'Belgische anti-terreurregels bedreigen internationaal treinverkeer'

Bij de Eurostar naar Londen vinden nu al toegangscontroles plaats. ©BELGA

De Europese spoorbedrijven vrezen dat de nieuwe Belgische verplichting om gegevens van passagiers door te sturen tot een stopzetting van het internationale treinverkeer van en naar België kan leiden.

Internationale treinritten van of naar België dreigen 20 tot 30 minuten langer te duren als de Belgische regering de geplande maatregelen rond het 'Passenger Name Record' (PNR) doorvoert. Daarvoor waarschuwt de Europese spoorclub CER (Community of European Railway and Infrastructure Companies) in een brief aan premier Charles Michel (MR) en verschillende federale regeringsleden, die De Tijd kon inkijken.

In navolging van een Europese richtlijn moeten vliegtuigmaatschappijen in België sinds kort gegevenslijsten van hun passagiers bijhouden. Maar voormalig minister van Binnenlandse Zaken en Veiligheid Jan Jambon (N-VA) besloot de anti-terreurregels als enige Europese land uit te breiden naar internationale treinen, bussen en ferryboten. De aanleiding daarvoor was het incident in 2015 waarbij een terrorist in een rijdende Thalys tussen Parijs en Amsterdam het vuur opende op enkele passagiers.

In februari verschenen twee cruciale koninklijke besluiten, die de regering-Michel op een van haar laatste ministerraden goedkeurde. Aanbieders van ritten met hogesnelheidstreinen en internationale bussen moeten binnenkort allerlei gegevens van hun passagiers in België doorsturen naar de Passagiersinformatie-eenheid (PIE), een nieuwe dienst bij het Crisiscentrum van de FOD Binnenlandse Zaken. Het gaat niet alleen om de naam en alle contactgegevens van de passagier, maar ook om informatie over de betaling, de bagage en de volledige reisroute.

Conformiteitscheck

De Europese spoorlobby vreest dat de nieuwe regelgeving het businessmodel ondergraaft van grensoverschrijdende treinen, die open en vrij toegankelijk zijn. Zo moeten treinoperatoren alle gevraagde passagiersgegeven 48 en 24 uur voor vertrek, maar ook net voor het vertrek en bij aankomst van de trein doorgeven.

De verplichting geldt ook voor gewone verkopers van treintickets. 'Als deze regels worden ingevoerd, moet België aan alle websites en kantoren in Europa die treintickets verkopen, vragen om passagiersgegevens te versturen', zegt CER-directeur Libor Lochman. 'Dat zal ertoe leiden dat verschillende handelaars geen treintickets naar België meer zullen willen verkopen.'

In een tweede fase moeten spoorwegmaatschappijen bij het instappen ook een conformiteitscheck uitvoeren, waarbij controleurs nakijken of de naam op het treinticket overeenkomt met de identiteitskaart van de passagier. Volgens de regering is die screening nodig om zeker te zijn dat een passagier aan boord ging.

Maar volgens de treinsector zullen daarvoor poortjes nodig zijn in de stations, wat leidt tot langere reistijden. 'Sinds er poortjes staan in de Parijse Gare du Nord moeten passagiers een half uur op voorhand bij de Thalys zijn', zegt Lochman. 'Hoe willen ze controleren wie wanneer de trein verlaat, zeker in buitenlandse stations? Die regel zal niemand verhinderen met een wapen in de trein te stappen.'

Proefproject

De federale regering wijst erop dat een taskforce werd opgericht met Eurostar, de NMBS, de Nederlandse Spoorwegen en de Franse SNCF om het nieuwe systeem voor te bereiden. Bovendien loopt sinds een jaar een proefproject met Eurostar en Flixbus. 'Het proefproject is er net op gericht om het businessmodel van de sector niet te schaden', zegt Olivier Van Raemdonck, de woordvoerder van Jambon.

Bovendien treden de nieuwe regels pas in werking zodra de regering twee notificatieberichten heeft gestuurd naar de betrokken spoor- en busbedrijven. Volgens Yves Stevens van het Crisiscentrum worden die brieven pas verstuurd als het proefproject klaar is. 'Het doel is niet om een concurrentieel nadeel te creëren voor bedrijven die in de PNR stappen', beklemtoont hij. 

De CER bekritiseert het lopende proefproject omdat Eurostar nu al met een soort luchthavensysteem met poortjes en veiligheidschecks werkt. De spoorfederatie onderstreept dat de trein een cruciaal vervoersmiddel is in de strijd tegen de klimaatverandering. Hogesnelheidstreinen worden steeds vaker genoemd als alternatief voor vliegtrips op korte afstand. 'Onze klanten en langeafstandsreizigers verwachten een verbetering van het internationale treinaanbod', stelt de CER.

De spoorfederatie waarschuwt dat de nieuwe regels mogelijk zelfs leiden tot een stopzetting van internationaal spoorvervoer van of naar België. In 2016 meldde de krant Le Soir al dat Deutsche Bahn overwoog om zijn hogesnelheidslijnen naar België te reduceren zodra de nieuwe regels in voege treden. Maar van het Duitse dreigement kwam niets in huis. Deutsche Bahn, dat naar eigen zeggen 'heel kritisch' is tegenover de Belgische PNR-regels, viert deze week dat zijn hogesnelheidstrein ICE niet langer vier maar zeven keer per dag tussen Brussel en Frankfurt rijdt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect