nieuwsanalyse

De megadeal met Alibaba die er geen is

Premier Charles Michel (linksvoor) haalde alles uit de kast om Alibaba-topman Jack Ma (rechtsvoor) te overtuigen om een e-commercehub in Luik te bouwen. De deal blijkt echter kleiner dan eerst gedacht. ©BELGA

België ging heel ver om Alibaba voor de neus van Nederland weg te kapen. De Chinese internetreus kreeg niet alleen de beste grond op de luchthaven van Luik, de deal is ook kleiner dan eerst gedacht. ‘De vogel moést hier landen.’

De deal is rond. De handtekeningen zijn gezet. Alibaba heeft de luchthaven van Luik als toegangspoort tot Europa uitgekozen. Na een lange strijd met Nederland kwam België vorige week als winnaar uit de bus. Een opsteker voor Charles Michel (MR). Terwijl het lot van zijn regering in Brussel aan een zijden draadje hing, trok de premier naar het Luikse Grâce-Hollogne om er de ondertekeningsceremonie bij te wonen van de internetreus, die in Luik zijn eerste Europese hub zal openen.

België ging echter diep door de knieën voor de komst van Cainiao, de logistieke dochter van Alibaba. De Luikse luchthaven gaf niet alleen zijn kroonjuwelen weg: 22 hectare van zijn beste grond, vlakbij de landingsbaan, bestemd voor een logistiek verdeelcentrum van de Chinese gigant. Sterker nog: Luik wilde die kroonjuwelen zo graag weggeven dat het zelfs het risico nam om de relatie met zijn belangrijkste klant FedEx te verspelen.

Onbegrip FedEx

‘Nergens ter wereld worden goed gelegen gronden ter beschikking gesteld voor een entrepot’, klinkt het bij FedEx. ‘Ook niet in Hongkong, waar Cainiao 1,5 miljard dollar investeert om een gelijkaardig logistiek centrum neer te zetten op de internationale luchthaven.’

Nergens ter wereld worden goed gelegen gronden ter beschikking gesteld voor een entrepot.

Bij FedEx is het onbegrip des te groter, omdat Alibaba de luchthaven van Luik, inclusief de hub van FedEx, afgelopen lente bezocht heeft. FedEx is er zelfs van overtuigd dat Cainiao Luik deels heeft uitgekozen door de aanwezigheid van de Amerikaanse pakjesdienst.

Dat in de pers het beeld werd opgehangen dat de koeriersdienst de komst van Alibaba niet wil omdat die een concurrent zou zijn, wordt met klem ontkend. ‘We zijn niet de boeman die Cainiao wil tegenhouden.’ De Amerikaanse koerierdienst is sinds 1998 actief aan de zuidkant van de luchthaven, en zit daar stilaan aan zijn maximumcapaciteit van 40 tot 45 vliegtuigen per nacht. Een verhuis naar de noordkant is nodig om verder te groeien tot 60 vliegtuigen. Maar dat wordt onmogelijk omdat een groot stuk van die grond is toegewezen aan Alibaba.

Politieke druk

Politieke druk, niet het minst vanuit het kabinet van de premier, heeft de besluitvorming zwaar beïnvloed, klinkt het bij verschillende bronnen. In mei van dit jaar werd al door medewerkers uit Michels omgeving gelekt dat de deal zich in een ‘verregaand stadium’ bevond.

Minstens drie ontmoetingen van Michel met Alibaba-topman Jack Ma effenden het pad, evenals ontmoetingen met koning Filip in de marge van het Wereld Economisch Forum in Davos in januari en twee jaar eerder in het koninklijk paleis in Brussel.

Er was er geen andere optie. ‘De vogel moést landen in Luik.’ De banen die Alibaba in de regio wou creëren, zijn de gedroomde trofee voor de regering die zwaar ingezet heeft op jobs, jobs, jobs.

Grote scepsis

Maar over dat aantal banen - 3.000, waarvan 900 directe en 2.100 indirecte - bestaat grote scepsis in de sector. De investering in Luik bedraagt slechts 75 miljoen euro. Het verdeelcentrum is geen 350.000 vierkante meter groot, zoals steeds werd beweerd, maar 150.000 vierkante meter. En Cainiao mikt met zijn logistieke centra op verregaande automatisering. Het werkt nu al in zijn sorteerafdelingen met zogeheten AGV-robots of zelfrijdende voertuigen. Het aantal banen wordt erdoor met een derde verminderd.

75miljoen
De initiële investering van Alibaba in Luik bedraagt 75 miljoen euro. Critici zeggen dat de Chinezen geen verdeelcentrum van 350.000 m² maar van 150.000 m² zullen bouwen.

‘Er is sprake van een initiële investering van 75 miljoen’, benadrukt de woordvoerder van Alibaba. ‘Meer kan ik u er niet over zeggen.’ Ook over de grootte van het gebouw wil het Chinese bedrijf niets kwijt. Enkel dat het in Luik een ‘open platform’ wil realiseren dat toegankelijk is voor verschillende partners.

Ook de directie van de Luikse luchthaven is karig met informatie. ‘Het persbericht bevat exact dat wat de partijen op dit moment te zeggen hebben’, stelt een woordvoerder. Veel is dat niet: welgeteld drie zinnen. De luchthaven ontkent wel dat aan Cainiao iets werd gegeven waarover vooraf afspraken waren gemaakt met FedEx.

Landingsbaan

Ook op het kabinet van Jean-Luc Crucke (MR), de Waalse minister voor Luchthavenbeleid, valt eenzelfde geluid te horen. ‘Er zijn nooit gronden beloofd aan FedEx.’ Maar voor de Amerikanen is dat niet de kwestie. Wel dat kostbare ‘first line slots’ of eerstelijnsgrond in de onmiddellijke buurt van de landingsbaan wordt gebruikt voor een opslag- en verdeelcentrum, terwijl dat niet eens nodig is. Alibaba en FedEx hebben namelijk een ander businessmodel.

De Luikse luchthaven is een strategische plek, omdat het in het hart ligt van de driehoek Amsterdam-Parijs-Frankfurt.

Voor pakketbezorgers als DHL of FedEx is een gebouw aan de landingsbaan een ideale plek. Zij moeten hun vliegtuigen zo snel mogelijk leeghalen en de pakketten overladen in vrachtwagens. Maar de magazijnen van webwinkels liggen doorgaans verder van het vliegveld omdat goederen daar in een lager tempo verdeeld worden.

Luik is een groeipool voor cargoverkeer in Europa. Vorig jaar haalde de vlieghaven een recordvolume van 717.000 ton, 8,5 procent meer dan een jaar eerder. FedEx neemt daarvan zo’n 45 procent voor zijn rekening.

Strategische plek

De Luikse luchthaven is een strategische plek, omdat het in het hart ligt van de driehoek Amsterdam-Parijs-Frankfurt. Bijna 66 procent van alle Europese cargo passeert door die regio. Een gebied met 400 miljoen consumenten ligt binnen handbereik. En in vergelijking met de as tussen Amsterdam en Parijs is er minder fileleed.

In de sector rijzen dan ook vermoedens dat de Chinezen op handige wijze van de Alibaba-hype en het belang van e-commerce gebruikgemaakt hebben om een uitzonderlijke positie op de luchthaven van Luik te veroveren, die ze anders wellicht nooit zouden hebben bekomen.

Maastricht

Bronnen binnen de luchthaven sluiten zelfs niet uit dat Alibaba geen verdeelcentrum in Luik zal neerzetten, maar ergens anders. Bijvoorbeeld in de regio Maastricht. De luchthaven zou dan enkel gebruikt worden voor afhandeling van goederen in transit, van en naar het buitenland. Zo’n scenario lijkt beter te passen bij de ‘initiële investering’ van 75 miljoen euro die wordt genoemd.

Het valt evenmin uit te sluiten dat FedEx nu overweegt om een deel van zijn cargoverkeer te verhuizen naar Parijs, om zo zijn netwerk te optimaliseren.

In Luik werd de rode loper uitgerold voor Alibaba. Het valt nog te bezien of de Chinese hub België op de Europese kaart zal zetten als logistiek centrum. Het plan van Jack Ma kan evengoed een paard van Troje blijken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect