interview

‘Die pakjesboost bij Bpost heeft ook ons verrast'

Tijdens de coronacrisis zag Bpost-topman Jean-Paul Van Avermaet zijn bedrijf veel afhankelijker worden van e-commerce.

Zijn voorganger omschreef de wegsmeltende brievenpost nog als een ‘brandend platform’. Bpost-CEO Jean-Paul Van Avermaet heeft het liever over een wildwaterbaan en een bonanza aan pakjes. ‘Van houten giraffen tot zwembaden, het werd door ons geleverd.’

Toen de coronacrisis uitbrak, ging Jean-Paul Van Avermaet (53) nog eigenhandig pakjes leveren in het Leuvense en ’s nachts post sorteren in een verdeelcentrum. Maar dat moest de handelsingenieur, die sinds februari de nieuwe CEO van Bpost is, al snel stopzetten. ‘Je weet maar nooit dat je het virus krijgt en dat je dan hoort: ‘Hij heeft er het hele bedrijf mee bezocht’’, lacht hij.

Toch wil de postbaas die wekelijkse uitstapjes op het terrein zo snel mogelijk hervatten. ‘Omdat die voor mij een enorme bron van informatie waren voor de beslissingen die Bpost tijdens de lockdown moest nemen’, zegt hij.

Ook in zijn vorige job, bij het beveiligingsbedrijf G4s, liep hij ooit een dag volledig incognito rond dankzij een baardje en een pruik om zich in te leven in de job van bewakingsagent. ‘Schrik dus niet als hij op een ochtend met een postzak staat te zeulen’, zei een voormalige collega aan deze krant bij zijn aantreden.

Zo gebeurde ook. En de Bpost-topman heeft er nog altijd de mond van vol. ‘Met een wagentje op zaterdag aanbellen, een pakje voor de deur leggen, twee meter afstand nemen en de levering afronden, dat was voor mij een bijzondere ervaring. Ik heb al aan de sociale partners gezegd dat het verdelen van pakjes zeer motiverend is. Iedereen zegt ‘dank u’ als hij een pakje ontvangt. Dat doet deugd. Ik heb ook gemerkt hoe groot de sociale waarde van een postbode nog altijd is. Mensen weten wie dat is. Ouderen staan erop te wachten bij het raam.’

Ik kan me inbeelden dat we ooit weer liefdesbrieven zullen schrijven.
Jean-Paul Van Avermaet
CEO BPost

Dat Van Avermaet de nadruk legt op zijn ervaring als postkoerier is niet toevallig. Corona bleek een zegen voor de pakjesbusiness van Bpost. Die ging er in het tweede kwartaal met 78 procent op vooruit, waardoor de omzet van het postbedrijf met meer dan 10 procent steeg tot 1 miljard euro. Flink meer dan waarop de analisten hadden gemikt.

Ook de winst was beter dan verwacht. De bedrijfswinst kromp wel met een derde tot 75 miljoen euro, maar was nog altijd dubbel zo hoog als de voorspelde 37 miljoen. Dat de rendabiliteit ondanks de pakjesbonanza onder druk staat, komt door de daling van het briefverkeer (-18%), waarop Bpost hogere marges boekt. De postbodes brachten zowat een vierde minder reclamefolders rond, omdat veel bedrijven hun campagnes hebben stopgezet.

Een boost in de pakjes en een sneller dan verwachte daling in de brievenpost. Maakt dat u nu gelukkig of ongelukkig?

Jean-Paul Van Avermaet: ‘De strategische keuze om naast de klassieke mail ook pakjesactiviteiten te ontwikkelen heeft zijn vruchten afgeworpen. Dat is voor mij het belangrijkste. Vriend en vijand zullen verrast zijn geweest over die enorme toename van het pakjesvolume. Ook wij zijn dat, omdat het vooral juni was dat een grote boost heeft gegeven. Iedereen is er hier nu van doordrongen dat pakjes een essentieel onderdeel van onze toekomst zijn.’

En de klassieke brief, die is stilaan ten dode opgeschreven?

Van Avermaet: ‘Ook dat wil ik toch in perspectief zetten. We mogen dan wel op onze piek rond een half miljoen pakjes per dag hebben afgeleverd, op normale dagen verzenden we ook nog 7 tot 8 miljoen brieven. Maar af en toe daag ik mijn medewerkers uit en vraag ik hen: wat betekent dat dan in kubieke meter? En dan moeten we erkennen dat het pakjesvolume bij Bpost een enorme sprong heeft gemaakt. Dat gaf ook uitdagingen voor de sortering en distributie. We hebben 800 extra mensen moeten aanwerven, en een 300-tal kantoormedewerkers hebben mee pakjes rondgedragen om het volume de baas te blijven. Maar we hebben geen enkele klant moeten weigeren.’

De grote vraag is wat postcorona van die pakjesbonanza zal overblijven?

Van Avermaet: ‘Aan het begin van de pandemie heb ik gezegd dat we na de coronacrisis op een hogere groeicurve zouden blijven. Dat lijkt nu te kloppen. Juni was hoger dan we verwacht hadden. Hoe dat in het derde kwartaal evolueert, is moeilijk te zeggen. We gingen voor de coronacrisis uit van 15 à 20 procent groei voor 2020. Daar zitten we momenteel een stuk boven. Ik geloof dat die curve structureel hoger blijft door het grote aantal mensen dat e-commerce ontdekt heeft. We hebben dus voorsprong genomen op onze groeiprognoses, en we bekijken in het licht daarvan onze strategie.’

Is die pakjesbusiness de grootste pijler in jullie omzet?

Van Avermaet: ‘Pakjes en e-commerce zijn nu al goed voor meer dan de helft. Dat was ook de doelstelling. Maar we zien twee grote risico’s voor de tweede jaarhelft. Wat met de consumptie, nu er herstructureringen aan de gang zijn en er jobs beginnen te sneuvelen? En wat met de druk op de retailers? Sommige zullen het mogelijk niet overleven, waardoor we het risico lopen om niet betaald te worden. We volgen dat erg nauw op. Dat is de keerzijde van de medaille. We zijn veel afhankelijker geworden van wat in de e-commerce gebeurt.’

Iedereen zegt ‘dank u’ als hij een pakje ontvangt. Dat doet deugd.
Jean-Paul Van Avermaet
CEO BPost

Wordt het niet stilaan tijd dat u de naam ‘Bpost’ verandert in ‘Bpack’?

Van Avermaet: ‘Voor ik hier begon, heb ik eens opgezocht wat het woord ‘post’ betekent. Iedereen denkt aan het verzenden van een brief. Op Wikipedia staat ‘posten’ voor het deponeren of afleveren van iets op een bepaalde plek. Ik denk dat het nuttig is om de betekenis van het woord te herwaarderen en veel ruimer te zien. Waarom zouden we als postdienst ook geen andere dingen kunnen bezorgen, zoals geneesmiddelen voor oudere mensen die thuis moeten blijven? Onze postbodes zijn ook vertrouwenspersonen die een bijzondere relatie hebben met veel klanten. Veel mensen zeggen: ‘Ik heb liever dat uw postbode een pakje komt afleveren dan een anonieme bestelwagen met een anonieme chauffeur die soms een andere taal spreekt en geen uniform draagt.’ Ik ga geen namen noemen, maar tijdens de coronacrisis zijn er ook veel tijdelijke koeriers ingezet, en niet altijd met het juiste sociale statuut.’

Hebt u het dan over concurrenten als PostNL, dat zelfstandigen inzet met erg soepele arbeidscontracten?

Van Avermaet: ‘Ik pleit voor een level playing field op sociaal vlak. De politieke wereld moet daar de nodige aandacht aan besteden en kijken of het nog allemaal correct, veilig en sociaal verantwoord is. Ik hoor verhalen van zelfstandige koeriers die per pakje betaald worden en tot 250 leveringen per dag doen. Erg veilig is dat niet. Iedereen weet dat je aandacht op de weg verslapt na een uur of acht rijden.’

Jean-Paul Van Avermaet ©BELGA

Een soort tachograaf voor koerierdiensten?

Van Avermaet: ‘Op zich zou dat niet slecht zijn. Als de regels voor iedereen gelijk zijn, is dat geen probleem. Ook de duurzame aanpak van de pakjesbusiness wordt belangrijk. We hebben een project in Mechelen waar we in de stadskern streven naar een volledig emissievrije levering. We zijn daar de hele logistieke ketting met het stadsbestuur aan het herbekijken.’

Maar dat kost ook geld. Kan Bpost zich permitteren om minder kostenefficiënt te zijn, terwijl uw concurrenten het misschien niet zo nauw nemen met duurzame en sociale regels?

Van Avermaet: ‘Pakjes zijn minder winstgevend dan brievenpost, maar alles hangt ook af van de volumes. We hebben nu gezien dat Bpost dankzij die enorme volumestijging zijn rendabiliteit kan behouden, ondanks de extra kosten die er bij de start van de piekperiode zijn geweest. En laat ons eerlijk zijn: de consument begint ook te beseffen dat bestellen voor 11 uur en het pakje diezelfde dag geleverd krijgen voor 17 uur niet erg duurzaam is. Ik zou het effect van wat leeft bij jongeren niet onderschatten. Denk maar aan de klimaatbetogingen. We willen daar met Bpost nog meer op inzetten.’

Bpost als bondgenoot van de klimaatjongeren?

Van Avermaet: ‘Why not? Ik verwacht dat ook onze grote klanten zich almaar meer op duurzaamheid toeleggen. Zalando bijvoorbeeld is daar al uitdrukkelijk mee bezig. Het maakt er zelfs een voorwaarde van in zijn samenwerking met logistieke partners. Persoonlijk denk ik dat de toekomst ligt in een grotere flexibiliteit bij de consument. Die zal zeggen: dat pakje hoef ik morgen niet te hebben, lever dat maar gerust zaterdag. Het zou best kunnen dat consumenten een halve euro meer willen betalen voor een duurzame levering. Of net omgekeerd: dat ze een lagere prijs betalen, onder het motto: ‘minder duur, meer duurzaam’. We bestuderen dat volop.’

Bpost heeft de financiële verwachtingen voor dit jaar hernomen, ondanks de coronacrisis, en de vrije cashflow neemt toe. Toch wordt het dividend ingehouden, wat ongeveer 80 miljoen euro in het bedrijf houdt. Is dat ook om die investeringen in duurzaamheid te financieren?

Van Avermaet: ‘Ik plak er geen bedragen op, maar we doen dat uit voorzichtigheid, tot de situatie stabieler wordt. Zo kunnen we de balans zo gezond mogelijk houden en hebben we voldoende cash om op langere termijn te investeren in groeiende activiteiten. Tegen het einde van het jaar werken we een nieuw dividendbeleid uit.’

Uw voorganger omschreef de wegsmeltende brievenpost als een ‘brandend platform’. U lijkt zich daar comfortabeler bij te voelen.

Van Avermaet: ‘Ik vind dat te negatief. Ik heb het liever over een wildwaterbaan. We moeten onszelf continu bijsturen. We zijn er ons zeer bewust van dat het brievenvolume zal blijven dalen en we moeten ons daarop voorbereiden door het model aan te passen. Het huidige distributiemodel loopt tot minstens 2021, maar we denken momenteel na over wat daarna komt. Die denkoefening is natuurlijk beïnvloed door de coronacrisis, waarin we niet alleen meer pakjes, maar ook meer verschillende soorten pakjes zagen: van houten giraffen zo groot als een mens tot fietsen, trampolines en zwembaden. Je kan het zo gek niet bedenken of het werd besteld.’

We zijn veel afhankelijker geworden van wat in de e-commerce gebeurt.
Jean-Paul Van Avermaet
CEO Bpost

‘Daarnaast gaan we na of we ook andere dingen kunnen doen. We hebben een groot netwerk en passeren elke dag overal in het land. Kunnen we dat bijvoorbeeld gebruiken om zaken aan huis te leveren bij oudere mensen?’

‘Ik noem één voorbeeld: een vriend van me vroeg of we geen brieven kunnen afleveren, in plaats van ze in de bus te steken, aan zijn moeder die 60 kilometer verder woont en hem een berichtje sturen dat zijn moeder oké is. Hij was ook bereid daarvoor iets te betalen, bijvoorbeeld via een maandabonnement. Want iemand zal voor die extra dienstverlening natuurlijk wel moeten betalen.’

‘Maar zulke toepassingen kunnen maar slagen als ze ondersteund worden door de juiste digitale tools. Je moet een postbode duidelijke instructies kunnen geven, en hij moet heel gemakkelijk kunnen rapporteren dat zijn taak is uitgevoerd. Hij moet weten dat hij aan het volgende huis even moet aanbellen in plaats van de brief in de bus te stoppen. Of misschien zelfs even een selfie moet maken - dat zou ook een optie kunnen zijn.’

Hoe ziet u de rol van de postkantoren? Zouden die diensten kunnen leveren voor andere sectoren, zoals banken?

Van Avermaet: ‘We hebben al Bpost Bank, maar we kunnen ook transacties voor anderen uitvoeren. We hebben meer dan 600 kantoren waar mensen mee vertrouwd zijn. Een deel van de bevolking zal altijd nood hebben aan ondersteuning in de fysieke wereld, omdat ze niet alles digitaal willen of kunnen doen. De burger moet een keuze hebben om al dan niet digitaal te gaan, en wij kunnen daar een rol in spelen.’

Een deel van de bevolking zal altijd nood hebben aan ondersteuning in de fysieke wereld, omdat ze niet alles digitaal willen of kunnen doen.
Jean-Paul Van Avermaet
CEO Bpost

Uw voorganger heeft zijn handen vol gehad met de moeilijke overname van Radial in de VS, dat afgelopen kwartaal toch een winstbijdrage heeft geleverd. Is de internationalisering van Bpost voor u afgerond?

Van Avermaet: ‘In Noord-Amerika zitten we goed, maar in Europa zijn er nog mogelijkheden voor groei. Dat kan met overnames, maar we moeten eerst de capaciteit benutten die we hebben. In onze Europese logistieke activiteiten is die tegenover vorig jaar met een kleine 50 procent gestegen. Dat moeten we nu eerst opvullen met klanten voor we uitbreiden. In de VS willen we vooral organisch groeien.’

‘In Europa willen we ook ons logistieke bedrijf Active Ants in meer landen neerzetten. Het werkt grotendeels gerobotiseerd en geautomatiseerd, wat voor specifieke klanten - die veel kleine en gelijkaardige producten verzenden - een goed model is.’

Wist u dat u een van de twee Belgen bent, naast de koning, naar wie iedereen zonder postzegel een brief kan sturen?

Van Avermaet (lacht): ‘Ik heb dat gelezen in uw afscheidsinterview met mijn voorganger Koen Van Gerven, maar ik wist het niet. Of ik fanmail krijg? Elke dag, en ik lees het allemaal. Onlangs schreef iemand nog dat we meer aandacht moeten besteden aan het schrijven van een brief. Ik denk dat we daar wel iets mee kunnen doen. Ik kan me ook inbeelden dat we ooit weer liefdesbrieven zullen schrijven. Toen mijn jongste dochter op kamp ging, heeft ze me zeker vijf keer gezegd dat ze toch graag een kaartje of een brief zou krijgen. Ik heb haar een pakje en twee briefjes gestuurd, en ze heeft die allemaal op tijd gehad. We waren blij dat de zomerkampen konden doorgaan, die waren goed voor ons zakencijfer.’ (lacht)

Intussen loopt wel nog het onderzoek van de Belgische Mededingingsautoriteit naar mogelijke prijsafspraken in uw vorige sector. Hoe staat u daar tegenover?

Van Avermaet: ‘Ik heb al gezegd dat ik vertrouwen heb in een goede afloop, meer ga ik er niet over zeggen. Ik wil me concentreren op wat me hier te doen staat. Dit bedrijf verdient alle aandacht.’

Jean-Paul Van Avermaet

Van Avermaet werd in februari benoemd tot CEO van Bpost, als opvolger van Koen Van Gerven. Met een diploma handelsingenieur (KU Leuven) en een MBA aan de Vlerick Management School ging hij in het begin jaren van de jaren 90 aan de slag in de catering- en reissector. Bij de wegrestaurants Carestel haalde hij in 2005 zijn eerste CEO-titel binnen.
Het langst - bijna tien jaar - werkte hij bij de beveiligingsgroep G4S, waar hij van Belgisch directeur opklom tot Europees directielid. Een vervelende erfenis uit die periode is een onderzoek door de Belgische Mededingingsautoriteit naar mogelijke prijsafspraken in de sector.
Van Avermaet heeft bestuurszitjes bij Select HR, De Lijn, het Agentschap Integratie en Inburgering en de hogeschool Odisee. Hij is vicevoorzitter van het Festival van Vlaanderen Brussel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud