'OPEC-conflict stond in de sterren geschreven'

De ruzie in de OPEC+ kwam er omdat de Verenigde Arabische Emiraten fors meer olie willen oppompen dan de huidige quota toelaten. ©REUTERS

Het conflict in het OPEC-oliekartel tussen Saoedi-Arabië en de Emiraten is deels een kwestie van zo snel en zo veel mogelijk olie oppompen vooraleer het goedje definitief in de grond moet blijven, zegt een expert. Toch ziet de markt nog ruimte voor een akkoord in de komende weken.

Alsof de financiële markten nog niet genoeg onzekerheid kennen, nu de heropenende economieën met inflatieopstoten en nieuwe virusvarianten kampen, voegt de OPEC+ daar een extra scheut onvoorspelbaarheid aan toe. Die groep van olieproducerende landen, bestaande uit het OPEC-kartel aangevuld met Rusland en bondgenoten, verkeert in een impasse na een zeldzaam openlijk conflict tussen de traditionele bondgenoten Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE).

Het door de Saoedi’s gesteunde plan om vanaf augustus tot eind dit jaar geleidelijk de olieproductie van de OPEC+ op te trekken met 2 miljoen vaten per dag ligt door toedoen van de Emiraten op apegapen. De VAE eisen een verhoging van hun productiequotum en een beperkte verlenging van het productieakkoord tot april 2022, niet tot eind 2022 zoals de Saoedi’s voorstellen. Zonder deal dreigen de huidige productiebeperkingen - die ingevoerd werden om de olieprijs te stutten tijdens de pandemie - verlengd te worden. Dat kan een rem zetten op het economische herstel als oplopende tekorten de olieprijs verder de hoogte injagen.

Wat speelt tussen de kemphanen?

Het verzet van de VAE komt niet helemaal als een verrassing. Eind vorig jaar dreigden de Emiraten al eens het kartel te verlaten toen er onenigheid was over het beleid. Bovendien etaleren de VAE steeds duidelijker ambities om uit de schaduw te treden van Saoedi-Arabië, sinds jaar en dag de kartelleider. De Emiraten willen een eigen geopolitieke koers varen, waarbij ze soms botsen met de grote buur. De Saoedi’s van hun kant hopen om Dubai te onttronen als zakenhoofdstad van het Midden-Oosten, zeker met het oog op het postolietijdperk.

Dat tijdperk werpt zijn schaduw vooruit en leidt mee tot de huidige spanningen. De Emiraten investeren al enkele jaren fors in de uitbreiding van hun olieproductiecapaciteit. Vandaar ook hun vraag voor een hoger productiequotum, dat intussen ver onder hun maximale capaciteit ligt. Die extra capaciteit moet de olie-inkomsten boosten met het oog op de diversificatie van de economie na het olie-tijdperk.

‘Dit conflict stond in de sterren geschreven’, zegt UGent-hoogleraar Thijs Van de Graaf, een expert in energiebeleid en internationale politiek. ‘De Emiraten produceren veel minder dan ze kunnen, terwijl de vrees leeft dat veel olierijkdom in de grond zal moeten blijven als gevolg van de energietransitie. Er is daarom een prikkel om zo snel en zo veel mogelijk olie op de markt te gooien ten nadele van de concurrenten.’

Is het voortbestaan van de OPEC bedreigd?

Als de Emiraten uit OPEC zouden stappen, legt dat volgens Van de Graaf ‘een bom’ onder het kartel. ‘Het vertrek van zo’n grote speler, een trouwe bondgenoot van Saoedi-Arabië bovendien, zou een te groot verlies zijn om op te vangen. Als de Emiraten dan onbeperkt olie kunnen oppompen, wordt het moeilijk om de andere leden van het kartel aan hun productiebeperkingen te houden.’ De speculatie over een vertrek van de Emiraten is toegenomen sinds ze in maart een eigen genoteerde prijsbenchmark lanceerden voor hun olie, Murban.

Het vertrek uit de OPEC van een grote speler als de Emiraten, een trouwe bondgenoot van Saoedi-Arabië bovendien, zou een te groot verlies zijn om op te vangen.
Thijs Van de Graaf
Hoogleraar UGent

Toch is het lang niet zeker dat de VAE de OPEC de rug zullen toekeren. Het land heeft belang bij een kartel dat de olieprijs stabiel houdt. Van een regelrechte prijzenoorlog wordt niemand beter.

Wat zijn de scenario’s voor de markt?

Een prijzenoorlog met een imploderende olieprijs is volgens marktwatchers het meest extreme - en onwaarschijnlijke - scenario. Het waarschijnlijkst is dat er de komende weken alsnog een akkoord uit de bus komt, zodat in augustus begonnen kan worden met de voorgenomen productieverhoging. Daarvoor is een compromis nodig zonder gezichtsverlies voor beide kemphanen. De vraag is hoeveel de productie dan omhoog zal gaan. Als de Emiraten een deel van hun quotumverhoging krijgen, samen met enkele andere landen die op hun strepen zullen staan, kan de productie stijgen met meer dan de geplande 400.000 vaten en kan de olieprijs onder druk komen te staan.

De Amerikaanse regering-Biden voert alvast de druk op om tot een compromis te komen mét een productieverhoging. De oliemarkt weet zich voorlopig geen raad. Nadat de olieprijs in New York maandag even naar het hoogste peil in zes jaar was gestegen, viel hij dinsdag weer aanzienlijk terug uit vrees voor overproductie.

Wat voor de consument?

De toenemende krapte laat zich stilaan voelen. De maximumprijs van diesel bedraagt nu 1,584 euro per liter. Dat is 19,1 cent of 13,7 procent meer dan begin dit jaar en de hoogste prijs sinds januari 2020. De maximumprijs van benzine (95 RON E10) bedraagt nu 1,574 euro per liter, 16,6 procent meer dan begin dit jaar en de hoogste prijs sinds mei 2019.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud