Advertentie
interview

Trafigura-topman: ‘De gascrisis in Europa is kritiek, heel kritiek’

Jeremy Weir, de Australische topman van grondstoffenkolos Trafigura. 'De wereld verandert en wij moeten op het scherp van de snee zitten.' ©Diego Franssens

‘Als we een koude winter meemaken, wordt het heel krap.’ Trafigura-topman Jeremy Weir, een van ‘s werelds machtigste grondstoffenhandelaars, waarschuwt voor gastekorten in Europa, die delen van de industrie kunnen lamleggen. Een gesprek over de donkere reputatie van de grondstoffenbusiness, Nyrstar en het fenomeen ‘range fear’.

‘De gasprijzen zijn veruit het belangrijkste gespreksonderwerp van het moment. Iedereen vraagt zich af: wat doen we?’ De analyse van Jeremy Weir bij een ochtendkoffie in Brussel is weinig opbeurend. ‘Als we een koude winter meemaken, wordt het heel krap.’ De Australiër is vroeg geland met zijn privévlucht uit het Zwitserse Genève, zijn uitvalsbasis als CEO van de grondstoffenkolos Trafigura. Na dit interview gaat het linea recta naar een meeting met de Belgische regering. Het onderwerp: onbekend.

Trafigura is wereldwijd een van de machtigste handelaars in grondstoffen. Vorig jaar duwde het voor 147 miljard dollar olie, energie en metalen door de markt. Zij het niet met een vlekkeloze reputatie: wereldwijd kijkt het concern aan tegen beschuldigingen van omkoping en corruptie. Bij de overname van de zinkverwerker Nyrstar in 2019 voelden kleine minderheidsaandeelhouders zich gedupeerd. De rechtszaken daarover lopen nog altijd.

Trafigura

  • Opgericht in 1993 door Claude Dauphin en Eric de Turkheim, die voordien als olietraders werkten bij Glencore.
  • Produceert, verhandelt, levert en transporteert olie, energie, metalen, ertsen en andere grondstoffen. Heeft een divisie voor energiehandel en hernieuwbare energie.
  • 10.800 werknemers
  • Omzet eerste halfjaar: 98,4 miljard dollar.
  • Nettowinst eerste halfjaar: 2,1 miljard dollar.

Volgens Weir is ‘de gascrisis in Europa kritiek, erg kritiek’. ‘We hebben een late winter gehad, waardoor we in de lente nog geen voorraden konden aanleggen voor de komende winter. Tegelijk trok de industrie in Azië en later in Europa weer aan. En dan waren er aanvoerproblemen vanuit Rusland, de belangrijkste leverancier van gas. Door die combinatie zitten we nu met extreem lage gasvoorraden. De volatiele gasprijzen zie ik dus niet meteen verdwijnen.’

Met alle gevolgen van dien. ‘We moeten eerlijk zijn. Het gevaar is reëel dat delen van de industrie daardoor stilvallen’, voegt Daniel Vanin toe. De topman van Nyrstar vergezelt Weir bij het gesprek. ‘In Nederland is een meststoffenfabriek gestopt met draaien omdat het niet meer rendabel is.’

Het dure gas stuurt ook de prijzen van andere energiebronnen hoger. Dat is een probleem voor Nyrstar, dat met zijn fabriek in Balen goed is voor 1 à 1,5 procent van het Belgische elektriciteitsverbruik. ‘Zink verwerken is een heel energie-intensief proces. In normale omstandigheden maakt elektriciteit 30 procent van onze kostprijs uit’, zegt Vanin. ‘Nu is dat veel meer. We proberen dat te counteren door onze processen met elektriciteit te optimaliseren. Maar daar zitten limieten op. En we kunnen de hogere elektriciteitsprijs in Europa niet doorrekenen aan onze klanten, omdat de zinkprijs door de internationale markt bepaald wordt, en we internationaal concurreren met spelers als Korea Zinc. Opnieuw: het is een reëel gevaar.’

Jeremy Weir

  • Sinds 2014 CEO van Trafigura en sinds 2018 ook voorzitter.
  • Australiër, geoloog.
  • Kwam in 2001 in dienst bij Trafigura als hoofd metaalderivaten, gestructureerde producten en risicomanagement.
  • Voordien werkte hij als derivatentrader bij Rothschild en bij de mijnbouwgroep Pasminco.

Ook los van de piekende gasprijzen zijn het turbulente tijden op de grondstoffen- en energiemarkten. Maar Trafigura stevent af op recordcijfers. Jullie behoren tot de winnaars van deze storm?

Jeremy Weir: ‘We zijn vooral goed in navigeren. We werken met heel krappe marges in onze business. Dit jaar bedraagt onze brutomarge zo’n 3 procent. Dan moet je wel snel en scherp reageren. We verzamelen voortdurend informatie over wat gebeurt in de wereld. We zetten zwaar in op data: elke dag verzamelen we 10 miljard datapunten. Dat helpt om voorop te lopen en efficiënter te zijn. We wisten begin januari 2020 al dat we overal laptops moesten bestellen om ons voor te bereiden op thuiswerk omdat we zagen wat in onze Chinese kantoren gebeurde. Twee maanden geleden gingen bij ons de alarmbellen af over de aluminiumsector in China, omdat daar ook energieproblemen opdoken. Om aluminium te maken is veel energie nodig. Op dat moment sprak niemand daarover. We gaan heel ver in die analyses.’

Ziet u de hoge grondstoffenprijzen lang aanhouden?

Weir: ‘We staan voor een periode van economische groei, dus dat leidt tot meer vraag. Tegelijk zie je een aantal structurele veranderingen in de markt. De houding van China verandert. In plaats van veel te investeren in de export van grondstoffen, kiest het ervoor de eigen industrie te bevoorraden. Dat heeft gevolgen wereldwijd. Door de energietransitie is er meer nood aan bepaalde materialen. Voor metalen die in batterijen en energieopslagsystemen gebruikt worden, zal door de elektrificatie de vraag verdubbelen of verdrievoudigen in de komende jaren. Denk aan koper, kobalt, nikkel. In sommige gevallen zal dat op korte termijn tot tekorten leiden, omdat er simpelweg niet genoeg productie is. Dus ja, ik verwacht hoge prijzen.’

Diegenen die ons voor de rechter dagen vanwege de Nyrstar-deal zijn speculanten.
Jeremy Weir
Topman Trafigura

Hoe gaan jullie daarmee om?

Weir: ‘We kaarten het aan bij verschillende overheden. Een nieuwe mijn openen vraagt al gauw tien jaar. We benadrukken dat het belangrijk is om sneller te kunnen gaan zonder compromissen te sluiten over onze standaarden. In Finland hebben we zo een failliete nikkelmijn met een kapitaalinjectie van ons en van de staat opnieuw operationeel gekregen. Die levert nu aan de Europese batterijmarkt.’

Iedereen is bezig over groene energie, maar u investeerde dit voorjaar 7 miljard dollar in het Siberische olieproject Vostok Oil. Olie is nog altijd twee derde van uw business.

Weir: ‘Dat klopt, maar we schuiven mee met de markt. Natuurlijk zie je door de energietransitie een snelle shift. De wereld verandert en wij moeten op het scherp van de snee zitten. We zitten wellicht dicht bij peak oil, het moment dat de olieproductie en -vraag hun piek bereiken. Maar daarna komt nog een heel lange uitloper. De wereld heeft nog altijd voldoende energie nodig. En zonder olie gaat dat de komende jaren niet lukken. In Europa zie je de verkoop van elektrische wagens misschien wel stijgen - in Duitsland is tot de helft van de nieuwe wagens elektrisch of hybride - maar in veel regio’s in de wereld zijn ze zover niet.’

Daniel Vanin, de topman van Nyrstar. ©Diego Franssens

U houdt rekening met een stijgende olieprijs tot 100 dollar.

Weir: ‘De vraag is natuurlijk wanneer! We zien nu overal de investeringen in de oliesector dalen. Als de productie hapert, loop je het risico op bevoorradingsproblemen. En dan ga je de olieprijs weer zien stijgen.’

In 2019 hebben jullie een divisie opgezet voor hernieuwbare energie, een derde pijler naast olie en metalen.

Weir: ‘Ik ben daar 20 procent van mijn tijd mee bezig. We verwachten daar veel van. Via een investeringsvehikel stappen we in nieuwe technologieën, zoals energieopslag en waterstof. Tegelijk investeren we over vijf jaar 2 miljard dollar in wind, zon en batterijen. En een paar maanden geleden hebben we een tradingdesk opgezet voor koolstofemissies. We verhandelen emissiecertificaten, maar we bekijken ook voor klanten hoe de logistieke keten met zo weinig mogelijk uitstoot georganiseerd kan worden. Dat wordt heel snel big business.’

Rijdt u zelf elektrisch?

Weir: ‘Hybride, absoluut! Op vakantie in Zuid-Frankrijk heb ik zelfs een volledig elektrische Mini Moke. Maar ik heb last van ‘range fear’, ik heb schrik om in de bergen zonder batterij te vallen en nergens in de buurt te kunnen laden. Maar de technologie gaat zo snel. Ik denk wel dat mijn volgende wagen volledig elektrisch zal zijn.’

Er werken 200.000 mensen in de ambachtelijke mijn-bouw. Die worden uitgebuit. Maar als we de sector auto-matiseren, zitten die mensen zonder job. Dat is ook een verantwoordelijkheid.
Jeremy Weir
Topman Trafigura

Vanin: ‘Als het netwerk van laadpalen meewil. Daar is in Europa toch nog werk aan de winkel.’

Weir: ‘Daarom investeren we ook in een bedrijf dat werkt aan een snellaadsysteem op basis van waterstof. Best funky technologie.’

Daniel Vanin

  • Sinds 2019 CEO van Nyrstar.
  • Heeft de Italiaanse nationaliteit, maar groeide op en studeerde in Canada.
  • Kwam in 2011 in dienst bij Trafigura als operationeel directeur van de mijnbouwtak.
  • Werkte voordien in mijnen en smeltbedrijven in Canada, Rusland, Spanje en verschillende Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse landen.

De omslag naar meer duurzaamheid gaat gepaard met toenemende druk om transparanter te worden. Dat is geen evidentie in de grondstoffenbusiness, die notoir weinig transparant is.

Weir: ‘We zijn daar al langer mee bezig. In tien jaar is veel veranderd. We willen uitleggen wat we doen. En we kijken daarbij niet naar wat de anderen in de sector doen. Communicatie is heel belangrijk. Onze stakeholders - alle belanghebbenden - verplichten ons om open te zijn. We zijn in handen van bijna 900 personeelsleden. En nee, hoeveel aandelen ik bezit, dat deel ik niet (lacht). Dat is duidelijk geregeld: wie vertrekt, verkoopt zijn aandelen. Dat systeem garandeert dat iedereen op dezelfde lijn zit.’

Er is veel kritiek op het ambachtelijk mijnen van kobalt in Congo. Het is vaak levensgevaarlijk, er is kinderarbeid. Jullie hebben een systeem van supervisie opgezet, maar tegelijk zegt u: dit gaat niet van de ene dag op de andere verdwijnen. Gaat uw verantwoordelijkheid als trader niet verder?

Weir: ‘Er werken zo’n 200.000 mensen in de ambachtelijke mijnbouw. We moeten daar niet flauw over doen, die worden uitgebuit. Sommige situaties zijn schrijnend. Maar als we die sector automatiseren, zitten die 200.000 mensen zonder job. Dat is ook een verantwoordelijkheid. We zijn drie jaar geleden gestart met een pilootproject om betere werkomstandigheden te creëren. Met beter materiaal, beveiliging, drugs- en alcoholtests, betere lonen. Allemaal gemonitord door ngo’s. Dat worden nu standaarden die anderen van ons overnemen.’

Juridisch gevecht

Nyrstar en Trafigura zijn betrokken in meerdere gerechtelijke en administratieve procedures. De belangrijkste is de eis tot schadevergoeding door een groep minderheidsaandeelhouders rond de ondernemer Kris Vansanten die 14 procent van het beursgenoteerde Nyrstar bezit. Zij beschuldigen Trafigura ervan om middelen en activa van Nyrstar te hebben ontvreemd, en dat Trafigura zelf een liquiditeitsprobleem bij Nyrstar uitlokte.
De aandeelhouders begonnen een bodemprocedure tegen het bedrijf, bestuurders en voormalige bestuurders van Nyrstar. Ze eisen minstens 1,2 miljard euro.
Een onderzoekspanel met drie onafhankelijke deskundigen heeft zijn taken op last van de rechtbank moeten stilleggen. Eind september buigt de rechter zich opnieuw over de zaak.
Enkele aandeelhouders dienden ook strafrechtelijke klachten in. Daar is nog geen nieuws over.
Verder voert de beurswaakhond FSMA een onderzoek naar de informatieverstrekking door Nyrstar over zijn relatie met Trafigura, en naar de winstbijdrage van de Australische site Port Pirie.

Trafigura wordt op verschillende plaatsen beschuldigd van corruptie en omkoping. Dat jullie verwikkeld zijn in een heleboel juridische procedures helpt uw reputatie niet.

Weir: ‘Er zijn altijd beschuldigingen, maar we zijn niet betrokken bij corruptie. We zijn twee jaar geleden gestopt met werken met tussenhandelaren om risico’s op corruptie uit te sluiten, voor anderen in de sector dat deden. Maar als groot bedrijf ben je snel een doelwit. Zo gaat dat. We doen zaken met veel overheden ter wereld, en ‘s werelds grootste banken steunen ons, dus ik heb niet het gevoel dat het weegt op wat we doen.’

Nog over de transparantie: de organisatiestructuur van Trafigura is voor buitenstaanders ontzettend ondoorzichtig. Jullie zijn gevestigd in Singapore, opereren vanuit Genève, en de structuur die jullie boven Nyrstar hebben gezet is amper te volgen. Dat roept vragen op.

Weir: ‘Trafigura is een grote organisatie, dat wordt automatisch snel complex. Dat is bij andere multinationale bedrijven ook zo. Maar ons jaarverslag en onze verantwoordelijkheidsrapporten zijn best uitgebreid. Daar staat alles in. We zijn zeer open.’

Er lopen ook procedures rond Nyrstar. De minderheidsaandeelhouders van het beursgenoteerde vehikel, dat nog 2 procent bezit van de operationele activiteiten, voelen zich gedupeerd door de overname door Trafigura in 2019. Dat sleept aan. Waarom streeft u niet naar een schikking met hen?

Weir: ‘Omdat we zeker zijn van onze zaak. Bij de overname hebben we alle wettelijke bepalingen gevolgd. We zijn ervan overtuigd dat we dat via juridische weg kunnen aantonen en zullen ons verdedigen. Diegenen die ons voor de rechter dagen, zijn speculanten. Zij verhinderen bovendien dat Nyrstar NV zijn putoptie uitoefent om de resterende 2 procent aan Trafigura te verkopen voor 20 miljoen dollar, waardoor de aandeelhouders nog geld zouden kunnen krijgen.’

Hoe staat Nyrstar er twee jaar na de overname voor?

Vanin: ‘Veel beter dan voordien. Door hoge schulden kon het oude Nyrstar niet voldoende investeren in zijn sites, waardoor de installaties verouderd waren. Wij investeren 210 à 220 miljoen euro per jaar in modernisering. Op sommige sites zijn nog upgrades nodig, maar dankzij de vernieuwingen kunnen we kosten besparen en efficiënter werken. In Europa hebben we de aanvoer van concentraat voor onze smelters geoptimaliseerd. In Balen en Budel komen de ertsen binnen per trein vanuit de haven van Antwerpen, en een van de bijproducten in Budel keert in diezelfde trein naar de haven terug. We hebben met die operatie 7.200 vrachtwagens uit het verkeer gehaald.’

‘We hebben ook het hoofdkwartier verplaatst van Zürich naar het Nederlandse Budel, zodat het management snel kan overleggen met de operationele mensen in de grootste fabriek van de groep. De individuele bureautjes hebben plaatsgemaakt voor een open kantoorlandschap om meer interactie mogelijk te maken. Daarnaast maken we gebruik van de knowhow, de logistiek en de commerciële competenties van Trafigura.’

Voor heel wat metalen zal de vraag verdubbelen of verdrievoudigen de komende jaren. Dus ja, ik verwacht hoge prijzen.
Jeremy Weir
Topman Trafigura

Nyrstar is wel nog verlieslatend?

Vanin: ‘We maken operationeel een kleine winst. Dit jaar rekenen we op een lichte groei. Alle sites draaien behoorlijk. Alleen in het Australische Port Pirie hebben we nog wat werk aan de winkel.’

Wat zijn de plannen met de fabriek in Balen?

Vanin: ‘Het is onze op een na grootste fabriek in Europa, en een cruciale schakel in ons netwerk. We blijven erin investeren, maar plannen geen grote capaciteitsuitbreidingen.’

Beschouwt u Nyrstar nu als een goede deal?

Weir: ‘Op korte termijn heeft Nyrstar ons vooral veel geld gekost. Misschien zou ik nu twijfelen (lacht). Nee, ernstig: het bedrijf is een stevige hap voor ons, maar we zijn er voor de lange termijn. Europa heeft zink nodig. Nyrstar speelt daar een hoofdrol in. De sites zijn perfect gelegen. Als we Nyrstar niet hadden gered, zouden fabrieken gesloten zijn. Meer dan 4.000 mensen zouden hun baan zijn kwijtgespeeld. Als belangrijke aandeelhouder en partner van Nyrstar hebben we de beslissing over de redding snel genomen. Maar we doen dit uiteraard niet uit liefdadigheid. De activiteiten moeten renderen nadat de noodzakelijke investeringen zijn gedaan.’

Nyrstar

  • Tweede grootste zinkproducent ter wereld. Produceert ook lood en andere metalen. Baat mijnen uit in Tennessee (VS). Hoofdkwartier in Budel (Nederland).
  • 4.000 werknemers.
  • Nettoverlies in 2020: 146 miljoen dollar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud