Facebook stoomt zich klaar voor financiële revolutie

©ANP

Na maanden speculeren onthulde Facebook dinsdag eindelijk de libra, de 'wereldmunt' die betalen even makkelijk moet maken als een berichtje sturen via Messenger of Whatsapp. Meteen wordt de ergste nachtmerrie van de traditionele banken realiteit.

1. Wat is de libra?

De libra - de naam verwijst naar de Romeinse meeteenheid die ook muntslagers gebruikten - is de nieuwe digitale munt die Facebook  ontwikkelt om ook betaaldiensten te kunnen leveren. Het sociale medium pretendeert het betaalverkeer een pak makkelijker en goedkoper te maken dan het vandaag is. In de 'white paper' waarin de plannen voor de libra dinsdag werden onthuld, herinnert Facebook eraan dat er vandaag 1,7 miljard mensen op aarde rondlopen die geen toegang hebben tot een klassieke bank. Via de munt, en de mobiele betaaldienst die Facebook eraan koppelt, zou het nu ook voor hen makkelijker worden om met de smartphone internationaal geld over te schrijven of online aankopen te doen.

Om de nieuwe munt te sparen en te bewaren lanceert Facebook volgend jaar een nieuwe digitale portefeuille, de Calibra. Die digitale portefeuille wordt beschikbaar via Messenger en Whatsapp en via een aparte app. Rond de digitale wallet Calibra bouwde Facebook een gelijknamig dochterbedrijf dat volledig losstaat van het techbedrijf. Facebook geeft wel mee dat ook derde partijen op termijn een eigen digitale portemonnee kunnen bouwen die betalingen in libra mogelijk moet maken. 

2. Koop ik straks mijn koffie via Facebook?

Zover zijn we nog niet. Calibra zal zich aanvankelijk richten op zogenaamde peer-to-peer-transacties, een betaling aan een vriend of een contact. Denk daarbij aan diensten gelijkaardig aan wat Payconiq/Bancontact nu al aanbiedt. In een later stadium mikt Calibra inderdaad op het betalen van rekeningen, koffies onderweg of een ticketje voor het openbaar vervoer. Dat zijn financiële diensten waar Facebook een commissie op kan nemen.

 

3. Dus vandaag kan ik nog niet betalen met de libra?

Klopt. Facebook heeft dinsdag enkel zijn 'white paper' rond de nieuwe virtuele munt onthuld. De concrete uitwerking ervan neemt nog wat tijd in beslag. Het socialenetwerkbedrijf hoopt de munt in de eerste helft van volgend jaar te lanceren.

28
Bedrijven
Facebook verzamelde al 28 bedrijven om zich heen om deel uit te maken van de Libra Association, een organisatie met hoofdkwartier in Zwitserland die zal instaan voor het dagelijkse beheer van het libranetwerk.

Facebook heeft bovendien ook nog wat zaken uit te klaren met de belangrijkste financieeltoezichthouders. Voor het de libra aan de wereld voorstelde had het bedrijf al gesprekken met de Britse centrale bank, en wellicht volgen nog meer gesprekken met andere regulatoren. Facebook heeft weliswaar geen bankstatuut nodig om dit soort elektronische betaaldiensten aan te bieden, maar de techgigant heeft niet bepaald een sterk trackrecord voor privacy. Toezichthouders vragen zich af welke maatregelen de Libra Association zal nemen om de gegevens van zijn klanten beter te beschermen en witwaspraktijken te vermijden. 

4. Zal Facebook de service ook in België uitrollen?

Daar staat niets concreets over in de 'white paper', maar in principe is dat best mogelijk. Bij de Ierse centrale bank heeft Facebook al een vergunning op zak voor elektronisch geld. Dat betekent in principe dat het bedrijf de libra meteen ook in de andere Europese lidstaten mag uitrollen. In België zal Facebook wel eerst bij de Nationale Bank moeten aankloppen voor een formele erkenning. Al viel daar vorige week te horen dat die procedure veeleer een formaliteit is. 

5. Doet Facebook alles op eigen kracht? 

Nee, de techgigant verzamelde al 28 bedrijven om zich heen, waaronder kredietkaartreuzen als Visa en Mastercard, het telecombedrijf Iliad van de Franse miljardair Xavier Niel en de Zweedse streamingdienst Spotify. Die maken allemaal deel uit van de Libra Association, een organisatie met hoofdkwartier in Zwitserland die zal instaan voor het dagelijkse beheer van het libranetwerk. Ieder lid van de Libra Association betaalt minstens 10 miljoen dollar om te kunnen deelnemen. In ruil ontvangen ze de rente op de korf valuta en overheidspapier die gelinkt is aan de virtuele munt. 

Opvallend: geen enkele van de 28 partners van de Libra Association is een bank. Al kan daar verandering in komen. Facebook wil 100 partners in huis halen voor het effectief van start gaat met de libra, om zeker te zijn dat het over voldoende kritische massa beschikt voor het project. Facebook wil een heus 'ecosysteem' bouwen waar klanten voor nagenoeg alle services terechtkunnen: van een taxi bestellen (Uber-concurrent Lyft doet mee) tot geld overmaken naar familie aan de andere kant van de wereld. 

6. Waarom doet Facebook dit eigenlijk?

Facebook zegt dinsdag dat het met zijn betaalservice een alternatief wil bieden voor de 1,7 miljard mensen op aarde die geen directe toegang hebben tot een bank. Dat klinkt natuurlijk heel nobel, maar de techgigant wil met de wereldmunt  vooral ook nieuwe inkomstenbronnen aanboren. Met Calibra kijkt Facebook verder dan advertenties en lanceert het zichzelf als een financiële dienstenverlener.

1,7 miljard
Geen toegang tot een bank
Facebook zegt dat het met zijn betaalservice een alternatief wil bieden voor de 1,7 miljard mensen op aarde die geen directe toegang hebben tot een bank.

Dat Calibra binnenkort deel uitmaakt van de Whatsapp- en Messenger-apps, past in een groter strategisch plan. CEO Mark Zuckerberg positioneerde zijn chatapps de afgelopen maanden als de toekomst van het bedrijf. Facebook moet een digitale woonkamer worden in plaats van een digitaal marktplein. Het bedrijf gaat, na de reeks privacyschandalen, meer de nadruk leggen op chatten of converseren in kleine groepjes en minder op de Facebook-nieuwsstroom. 

7. Komt mijn privacy straks nog meer in gevaar? 

Facebook heeft niet bepaald een sterk track record op gebied van privacy. Vorige week nog lekten in de media mails uit waaruit zou blijken dat topman Mark Zuckerberg op de hoogte was van problematische privacy-prakijken. Er hangt de groep ook nog een boete van 4 miljard dollar boven het hoofd in de VS  omdat het politieke consultingbedrijf Cambridge Analytica data van Facebook-connecties gebruikte om de verkiezingscampagne van Donald Trump te ondersteunen. 

Facebook weet al van zijn gebruikers wie hun vrienden zijn, hun muzieksmaak, hun politieke voorkeuren .. noem maar op. Als het nu ook nog eens greep krijgt op de betaalgegevens van die gebruikers, is de almacht van Zuckerberg en co. compleet, zeggen critici. Maar net om tegemoet te komen aan die kritiek laat Facebook het beheer van de libra en de daaraan gekoppelde betaaldiensten over aan een aparte stichting de Libra Association, zegt de socialenetwerkgigant. De betaalgegevens zouden dus worden gescheiden van de andere data van de Facebook-gebruikers.

8. Waarom bibberen banken voor de Facebook-plannen?

Door de aanhoudend lage rente en de steeds snellere digitalisering proberen banken al enige tijd nieuwe bronnen van inkomsten aan te boren. Grote spelers proberen zich heruit te vinden als heuse platformen waarop je als klant niet alleen terecht kan voor klassieke financiële diensten, maar ook om bijvoorbeeld treintickets te kopen, je parkeerplaats te betalen of zelfs een klusjesman te reserveren.

Je kan Facebook zien als een megaversie van zo'n platform: een one-stopshop met 2,4 miljard gebruikers wereldwijd. Als die nu ook nog eens kunnen betalen via Facebook, dreigen de traditionele banken meteen een heel stuk van hun klassieke markt kwijt te spelen. Bovendien mopperen banken dat ze veel strikter worden gereguleerd dan grote techbedrijven. Ze lijden dus twee keer een competitief nadeel, luidt de klacht. 

9. Is de Facebook-munt een concurrent voor de bitcoin?

De libra wordt nogal snel Facebooks eigen cryptomunt genoemd, maar dat klopt niet echt. De libra draait weliswaar ook op een variant van de blockhain, de technologie achter de bitcoin, maar de bitcoin en co. hebben eigenlijk geen intrinsieke waarde. De koers wordt alleen bepaald door wat beleggers eraan willen geven. 

De libra wordt gekoppeld aan een korf van klassieke valuta, zoals de Amerikaanse dollar en de euro, en aan kortlopend overheidspapier van bepaalde landen.

De libra wordt daarentegen gekoppeld aan een korf van klassieke valuta, zoals de Amerikaanse dollar en de euro, en aan kortlopend overheidspapier van bepaalde landen. Zo moet worden vermeden dat de koers van de nieuwe munt al te sterk schommelt. Facebook zal ook een beroep doen op een uitgebreid netwerk van marktenzalen die de libra voortdurend verhandelen om de koers stabiel te houden. 

Opmerkelijk: heel wat experts zien de komst van de libra niet alleen als een gamechanger voor de financiële sector, maar ook voor die van virtuele munten. Het helpt mee te verklaren waarom de bitcoin de voorbije dagen weer vlotjes over de grens van de 9.000 dollar is gewipt.

10. Hoe reageren beleidsmakers?

Slechts enkele uren na de publicatie van zijn 'white paper' stoot Facebook op behoorlijk wat politieke tegenstand voor het libra-project. Vooral in Europa is het wantrouwen groot. 'De libra mag geen alternatief worden voor een nationale munt', reageerde de Franse minister van Financiën Bruno Lemaire tegenover de radiozender Europe 1. Lemaire vraagt dat de centraalbankiers van de G7 een rapport over de het nieuwe initiatief van Facebook maken voor hun geplande meeting in juli. Ook sommige Europese parlementsleden waarschuwen dat Facebook kan uitgroeien tot een risicovolle schaduwbank als het niet wordt ingetoomd. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie