analyse

Besluiteloze krabbenmand belemmert toekomst Bpost

Bpost vestigt zijn hoop de Amerikaanse dochter Radial. Maar ligt daar de toekomst van het semi-overheidsbedrijf? ©doc

Het pijnlijke ontslag van CEO Jean-Paul Van Avermaet legt een cruciaal pijnpunt van Bpost bloot: de zwakke raad van bestuur wijst de postbode de weg niet. 'Individueel zijn die bestuurders goede mensen, maar collectief zijn ze een drama.'

'Wie ook de nieuwe CEO wordt, het probleem van de raad van bestuur moet opgelost worden.' Een voormalig topmanager van Bpost is snoeihard over de gang van zaken bij het Belgische postbedrijf. Bpost likt zijn wonden na een stormachtige tiendaagse, waarin makke jaarresultaten, een pandoering op de beurs en een interventie van de federale regering tot het onvermijdelijke ontslag van Jean-Paul Van Avermaet leidden.

De raad van bestuur slaagde er niet de netelige kwestie zelf op te lossen. Vertegenwoordigers van de Belgische staat, onder leiding van Aviapartner-voorzitter Laurent Levaux, probeerden Van Avermaet al een half jaar opzij te zetten. Maar de onafhankelijke bestuurders verdedigden hem tot de laatste snik. Na de interventie van federaal minister van Overheidsbedrijven Petra De Sutter (Groen) leidde de keuze van een interim-CEO opnieuw tot discussie. Terwijl de overheidsvertegenwoordigers snel een interne figuur wilden aanstellen, pleitten de onafhankelijken voor een buitenlander. De laatsten beten opnieuw in het zand: dinsdag kroonde de raad juridisch directeur Dirk Tirez tot tijdelijke topman.

De verdeeldheid is geen nieuw fenomeen. Al jaren smeult bij Bpost ergernis over de tamme houding van de raad van bestuur in tal van belangrijke dossiers. Dat concludeert De Tijd uit gesprekken met een tiental huidige en voormalige sleutelfiguren, die alleen anoniem wilden getuigen.

De benoeming van Van Avermaet leidde twee jaar geleden tot een fikse rel. Voorzitter François Cornelis verkoos toen Bpost-bestuurder Jos Donvil als opvolger voor de uit de gratie gevallen Koen Van Gerven. Cornelis had toenmalig BASE-topman Donvil zelfs al gebeld om zijn benoeming te melden. Maar de onafhankelijke bestuurders in het remuneratiecomité, Philly Teixeira en Saskia Van Uffelen, zetten hun hakken in het zand. Zij vreesden reputatieschade omdat Donvils werkgever, de Luikse intercommunale en BASE-eigenaar Nethys, in een groot schandaal verwikkeld was. Een kwade Cornelis moest Donvil, die al in zijn auto was gesprongen, terugbellen met het slechte nieuws.

Radial

Nog meer beroering veroorzaakte het Radial-dossier in 2017. Een jaar eerder had Bpost tevergeefs geprobeerd zijn Nederlandse concurrent PostNL over te nemen. Bpost, dat honderden miljoenen euro cash liggen had, richtte zijn vizier daarom op de veelbelovende e-commerce logistics, waarin het weinig expertise had.

Uiteindelijk viel het oog van Bpost op Radial. Maar de firma uit King of Prussia, Pennsylvania, zette de tegenstellingen in de raad van bestuur op scherp. Terwijl de toenmalige onafhankelijke bestuurders in Radial het instrument zagen om nieuwe inkomstenbronnen aan te boren, drukten de vertegenwoordigers van de staat op de rem. Zij vroegen zich af waarom een semi-overheidsbedrijf 700 miljoen euro zou neertellen voor een onbekend bedrijf aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Aangezien de federale regering zich niet wilde moeien, ging de overname toch door.

700
Radial
Bpost betaalde in 2017 700 miljoen euro voor het Amerikaanse e-commercebedrijf Radial. Maar de overname leidde tot grote discussie in de raad van bestuur.

In Pennsylvania vielen snel lijken uit de kast. Radial verloor tal van ontevreden klanten en boekte forse verliezen. In Brussel veegde de raad van bestuur, die de overname nochtans had gekeurd, het management keer op keer de mantel uit. 'Toen Radial moeilijker bleek te lopen dan gepland, was iedereen in de raad van bestuur plots tegen', klaagt een bron.

'Het is goed dat er in de raad van bestuur uiteenlopende opinies zijn, maar uiteindelijk heb je een consensus nodig', zegt een vroegere topper. 'Als je iets beslist, moet je doorzetten.' De wispelturige raad van bestuur maakte het management daarentegen tureluurs. Cruciale directieleden, zoals Radial-ontdekker Kurt Pierloot en Radial-chef Pierre Winand, verlieten moegetergd het postbedrijf.

Brandend platform

De besluiteloosheid van de raad van bestuur legt een hypotheek op de toekomst van de Belgische facteur. Terwijl het postbedrijf tot 2017 nog een half miljard euro jaarwinst (ebit) boekte, bleef daar vorig jaar amper de helft van over. Vijf jaar geleden haalde Bpost nog bijna zijn volledige winst uit brieven, vorig jaar leverden die amper meer op dan de pakjesbusiness. 'Bpost staat op een brandend platform', waarschuwde oud-CEO Van Gerven enkele jaren geleden al.

Aanvankelijk kon Bpost het bloeden stelpen door stelselmatig de postzegelprijs te verhogen, wat de nieuwe postwet van toenmalig voogdijminister Alexander De Croo (Open VLD) in 2018 mogelijk maakte. Op die manier zag de Belgische staat zijn hoge dividend gevrijwaard, maar verzuimde het postbedrijf te anticiperen op het onvermijdelijke einde van de brievenpost. Door de coronacrisis is die postzegeldoping uitgewerkt. Uit de recente jaarresultaten bleek dat de brievenpost versneld instort, wat Bpost onvoldoende kan compenseren met de dure pakjesbezorging.

Het oude postbedrijf moet dringend op zoek naar een nieuwe winstmotor. Veel mogelijkheden zijn er niet. Plan A - schaalvergroting via PostNL - is mislukt. Bpost staat sterk op de Belgische pakjesmarkt, maar België is klein en de concurrentie van PostNL, dat met goedkopere onderaannemers werkt, is hevig. In andere landen botst Bpost op concurrenten die de voorbije jaren een fijnmazig lastmilenetwerk hebben uitgebouwd, zoals Deutsche Post (DHL), het Franse La Poste (DPD) en het Britse Royal Mail (GLS).

Zwakke bestuurders

Bpost vestigt zijn hoop op e-commerce logistics, de business van het vermaledijde Radial. Het Amerikaanse bedrijf neemt de volledige logistiek over van winkelketens die online spullen verkopen. Radial stockeert, verpakt en personaliseert pakjes, maar regelt ook de bestelling, de betaling en het transport, en helpt consumenten zelfs vanuit een callcenter. Nu de machine in de VS op toerental komt, wil Bpost het businessmodel van Radial kopiëren naar Europa.

Maar er zijn nog veel vraagtekens. In de VS concurreert het kleine Radial met de reus Amazon. In Europa staat e-commerce logistics nog in de kinderschoenen. Stort het semi-overheidsbedrijf zich op het inpakken van sportschoenen en het personaliseren van handtassen? Gaat Bpost pakjes ronddragen in verre landen? Bespaart Bpost fors in België om de winst te investeren in buitenlandse expansie? Of plooit Bpost zich terug op het gesubsidieerd uitreiken van brieven in België?

De raad van bestuur van Bpost, maar ook de meerderheidsaandeelhouder, moet grote strategische knopen doorhakken. Critici betwijfelen of het orgaan daartoe in staat is. 'De raad is gewoon slecht voorbereid en kan moeilijk beslissen', zegt een bron. 'Spreken over strategie is niet zijn sterkte. Individueel zijn die bestuurders goede mensen, maar collectief zijn ze een drama.'

De raad van bestuur is al een paar jaar out of control.
Voormalige Bpost-topper

In de raad van bestuur zit nochtans redelijk wat ervaring. Zes leden zetelen al minstens zeven jaar bij Bpost. Sommigen hebben een achtergrond in de pakjeswereld, zoals Michael Stone (DHL) en Philly Teixeira (FedEx). Anderen hebben een zwak profiel, zoals Anne Dumont, de schoondochter van voormalig Bpost-voorzitter Martine Durez (PS), een vertrouwelinge van oud-premier Elio Di Rupo. Dumont werkt als financieel directeur voor de Henegouwse afdeling van de Waalse vervoermaatschappij TEC, waar ze haar man opvolgde. De Standaard meldde deze week dat Dumont geen Engels spreekt, de voertaal in de internationale raad van bestuur. Een bron bevestigt dat. 'Maar ik heb haar eigenlijk nooit horen praten in de raad.'

Zo goed als alle gesprekspartners wijzen met een beschuldigende vinger en in vaak vernietigende bewoordingen naar voorzitter Cornelis, die de zaken te veel op hun beloop laat. 'De raad van bestuur is al een paar jaar out of control', zegt een voormalige topper. 'De voorzitter heeft weinig controle over de andere bestuurders. Hij probeert de baas te zijn, maar het is een arrogante man met weinig macht. Geen enkele CEO kan slagen met deze raad van bestuur.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud