interview

Etienne Davignon: ‘Ik ben God niet, maar op een dag misschien wel'

Etienne Davignon. ©Wouter Van Vooren

‘Dit is een echec. Ik heb gefaald.’ Dat hij Bernard Gustin niet aan boord kon houden als CEO van Brussels Airlines, rekent Etienne Davignon zichzelf aan. Maar opstappen als voorzitter van de luchtvaartmaatschappij doet de 85-jarige burggraaf niet. ‘Een schip in woelig water kan ik niet verlaten.’

Een quote van de ex-topvrouw van Electrabel en huidig NMBS-CEO Sophie Dutordoir: ‘Ik ken Davignon niet zo goed, wie wel? Maar hij heeft me geleerd hoe ik mijn borden moet voorverwarmen en hij deed me een fantastisch recept voor vitello tonnato cadeau.’ ‘Ik ben een kok’, lacht Etienne Davignon. ‘Ik houd van eten en op zondag kookte ik graag voor mijn kinderen. Je moet daar totaal geconcentreerd voor zijn. Als je kookt, kun je aan niets anders denken.’

Hij heeft in vele keukens gestaan, figuurlijk, en hete vuren in bedwang moeten houden. Ook vorige week bij Brussels Airlines. Plots was de burggraaf weer in het nieuws en je kan niet zeggen dat hij zich verstopte. Op deze donderdag, op de dertiende verdieping van het hoofdkantoor van de energiegigant Engie waar hij nog adviseur is, laat hij met plezier de pers opdraven. Wij, een iPhone-documentairemaker die Davignon al een tijd volgt en na ons komen nog collega’s.

We kijken even door de ramen: Brussel-Noord, de VRT-toren, de bomen van Laken en de Japanse Toren ziet hij allemaal. In de chaos op zijn bureau liggen The New York Times en een setje pijpen évidemment, de geur daarvan ging de 85-jarige graaf vooraf in de gangen. Die pijp gaat nooit weg, Davignons linkerwijsvinger heeft een eeuwig zwartgeblakerd puntje. Wat niét verhuisde uit zijn torenkamertje in het oude Tractebel-hoofdkwartier op het Troonplein, zijn z’n ingekaderde tekeningen van cartoonist Karl Meersman. Die hangen nu thuis.

Ooit zei Meersman: ‘Zijn favoriet is de tekening die ik maakte toen Brussels Airlines door Lufthansa werd overgenomen. Ik had hem getekend in een extreem grote lederhose. Dat vond hij geweldig.’ Net die tekening, over een deal die toen al voor ophef zorgde, kreeg deze week een nieuwe staart. Maandag werd bekend dat CEO Bernard Gustin en zijn financiële rechterhand Jan De Raeymaeker aan de kant werden geschoven en dat leidde tot onrust over de Belgische verankering van Brussels Airlines. Davignon suste meteen dat van een sociaal bloedbad geen sprake zou zijn en later in de week kwam Eurowings-CEO Thorsten Dirks naar Brussel met de boodschap dat er geen plannen waren om te snoeien in Brussels Airlines.

Hebt u daar voldoende garanties voor gekregen?

Davignon: ‘The proof of the pudding is in the eating. 2018 wordt cruciaal. We starten met genoeg intentieverklaringen en die rechtvaardigen dat ik en mijn Belgische collega’s in de raad van bestuur beslisten om aan boord te blijven. Ook al waren we niet blij met wat met Gustin gebeurde. We zullen zien of die intentieverklaringen waarheid worden.’

De Belgen zijn nu in de minderheid in de raad van bestuur. Wat gaat u doen als de Duitsers hun belofte niet nakomen?

Davignon: ‘Als alles maar schijn is en alles beslist is voor we vergaderen, dan blijven we niet langer. We zijn daar vrij in. Toen we begonnen bij Brussels Airlines, was er geen geld en dus beslisten we dat de bestuurders niet betaald zouden worden. Dat is nooit veranderd. We zitten in de raad zonder vergoeding en dat maakt ons intellectueel totaal vrij.’

De Duitsers moeten niet denken dat de Belgische bestuurders bij Brussels Airlines totale idioten zijn, hé.
Etienne Davignon
Voorzitter Brussels Airlines

‘Ze moeten ook niet denken dat we totale idioten zijn. En dan spreek ik niet over mezelf, hé. Theo Peeters (ex-BBL en -KBC en professor emeritus Internationale Economie aan de KU Leuven) heeft ervaring in leidinggeven en financiën, Emmanuel van Innis was jarenlang topmanager (onder andere bij Tractebel en Engie) en Bernard Marchant (CEO uitgever Rossel) is jong en bekwaam. Misschien zijn onze opinies toch niet onbelangrijk.’

Had u verwacht dat de Duitsers hun meerderheid meteen zouden inzetten om Gustin aan de kant te schuiven? Dat moet voor u toch een grote ontgoocheling zijn?

Davignon: ‘Ik ben ontgoocheld omdat ik het niet heb kunnen voorkomen. De vergadering van de raad van bestuur in november was slecht, die van januari is dan verschoven naar februari. Zo hadden we tijd om de brokken te lijmen. In mijn optimisme dacht ik dat ik dat kon. (pauze) Maar ik ben mislukt.’

God niet

Hoorde u Gustin de voorbije dagen nog? Is hij boos op u?

Davignon: ‘Allez, ik spreek iedere dàg met Gustin. Het doet mij pijn, want voor hem is dit heel zwaar. Hij heeft zich ongelooflijk geëngageerd in die functie. Maar ik ben God niet. (lacht) Misschien op een dag wel, maar daar heb ik nog geen enkel signaal over gekregen. Dit is een echec. Ik slaagde er niet in mensen te overtuigen om van gedacht te veranderen en anders te beslissen.’

Overwoog u ontslag te nemen?

Ik behoor niet tot de categorie van mensen die denken: ‘Als ik wegga, gaat alles kapot, want zo belangrijk ben ik.’
Etienne Davignon
Voorzitter Brussels Airlines

Davignon: ‘Natuurlijk. Maar we vroegen ons af wat onze fundamentele verantwoordelijkheid is. Was dat onze ontevredenheid tonen of het bedrijf dienen? De conclusie was dat we voor de toekomst van Brussels Airlines kozen. Maar die keuze hangt ook af van de vraag: spelen we nog mee of zijn we enkel bloempotten op de vensterbank? Dat zullen we in 2018 zien.’

Zegt de overname van Brussels Airlines iets over het verschil tussen de oude Belgische manier van zakendoen en de Duitse zakelijkheid?

Davignon: ‘Er wordt veel flauwekul verteld. Natuurlijk is de reputatie van een bedrijf gebonden aan de resultaten. Maar de kwaliteit van het management wordt niet alleen bepaald door de resultaten. 2017 brengt een bescheiden positief resultaat voor Brussels Airlines en we plannen een veel beter 2018. Denken dat Duitsers bekwaam zijn en wij alleen maar dromers of romantische bestuurders zijn, nee hoor... Wij zijn Sabena niet, verdomme.’

‘Davignon verkoopt de Belgische juwelen’, lees je vaak. De Generale aan de Fransen, Brussels Airlines in 2016 aan Lufthansa. Stoort die kritiek u?

Davignon: ‘Ik ben niet tevreden met wat econoom Geert Noels (die tweette: ‘Lippens, Davignon, Frère. De mensen die België uitverkochten en toch werden overladen met Belgische eretekens. Oh ironie’, red.) daarover schreef. Ik wil graag in debat gaan, maar niet zo. Toen Sabena kapot was, vroeg Guy Verhofstadt me iets te doen. Ik vond investeerders, die een beetje patriottistisch waren en die we beloofden dat we niet nog eens geld zouden komen vragen.'

Coucke? Iemand die vrolijk is, is niet slecht voor een voetbalclub die soms old-fashioned is. Maar ik ben te oud om op tafel te dansen.
Etienne Davignon
Voorzitter Brussels Airlines

'Maar in 2008 brak de crisis uit. Plots hadden we 100 miljoen nodig, maar staatssteun kon niet en van de banken kon het niet komen. Lufthansa was de enige die dat geld wilde geven (voor een belang van 45 procent, red.). Moest ik dat weigeren omdat het geen Belgisch maar Duits geld was en dus Brussels Airlines failliet laten gaan? Ik vind het heel fijn om te lezen dat vijftig Belgische bedrijfsleiders zeggen hoe belangrijk de Belgische verankering van Brussels Airlines blijft, maar ik had toch liever gehad dat ze dat in 2008 gezegd hadden.’

U bent 85. Waarom blijft u dit eigenlijk doen? Als u tien jaar geleden was gestopt, had niemand u dat kwalijk genomen en moest u deze week niks uitleggen.

Davignon: ‘Dat vraag ik me ook af. J’ai pas eu de chance. Tijdens mijn jaren op Buitenlandse Zaken en in de Europese Commissie vond ik het een van mijn prioriteiten te bekijken wat zou gebeuren als ik er niet meer was. Ik behoor niet tot de categorie van mensen die denken: ‘Als ik wegga, gaat alles kapot, want zo belangrijk ben ik.’ Dat denken aan de toekomst blijft. Misschien ben ik dom, maar ik kan geen schip verlaten als het in woelig water zit. In 2015 zag het er goed uit bij Brussels Airlines, maar toen kwamen de aanslagen van 2016.’

Bij Brussels Airlines lijkt het water nog wel even woelig te zijn.

Davignon: ‘Dat klopt. Er is nooit een periode van rust. Maar als de uitdaging van 2018 slaagt, dat kunnen we in 2019 misschien zeggen dat we opnieuw in een normale situatie zitten. (lacht) Dat is het stille water nog niet, maar toch…’

Interview met Etienne Davignon.

Geen slaaf

In 2001 schreef Knack al over uw fin de carrière nadat u was vertrokken bij de Generale. In 2008 schreef De Tijd hetzelfde: ‘Hij is fin de carrière, Davignon is een oude krokodil.’

Davignon: ‘Ik heb geluk en ongeluk gehad. Geluk omdat alles wat ik deed interessant was en ik tevreden kon zijn met wat ik deed. Maar ongeluk omdat, op een moment dat ik weg kon, er altijd wel iets gebeurde. Dat is een andere echec. (pauzeert even) Voor mij is mijn bedrijfsleven mijn leven niet. Ik heb een eigen leven en ik ben geen slaaf.'

'Mijn oude baas Paul-Henri Spaak (gewezen eerste minister en minister van Buitenlandse Zaken, red.) zei altijd: ‘Een beroep is een beroep, het leven is het leven.’ Ik heb andere interesses en ik heb kinderen en kleinkinderen. Daardoor had ik ook altijd genoeg recul om moeilijkheden te relativeren. Maar ik kan niets à moitié doen. (lacht) Ik kan zeggen dat ik een leven in twee delen heb, maar dat het belangrijkste deel dat is waar ik het minste aantal uren aan besteed.’

U zetelt in het bestuur bij Brussels Airlines, maar ook in Anderlecht, om maar wat te noemen. Waarom?

Davignon: ‘Sinds ik acht jaar ben, ben ik een voetbalfan. (lacht) Ik wil niet eens uitrekenen hoelang dat al is. En verder had ik een groot respect voor Constant Vanden Stock, die als zoon van een cafébaas een grote brouwerij (Belle-Vue, red.) had opgebouwd.'

'De periode van de omkoopaffaire (Vanden Stock gaf in de jaren 80 toe dat hij een scheidsrechter omgekocht had in een wedstrijd tegen Nottingham Forest, red.) was een ramp voor hem. Ik heb hem toen geleerd dat een lening aangaan geen teken van zwakte is, maar van goed bestuur. En ik heb hem voorgesteld om net dan een rol te spelen in de club om aan te tonen dat iemand die fréquentable was, ik was op dat moment lid van de Europese Commissie, hem steunde.’

Straks is Marc Coucke de nieuwe baas van Anderlecht. Kent u hem?

Davignon: ‘We hebben iedereen verrast, hé. Iedereen die interesse toonde in de club, kreeg dezelfde informatie en kon een bod doen. Op basis daarvan heeft de raad van bestuur objectief kunnen beslissen wat de beste keuze was. Dat was Marc Coucke, op voorwaarde dat hij Oostende zou verkopen. Wat hij beloofde en gedaan heeft.'

Waarom ik dit blijf doen? Dat vraag ik me ook af.
Etienne Davignon
Voorzitter Brussels Airlines

'Hij is professioneel en als zakenman hard in de goede zin van het woord. Hij is ook een zanger, en dat is goed. Iemand die vrolijk is, is niet slecht voor een voetbalclub die soms old-fashioned is. Of ik met hem te vergelijken ben? (lacht) Ik kan niet zingen en ik ben te oud om op de tafel te dansen.’

In elk verhaal over u valt het woord ‘adressenboekje’. Sinds u begon als diplomaat zag u twaalf Amerikaanse presidenten en veertien Belgische premiers passeren. Heeft u dat adressenboekje echt op zak?

Davignon: ‘Nee, mijn secretaresse had dat. En nu staat alles op de computer. Kijk, als je zo jong bij Buitenlandse Zaken begint te werken en kabinetschef bent op je 29ste, leer je al vroeg mensen kennen. Met Spaak maakte ik de catastrofe van de dekolonisatie van Congo mee en zo ontmoette ik Kennedy bijvoorbeeld. Hij had Lumumba (ex-premier van Congo, red.) officieel ontvangen en dat had de relaties met België niet verbeterd. Ten tijde van Pierre Harmel (ex-premier en minister van Buitenlandse Zaken, red.) ging het vooral over Europa en het Oostblok.'

'Zo bouw je relaties op die kunnen blijven duren als later het professionele wegvalt. Als ik nu met Jean-Claude Juncker praat, is dat niet omdat hij voorzitter van de Europese Commissie is, maar omdat we elkaar twintig jaar geleden leerden kennen toen ik bij Arbed (een Luxemburgs staalconcern dat later via een fusie met Usinor opging in Arcelor en later ArcelorMittal, red.) zat. Een netwerk is een gevolg van de activiteiten die je gedaan hebt.’

Gouden periode

De huidige politieke generatie is veel jonger. Sommige ministers zouden uw kleinkinderen kunnen zijn. Toch onderhoudt u contacten met hen.

Davignon: (lacht) ‘U moet aan hen vragen waarom zij denken dat ze hun tijd niet verliezen door met mij te praten. Iemand als de Franse president Emmanuel Macron heb ik leren kennen toen hij op het kabinet van François Hollande werkte en ik zag hem wel eens op de Bilderberg-vergadering. Misschien zal hij mij herkennen op straat, maar dat betekent niet dat ik in contact met hem sta.'

'Er is een gouden periode waarin je iedereen kent die ouder is dan jij, iedereen van dezelfde generatie en iedereen die net jonger is. Maar de tijd gaat voorbij. Ik kende Louis Michel op een héél andere manier dan dat ik Charles Michel ken.’

Hoe kijkt u vandaag naar de Belgische politiek? Met in Vlaanderen de N-VA en in Wallonië de PTB ziet het landschap er totaal anders uit dan pakweg 30 jaar geleden.

Davignon: ‘Het grote verschil zit ‘m in twee zaken. Eén: je wordt als politicus tegenwoordig geconfronteerd met de gevolgen van feiten waar je niks mee te maken hebt. Terrorisme, de financiële crisis die in de Verenigde Staten begon, een stommiteit van Trump of Poetin. Of de brexit: wie had gedacht dat de Engelsen zo dom zouden zijn dat ze zichzelf zo in de voet zouden schieten? Je kan daar niks aan doen, maar je zit wel met de gevolgen.'

Of de brexit: wie had gedacht dat de Engelsen zo dom zouden zijn dat ze zichzelf zo in de voet zouden schieten?
Etienne Davignon
Voorzitter Brussels Airlines

'En twee: er is een brutalité die nieuw is. Vroeger kon je van mening verschillen en na het debat samen een biertje drinken. Je kon zeggen: ‘Wat je zegt is dom, maar daarom ben jij nog niet dom’. Vandaag ben je meteen een slecht mens en kun je dus alleen een slecht beleid voeren. Stoort de polariserende taal van de N-VA en de PTB me? (lacht) Ach, mijn woordenboek was ook niet politiek correct. Maar wel nieuw is dat door de sociale media mensen anoniem meningen kunnen geven. Dat vind ik een gevaarlijke evolutie.’

Onze tijd is op. Die van Etienne Davignon nog lang niet, in een zaaltje verderop wacht Le Soir. ‘Ik zal mevrouw Delvaux niks anders vertellen’, belooft hij. Toch nog één vraag: als dat pensioen er ooit komt, op wat kijkt hij dan terug als zijn belangrijkste levenswerk? ‘Ik kan niet kiezen. Ik had drie belangrijke periodes. Eerst in de diplomatie bij Spaak en Harmel. Dan, en ik blijf een overtuigd Europees militant, acht jaar in de Commissie. En nadien in het bedrijfsleven, de denktanks en instellingen als Bozar. Allemaal verschillend en daar ben ik blij mee.’ Maar, haast hij zich: ‘Blij is niet hetzelfde als tevreden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content