Antwerpse rederijen luiden alarmbel

©Kristof Van Accom

Zonder Saeftinghedok zal de Antwerpse haven niet langer in de Champions League spelen. Dat zeggen de internationale containerrederijen die Antwerpen aanlopen in een open brief in De Tijd.

Het rommelt in de Antwerpse haven. Het jongste overleg met de Vlaamse overheid over de uitbreiding van de containercapaciteit in de haven is nog maar net achter de rug of de grote rederijen, die zich meestal hullen in stilzwijgen, komen met een opmerkelijk statement: ‘Zonder Saeftinghedok geen groei.’

Die internationale rederijen zetten steeds grotere schepen in om hun kosten te drukken. Mastodonten tot 400 meter lang die 22.000 containers aan boord nemen. De concurrentie tussen de Europese havens om die rederijen als klant binnen te halen is bikkelhard. Dat is logisch, want de rederijen werken meer in allianties en lopen minder havens aan.

Champions League

Om een idee te geven: tien jaar geleden waren er nog 30 wekelijkse diensten tussen Noord-Europa en Azië. Nu nog 17. Rotterdam breidde enkele jaren geleden zijn haven fors uit voor de aanleg van die supergrote schepen. In Antwerpen is de beslissing over bijkomende containeroverslagcapaciteit nog niet genomen.

Zonder Saeftinghedok speelt de Antwerpse haven geen Champions League meer.
Internationale containerrederijen in een open brief in De Tijd

‘Er liggen acht scenario’s op tafel, maar het enige goede is een Saeftinghedok’, zegt de Antwerpse Scheepvaartvereniging in een brief. ASV vertegenwoordigt de grote internationale rederijen onder wie MSC, Maersk, CMA CGM, Safmarine en Hapag Lloyd. Die zijn goed voor 90 procent van de containeroverslag. ‘Zonder dat dok zal Antwerpen verpieteren tot de middelmaat van de Europese havens. Al het harde werk om Antwerpen in de Champions League van wereldhavens te krijgen, is dan voor niets geweest.’

Saeftinghe

‘Om grote schepen te ontvangen heb je grote overslagterminals nodig. Zowel te land als langs de kaai. Enkel een Saeftinghedok beantwoordt aan die nood’, bevestigt Marc Beerlandt, topman van MSC Belgium, met 6,2 miljoen containers - op een totaal van 10 miljoen - Antwerpens grootste klant.

©Mediafin

ASV-topman Eddy Wouters windt er geen doekjes om. ‘De rederijen beslissen weldra of Antwerpen een hoofdrol of een bijrol zal spelen in hun netwerk. Die beslissing wordt puur rationeel genomen op basis van kosten en financiële return.’

‘Ik denk dat de rederijen gelijk hebben’, zegt professor Theo Notteboom, die als havenexpert doceert aan de universiteiten van Gent, Antwerpen en Sjanghai. ‘Rederijen lopen minder havens aan en hun schepen worden groter. In de havens die ze aanlopen, willen ze hun andere diensten zo veel mogelijk bundelen. Daarom willen ze de zekerheid dat ze de komende vijf jaar zonder problemen in een haven kunnen groeien. Dan moet je ze grote containerterminals aanbieden waar 3 tot 4 miljoen stuks kunnen worden behandeld, en niet her en der een stukje terminal. Dat is een tijdelijke oplossing.’

Mes op de keel

Met hun brief zetten de rederijen de Vlaamse regering het mes op de keel. Tegen de geplande uitbreiding van de Antwerpse haven op Linkeroever - en het plan om de containeroverslagcapaciteit tegen 2030 met 6 miljoen stuks te verhogen - lopen al jaren procedures van actiegroepen. Om uit de impasse te geraken besliste de Vlaamse overheid vorig jaar dat alle betrokken partijen voorstellen mochten uitwerken.

Dat mondde uit in acht ‘locaties’, gaande van de bouw van een Saeftinghedok ter hoogte van Doel, een uitbreiding van bestaande overslagterminals, nieuwe terminals achter de sluizen tot het opspuiten van een kunstmatig eiland. De Vlaamse overheid wil voor de zomer de knoop doorhakken.

Sluizen

Sommige varianten liggen achter de sluizen. ‘Dat is nefast’, zegt Eugène Vanfleteren van de Franse rederij CMA CGM, die in Antwerpen 1 miljoen containers overslaat. ‘Die grote schepen kunnen binnenkort niet meer door de sluizen.’

Groeisector bij uitstek

De containertrafiek was in Antwerpen vorig jaar goed voor 117 miljoen ton
, iets meer dan de helft van de totale overslag in de haven. Steeds meer goederen worden in containers gestopt, zelfs fruit. De containers zijn bijgevolg de groeisector bij uitstek.

Antwerpen staat wereldwijd in de top 20 van de containerhavens en is samen met Rotterdam en Hamburg de toegangspoort voor de grote containerrederijen van en naar Azië. De grootste concurrent is Rotterdam
, dat na de problemen met zijn nieuwe containerterminals aan de opgespoten Maasvlakte aan een sterke inhaalbeweging bezig is.

‘Sluizen nemen te veel tijd in beslag en kosten geld. Antwerpen heeft al het nadeel van de lange Schelde op- en afvaart. Rotterdam ligt aan de zee’, zegt Michel Marstboom die Safmarine en Maersk vertegenwoordigt. Beide rederijen zijn goed voor meer dan 1 miljoen containers.

Volgens Vanfleteren moet de nieuwe Antwerpse overslagcapaciteit geconcentreerd worden op één locatie. ‘Rederijen hebben drie soorten ladingen: lokale, lading voor het achterland en transshipmentlading, lading die van het ene schip op het andere wordt overgeladen.

Ze willen al die ladingen op één terminal concentreren. Als schepen aan twee locaties moeten aanleggen, dreigen de transshipmentkosten te hoog te worden en is het misschien niet meer mogelijk om de aanloop in de haven te rechtvaardigen. En je wil de lading toch zo dicht mogelijk bij de industrie houden? Zo kan die competitief blijven. Als de fabrieken zich via lichters moeten bevoorraden vanuit Rotterdam zal het veel meer kosten.’

Draaischijf

Extra mobiliteitsproblemen inroepen om geen Saeftinghedok te bouwen is volgens Notteboom geen argument. ‘Dan zal het verkeer wel vanuit andere havens naar Antwerpen komen. Door alle containeroverslag te concentreren op één locatie, de Linkeroever, kan je op een efficiëntere manier omgaan met spoor en binnenvaart.’

MSC heeft van Antwerpen zijn Europese draaischijf gemaakt en zal zelfs zonder Saeftinghedok de haven niet de rug toekeren, zeggen ingewijden. ‘Het is geen kwestie van blijven of weggaan’, zegt Beerlandt. ‘We hebben ook bruggenhoofden in Rotterdam en Le Havre. Maar als men wil dat we in Antwerpen verder groeien, dan is het Saeftinghedok de beste optie.’

Kaailengte

De Antwerpse haven behandelde vorig jaar 10 miljoen ton containers en kan volgens critici haar bestaande overslagcapaciteit van 15 miljoen op de terminals nog verhogen tot 17 miljoen stuks. Vanfleteren heeft daar zo zijn twijfels over. ‘De meeste terminals draaien op volle toeren. Je kan de capaciteit van de terminals via automatisering nog wat verhogen, maar het grootste probleem is dat je niet genoeg kaailengte hebt om al die schepen aan te leggen. Dat probleem is er nu al.’

Haventopman Jacques Vandermeiren wil voorlopig geen commentaar kwijt. ‘We wachten de politieke beslissing af.’ Het is een publiek geheim dat ook Vandermeiren een Saeftinghedok wil.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content