Vizor

‘We verkochten vorig jaar 70.000 fietsen - 70 procent elektrisch - dubbel zoveel als in 2018. Vandaag kan ik er onmiddellijk 140.000 verkopen. Maar we moeten overal bestellingen weigeren. De wachttijden voor onderdelen liggen tussen 18 en 26 maanden. Normaal is dat acht maanden. Door corona zijn er ook nog eens 30 tot soms 60 dagen transportvertragingen, maar dat is niets in vergelijking met de andere wachttijden.’

Ook in de bouw en de renovatie creëert corona schaarste. ‘In juni zagen we een enorme piek in de vraag. Iedereen ging zijn huis herinrichten en renoveren’, zegt Pieterjan Desmet, de CEO van de fineerplatenproducent Decospan. ‘Ons orderboek lag toen al 15 procent boven precoronaniveau. Maar de vraag neemt almaar toe. Ik heb nu zowat alle leveranciers van spaan- en mdf-platen - Unilin, Kronospan - in heel de wereld opgebeld. Overal kreeg ik hetzelfde antwoord: we kunnen niet méér leveren. Niet alleen omdat er niet genoeg basisgrondstof - houtafval - is, maar omdat de producenten onvoldoende capaciteit hebben om de platen te maken. We krijgen van onze leveranciers gelukkig dezelfde hoeveelheden als vorig jaar, maar we kunnen niet ingaan op de vraag van de markt.’ Volgens Desmet komen er enorme prijsstijgingen aan. ‘Die gaan we moeten doorrekenen.’

De enorme vraag, aldus Desmet, wordt extra gevoed door de wereldwijde coronasteun van de overheid. ‘Hout is bij uitstek een duurzaam product en past perfect in het duurzaamheidsbeleid van die stimuluspakketten die in de woningbouw onder meer aanzetten om meer houtskeletten te gebruiken in plaats van CO₂-uitstotende beton.’

De Amerikaanse National Association of Home Builders liet deze maand weten dat de prijzen van timmerhout voor de woningbouw in een jaar bijna maal drie zijn gegaan.

De wachttijden voor fietsonderdelen liggen tussen 18 en 26 maanden. Normaal is dat acht maanden.
Johan Huygens
Topman Ludo

De bouwmaterialen delen in de klappen. ‘De prijzen van producten op basis van aardolie - zoals pur en eps-isolatie en pvc-ramen en profielen - liggen hoger dan vorig jaar’, zegt André Degroote, de voorzitter van Fema, de federatie van bouwmaterialen. ‘Hetzelfde zien we bij staal- en aanverwante producten zoals betonijzers en balken.’

Chips en computers

De fiets- en de bouwsector luiden niet als enige de alarmbel over schaarste en stijgende prijzen. Autoproducenten en fabrikanten van computers, gameconsoles en smartphones klagen al maanden dat ze hun onderdelen of (elektronische) componenten niet op tijd geleverd krijgen. Apple en Sony lieten onlangs verstaan dat ze de vraag naar iPhones en Playstations moeilijk kunnen bijbenen. Samsung overweegt de lancering van zijn nieuwste smartphone uit te stellen vanwege het tekort aan chips. Door de boomende bitcoinhandel is er een tekort aan grafische kaarten.

‘Er gebeuren gekke dingen’, zegt Jan Van Hove, professor internationale economie aan de KULeuven. ‘Vier maanden geleden heb ik een laptop voor mijn kinderen besteld. Ik wacht nog altijd. Ik denk niet dat dat toe te schrijven is aan logistieke problemen. Eerder aan een verkeerde inschatting door chipproducenten van de wereldwijde vraag naar chips vorig jaar.’

©Patrick Post

‘Toen China vorig jaar door corona op slot ging, zagen we een belangrijke verstoring van de import- en exportstromen in de internationale handel’, legt Van Hove uit. Sommige producten uit China werden niet meer geleverd en Europa en de VS leverden geen productiemachines meer aan China. Dat deed de wereldeconomie in het tweede kwartaal fors terugvallen. Veel producenten en dienstenbedrijven verwachtten een heel lange recessie en zetten, soms noodgedwongen, de knip in hun productie.’

Staalbedrijven produceerden minder staal omdat de autosector het slecht deed. Chemiebedrijven raffineerden minder, waardoor plots storingen ontstonden in de leveringen van afgeleide basisgrondstoffen voor onder meer de plastic-, de bouw- en de tapijtindustrie.

‘Maar die verwachte recessie kwam er niet’, zegt Van Hove. ‘Ondanks de tweede en de derde lockdown is de wereldeconomie niet zwaar teruggevallen omdat overheden via telewerk- en steunmaatregelen zo veel mogelijk sectoren openhielden. Achteraf bekeken hebben veel fabrieken en bedrijven een verkeerde inschatting gemaakt door hun productiecapaciteit terug te schroeven. Door corona is een ander consumptiegedrag ontstaan. Mensen zaten plots thuis, spendeerden minder geld aan reizen en op restaurant gaan, ze gingen meer telewerken, renoveerden hun huis en kochten meer online. Dat boostte de vraag naar allerlei goederen. Het veranderde koopgedrag deed de vraag naar tal van producten - pc’s, smartphones, bouw- en interieurproducten - boomen en versterkte de productieonderbrekingen. Maar als producent een omslag maken, dat duurt natuurlijk wel even.’

Het nationalistische protectionisme krijgt door de coronacrisis en de vaccinoorlog een tweede adem.
Jan Van Hove
Professor internationale economie aan de KU Leuven

Een groot deel van die grondstoffenproblemen zijn volgens Alex Van Breedam, professor en oprichter van het logistiekconsultantbedrijf Tri-Vizor, het gevolg van het ‘opslinger- of zweepslageffect’ in het logistieke jargon.

‘Begin vorig jaar ging de ‘fabriek van de wereld’ China plots in lockdown en werd er niet meer geproduceerd. Veel Europese bedrijven kregen geen grondstoffen meer en konden niet produceren zoals gepland. Toen ook Europa in lockdown ging, kreeg China geen bestellingen meer. En wat besteld was, kon niet meteen worden geleverd omdat de bedrijven hier dicht waren. Toen daarna alle landen weer opengingen, kregen Chinese producenten en leveranciers zoveel bestellingen binnen dat de voorraden heel vlug op waren en ze niet op tijd konden bij produceren. Er werd dus twee keer niet zoals gewoonlijk geleverd. Naar mijn weten is het de eerste keer dat zoiets op wereldwijde schaal gebeurt.’

Containermaffia

Die logistieke knik in de keten had ook een onmiddellijke impact op het goederentransport van en naar China. Dat creëerde nog meer disruptie. Plots zaten de VS en Europa met heel veel lege containers die na de lockdowns in China moesten zijn en was de vraag naar containers groter dan het aanbod. Van Breedam: ‘Dat probleem oplossen is niet simpel. Een container verschepen van hier naar China en terug met daartussen enkele dagen om te lossen en te laden, neemt makkelijk negen weken in beslag.’

Door het tekort aan containers en de enorme vraag naar Aziatische consumptiegoederen lagen eind vorig jaar de maritieme vrachttarieven tussen China en Europa op sommige routes drie tot vier keer hoger dan een jaar geleden.

‘Logistiek is een heel eenvoudig vak. Zolang de goederenstromen in evenwicht zijn, zit je goed’, zegt Van Breedam. ‘Maar zodra er onevenwichten zijn, gaan de prijzen door het dak. Dat is wat nu gebeurt. Heel veel containers stromen van China naar hier, maar er gaat niets terug. Behalve lege containers. Voor 400 dollar kan je een lege container naar China versturen, maar in de andere richting zit je al snel aan 4.000 dollar.’

‘Dat de Chinese maffia ondertussen containers zou achterhouden om containers tegen woekerprijzen te verhuren, helpt allicht ook niet’, is te lezen in een recente analyse van Europarlementslid en oud-minister van Financiën, Johan Van Overtveldt (N-VA) en zijn medewerker Gilles Desseyn. ‘Veel handelaars moeten almaar vaker lang wachten op hun goederen. Dat zal een zware impact hebben op de toeleveringsketen en de inflatie en kan dus ook in ernstige mate beslag leggen op de heropstart van onze economie. Vergeet niet dat veel grondstoffen, onder meer om medicijnen en vaccins te ontwikkelen, uit China komen.’

De EU importeert jaarlijks voor 360 miljard euro goederen uit China, terwijl het voor 200 miljard euro naar China exporteert. Er zijn dus tweemaal zoveel containers nodig om goederen vanuit China naar de EU te brengen dan omgekeerd. Bovendien daalt het aantal containers dat beschikbaar is en eist China, wereldleider in containerbouw, overal containers op.

Containers bijbouwen is een must, is in de sector te horen. Maar dat vergt niet alleen staal en hout, maar ook tijd. Want ook daar loopt de aanvoer van grondstoffen vertraging op. En zo is de cirkel rond. Pittig detail: nieuwe containers zijn in een jaar 40 procent duurder geworden.

Een van de slachtoffers van die ‘shipaggedon’ is Nike. De schoenen- en kledingmultinational, die voornamelijk produceert in China, Indonesië, Thailand, Turkije en Vietnam, liet vrijdag weten dat hij zware hinder ondervond van het tekort aan zeecontainers. Ook is door de vertragingen in de leveringsketen de omzet in Noord- Amerika, zijn grootste markt, in het vorige kwartaal met 10 procent gedaald.

Van Breedam: ‘Je ziet meer Europese en Amerikaanse bedrijven aan een ‘China plus one’-strategie werken: ze kijken of ze niet een deel van hun producten, onderdelen of grondstoffen kunnen (laten) produceren buiten China. Maar het opsplitsen van productie over verschillende locaties doe je niet in een-twee-drie. Al kan het een manier zijn om in de toekomst hoge prijsstijgingen van zowel transport als grondstoffen te vermijden.’

China is ondertussen bijna hersteld, zegt Van Hove, maar de plotse toestroom van containers vanuit China genereert nu een nieuwe kettingreactie. De grote containerterminals in Antwerpen en Rotterdam kunnen de toevloed amper verwerken, wat leidt tot ellenlange wachttijden - soms tot vier à vijf uur - bij de transporteurs die containers komen afhalen. Velen hebben al aangegeven dat ze die ‘wachtkosten’ zullen doorrekenen. In containerkringen is te horen dat de wereldwijde containertrafiek de komende drie tot zes maanden blijft pieken.

Eigen volk en vaccins eerst

Wanneer we eruit geraken? Van Hove: ‘Als de pandemie onder controle raakt, stevenen we volgens de vooruitzichten dit jaar wereldwijd af op een sterke economische groei als compensatie voor vorig jaar. Het risico bestaat wel dat de overheidsstimulansen - de Amerikaanse president Joe Biden voert voor 1.900 miljard dollar stimuli in, een cheque van 1.400 dollar voor elk Amerikaans gezin - het vraagpatroon opnieuw sterk beïnvloeden omdat er waarschijnlijk een extra vraag komt naar consumptiegoederen, pc’s en smartphones. Overheden moeten dus slim omgaan met relanceplannen.’

Van Hove gaat ervan uit dat er ook dit jaar nog producttekorten zijn en dat prijsstijgingen de inflatie doen stijgen. ‘We zullen het moeten uitzweten, maar de productieketen zal zich wel aanpassen. Tenzij we ons terugplooien op onze eigen markt en de zelfvoorzienendheid koesteren. Biden zei bij zijn aanstelling dat hij betere handelsrelaties wou met Europa, maar hij laat de export van afgewerkte vaccins naar Europa voorlopig niet toe. Ik noem dat een vaccinoorlog. Zo krijg je een versteviging van de protectionistische trends die al onder oud-president Donald Trump merkbaar waren. Je krijgt America first, Europe first en na een tijd Belgium en Germany first. Economische analyses tonen duidelijk aan dat dat tot welvaartsverlies leidt.

Maar je voelt wel dat het protectionisme, dat al jaren sluimert, door de coronacrisis en de vaccinoorlog een tweede adem krijgt. Dat maakt het nog moeilijker om het vertrouwen te herstellen. Want dat heb je nodig. Daarom pleit ik voor een scheidsrechter, een internationaal orgaan dat de algemene principes van vrijhandel overeind houdt. Een vrijhandelstop met Biden en Europees Commissievoorzitster Ursula von der Leyen zou een krachtig signaal zijn.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud