Advertentie
reportage

AI bij bedrijven: ‘De domino's zullen dit jaar vallen'

Een trader bekijkt financiële data. Ook buiten de financiële sector neemt de aandacht voor data en artificiële intelligentie sterk toe. ©Bloomberg

Belgische bedrijven steken hun teen in het water om met slim datagebruik en zelflerende algoritmes hun business voorwaarts te porren. ‘Alles zit in een experimentele fase, 2019 kan het doorbraakjaar worden.’

De wind waait door de telefoon als we Johan Maricq, projectleider innovatie bij de netbeheerder Elia, aan de lijn krijgen. Hij staat ergens te velde tussen Lint en Lier onder een hoogspanningspyloon voor een belangrijke test. Elia begon deze week met een experiment waarbij drones volledig autonoom rond de mast vliegen om er roest of andere defecten aan de hoogspanningsinfrastructuur te detecteren. Om de foto’s die de drone neemt snel te kunnen verwerken, trainden Maricq en zijn collega Menno Janssens, samen met een externe start-up, een algoritme dat leerde wat een roestplek is en wat niet.

Het is een van het handvol projecten dat Elia afbakende om de mogelijkheden van artificiële intelligentie af te tasten. Begin dit jaar richtte het bedrijf een AI-labo op, wat eigenlijk een zwaarwichtige term is voor een team dat een mandaat kreeg om een teen in het AI-water te steken. ‘De oprichting van dat labo komt uit het besef dat we als bedrijf moeten zorgen dat we mee zijn. We zitten op tonnen data waar we te weinig mee doen. Na interne interviews hebben we een paar domeinen gekozen waarin AI nuttig kan zijn. Ons doel is dubbel: aan het management tonen dat AI meerwaarde creëert en het bedrijf geruststellen dat AI geen jobs hoeft af te nemen. De technologie is er om mensen te ondersteunen, niet om ze te vervangen’, zegt Janssens.

De datamaturiteit in Vlaanderen is ondermaats. Bedrijven denken dat ze al te veel doen met hun data, maar het is omgekeerd.
Laurent Mainil
CEO Crunch Analytics

‘Neem de job van dispatcher, collega’s die continu het net controleren om ervoor te zorgen dat de stroomproductie gelijk is aan de consumptie. Met de toename van volatiele hernieuwbare energieproductie wordt het steeds complexer om het evenwicht te behouden’, zegt Maricq. ‘Uiteindelijk worden dispatchers als piloten in een vliegtuig. Ze zullen er nog altijd zijn, maar ze moeten enkel ingrijpen als het misloopt.’

Colruyt

Een gelijkaardig verhaal, maar dan in een totaal andere industrie, zien we bij Colruyt. De supermarktketen zet achter de schermen AI in om de efficiëntie op te krikken op basis van data, wat het tot voor kort onbenut liet. Colruyt werkt samen met de KU Leuven aan een testsysteem dat het waterverbruik in zijn winkels opvolgt en sneller abnormale schommelingen (en dus lekken) opspoort. Daarvoor berekent de retailer constant het gemiddelde dagverbruik op basis van 70 procent van zijn vestigingen.

Colruyt werkt samen met de KU Leuven aan een testsysteem dat het waterverbruik in zijn winkels opvolgt en sneller abnormale schommelingen (en dus lekken) opspoort.

Dat cijfer hakt het op in segmenten van een uur. ‘In het beginstadium vergeleken we die cijfers met elkaar. Bijvoorbeeld alle maandagen van 12 tot 13 uur’, zegt woordvoerster Hanne Poppe. Zo kon het bedrijf bepalen wat normaal en wat afwijkend waterverbruik is. Een menselijke expert controleerde vervolgens of de afwijkingen effectief abnormaal waren. Op basis van zijn inschattingen leerde een algoritme zelf dat onderscheid te maken. Het getrainde model kan nu zelf een score tussen 0 en 1 toekennen aan afwijkingen. Hoe dichter bij 1, hoe waarschijnlijker dat een Colruyt-winkel met een lek of een open kraan zit.

De-hypen

Het zijn voorbeelden van de voorlopig schuchtere pogingen van grote Vlaamse bedrijven om zich aan AI te wagen. AI is de heel brede verzamelnaam voor technologie waarbij computers menselijke intelligentie benaderen, zoals logisch denken en problemen oplossen. ‘Machine learning’, een belangrijke subvorm van AI, doet dat via algoritmes die zichzelf slimmer maken door patronen te herkennen in gigantische hoeveelheden data. Sinds enkele jaren heerst, geholpen door enkele straffe doorbraken, een wilde hype rond AI, in die mate dat het een running joke werd om AI te vergelijken met seks onder tieners: iedereen heeft het erover, maar niemand doet het.

Maar dat laatste blijkt hoe langer hoe minder waar. Terwijl AI in ons dagelijkse leven een steeds grotere rol speelt - automatische spamfilters, zich in realtime aan het verkeer aanpassende navigatie-apps, spraakassistenten of gepersonaliseerde muziekplaylists  springen ook in Vlaanderen bedrijven van heel verschillend allooi op de trein. Bedrijven die op het eerste gezicht ver staan van de gesofisticeerde digitale technologie waarmee we AI associëren.

Het beweegt hard. We horen van veel bedrijven dat ze met de technologie aan de slag willen, maar niet weten hoe. Nochtans is het vandaag al bereikbaar, bedrijfsleiders kunnen maar best nu initiatief nemen.
Ferdinand Casier, expert Agoria

Bij de bedrijvenfederatie Agoria merken ze een stijgende interesse onder de leden, zegt expert Ferdinand Casier. Het blijkt een combinatie te zijn van enthousiasme en lichte ongerustheid. ‘Het beweegt hard. We horen van veel bedrijven dat ze met de technologie aan de slag willen, maar niet weten hoe. Nochtans is het vandaag al bereikbaar, bedrijfsleiders kunnen maar best nu initiatief nemen. Heel lang geleden zagen bedrijven de introductie van elektronica, daar kwam later de laag informatica boven. De volgende laag is AI.’

Casier stelt wel voor om AI te ‘de-hypen’. ‘Het verwachtingspatroon zit fout. Enerzijds vrezen bestuurskamers de komst van technologie die jobs overbodig gaat maken. Anderzijds dromen ze van de alles oplossende machine die met een druk op de knop hun business voor hen zal doen.’

Bedrijven uit verschillende sectoren hebben vacatures openstaan voor AI-specialisten en datawetenschappers. Vooral die van de farma-industrie en van de financiële wereld vallen op. Zo zoekt de farmagroep UCB mensen met ‘een zeldzame mix van talent’ om ‘technologie van de volgende generatie te bouwen’ die ‘de levens van patiënten zal verbeteren’. Het bedrijf ging echter niet in op vragen over zijn AI-strategie.

AXA Belgium deed dat wel. De verzekeringsgroep zoekt drie mensen om een team uit te bouwen dat wil pionieren in de ‘technologische transformatie’ van AXA. Daarbij wil het bedrijfsprocessen verbeteren en nieuwe technologieën voorstellen. Het bedrijf is nog niet zo ver dat het al concrete toepassingen van AI heeft uitgekristalliseerd, maar het denkt onder meer aan het gebruik van spraaktechnologie om slimme chatbots uit te bouwen voor klantencontacten.

Repetitieve taakjes

‘Wij zien het vooral als een manier om onze mensen te bevrijden van repetitieve taakjes zodat ze hun tijd efficiënter kunnen besteden. De routinevragen van klanten zijn dan voor de computer, de speciale gevallen voor de agenten’, zegt Christophe Castan, die er bij AXA de leiding over neemt. ‘AI is nieuw voor ons. We zijn er nog geen jaar mee bezig. We zullen het ons eigen moeten maken, en niet alleen bij de technische mensen. Maar we mogen de boot niet missen en willen er vooral op tijd bij zijn’, zegt Castan.

Koramic nam eerder dit jaar iReachm over, een Brusselse start-up die onder meer de digitale assistent Nikki ontwikkelde die mensen helpt om hun communicatie in goede banen te leiden.

In deze beginfase komen toepassingen van AI in de eerste plaats neer op kleinschalige experimenten met slim gebruik van data. ‘Er wordt op dit moment vooral veel ge-poc-t’, zegt Michel De Coster, verwijzend naar de term ‘proof of concept’. Toplui willen eerst een werkend voorbeeld zien. De Coster is een ex-topmanager bij Proximus en bij British Telecom. Vandaag introduceert hij AI bij de callcenters van Koramic Investment Holding, de bedrijvengroep van de 72-jarige Kortrijkse rasondernemer Christian Dumolin, die er zelf rotsvast van overtuigd is dat AI ons werk en leven gaat veranderen. ‘Het is evident.’ Koramic nam eerder dit jaar iReachm over, een Brusselse start-up die onder meer de digitale assistent Nikki ontwikkelde die mensen helpt om hun communicatie in goede banen te leiden.

De Coster merkt wel de drempelvrees als hij bij klanten (grote en kleine bedrijven die hun klantenrelaties uitbesteden) AI-toepassingen van zijn callcenters gaat pitchen. Hij schetst dan een toekomst waarin we zonder het te weten machines aan de lijn zullen hebben, of waarin telefonisten op basis van een geautomatiseerd systeem in realtime de emoties van de klanten kunnen zien evolueren op basis van zijn of haar woordgebruik of tonaliteit. ‘Bedrijven vinden dat interessant, maar zeggen dan wel: geef me toch maar mensen in plaats van machines. In België gaat het altijd wat minder snel. Het is missionariswerk. Misschien niet onbegrijpelijk dat bedrijven even opletten met het inzetten van data. Mensen hebben nog maar pas de hele GDPR-storm verteerd.’

‘Er is zeker nog geen brede industriële uitrol van AI’, weet De Coster. ‘Maar ik denk dat 2019 een doorbraakjaar kan worden. De domino’s beginnen te vallen. AI gaat te hard en er valt te veel profijt uit te halen om niets te worden.’

Data

Om echt op grote schaal van de grond te komen, zitten echter nog een heleboel drempels in de weg, menen Luc De Raedt, professor computerwetenschappen aan de KU Leuven, en Wannes Meert, onderzoeksmanager artificiële intelligentie. De datasets die de voedingsbodem zijn voor het trainen van algoritmes tot slimmere varianten, kampen vaak met twee problemen: ofwel zijn ze niet genoeg uitgebouwd, ofwel zijn ze te bedrijfs kritisch. ‘Als de brandstof, in dit geval de data, ontbreekt, lukt het niet’, zegt Meert.

‘Dat is de reden waarom veel bedrijven eerst inzetten op modernere fabrieken, met uitgebreide datacaptatie, voor ze de stap zetten naar artificiële intelligentie. Een voorbeeld daarvan is de modernisering van de batterijfabriek van Duracell in Aarschot. AI is in Vlaamse bedrijven nog vooral een ondersteunende technologie’, besluit De Raedt.

Grote technologiebedrijven zoals Google, Facebook en Amazon schuimen alle conferenties af op zoek naar de slimste breinen. Ze hebben een grote aantrekkingskracht en kunnen een loon betalen dat een veelvoud is van de Vlaamse norm.
Luc De Raedt
Computerwetenschapper KULeuven

Om de kwantumsprong te maken, is het cruciaal om talent aan te trekken. De populariteit van de opleidingen artificiële intelligentie is daarbij een opsteker. Voor een aanvullende master in AI aan de KU Leuven schreven zich dit jaar 259 studenten in, de helft meer dan vorig jaar. Dat cijfer had nog hoger kunnen liggen, want er waren ruim 500 aanvragen om deel te nemen.

Maar De Raedt waarschuwt tegelijk voor een ‘brain drain’. ‘Grote technologiebedrijven zoals Google, Facebook en Amazon schuimen alle conferenties af op zoek naar de slimste breinen. Ze hebben een grote aantrekkingskracht en kunnen een loon betalen dat een veelvoud is van de Vlaamse norm.’

Om de leemte aan beschikbaar talent op te vullen, steken bedrijven hun hand uit naar specialisten uit de academische wereld of bij jonge start-ups voor hulp bij hun eerste stapjes. Een van die jonge tech bedrijven is het Gentse Crunch Analytics, twee jaar geleden opgericht door de ondernemers Laurent Mainil en Louis-Philippe Kerkhove. Zij begeleiden bedrijven bij het uitkammen van hun gegevens om de resultaten op te krikken. ‘Eerst komt het verzamelen van data, dan het putten van inzichten daaruit, en dan pas de geavanceerde AI die voor jou beslissingen maakt.’

Datamaturiteit

Crunch werkt onder meer samen met een grote Vlaamse discotheek om zijn klanten beter te kunnen begrijpen en bereiken. Zo kan de dancing perfect weten dat ze R&B-fans niet moeten uitnodigen voor technoparty’s. Of dat ze de bezoeker die altijd pas om 3 uur ’s nachts toekomt moeten verleiden om vroeger te arriveren en dus meer te consumeren. ‘Op basis van zulke klantgegevens is echte AI mogelijk die zelf beslissingen neemt. Bijvoorbeeld: een systeem dat op voorhand weet voor wie het een tafel moet reserveren.’

Mainil en Kerkhove zijn wel hard in hun analyse van het Vlaamse landschap. CEO Mainil werkte nog voor LinkedIn in Londen en zag daar een bedrijf dat zich voor elke beslissing in elke fase van zijn bedrijfsvoering liet leiden door harde data. In Vlaanderen daarentegen regeert het buikgevoel, stellen ze. ‘De datamaturiteit is ondermaats. Bedrijven denken dat ze al te veel doen met hun data, maar het is omgekeerd. Ze zouden ondertussen mogen beseffen dat het mes hen op de keel zal staan als ze nu niet handelen.’

Als het dan toch werkt, kan magie ontstaan, ondervonden ze. Voor een kledingketen ontwikkelden ze een stockverdeelsysteem dat automatisch de juiste voorraad naar de juiste vestiging stuurt. Want in de ene stad verkoopt een bepaald type rok goed, in de andere een specifiek paar sandalen. Het systeem bracht een taak van twee dagen terug tot vijf minuten, en zou tot 10 procent meer omzet opleveren. ‘Toen hij het zag, zei de zaakvoerder ons: ‘Dit is derde keer in mijn leven dat ik met mijn mond vol tanden sta. De vorige keren was bij de geboorte van mijn kinderen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud