Lenteschoonmaak in de ruimte met netten en harpoenen

©nasa

Met onder meer een harpoen en een net test een Europese missie nieuwe manieren om een groeiend probleem aan te pakken: rondvliegende rommel in de ruimte.

Niet alleen op aarde stapelt het afval zich op, ook in de ruimte zweven tonnen schroot rond. Na zestig jaar ruimtevaart is rommel er een groeiend probleem. Afgedankte satellieten, oude raketten, verdwaalde astronautenhandschoenen, bouten en schroeven: het stort dat rond de aarde cirkelt, wordt steeds groter.

Rommel in de ruimte

Volgens de jongste stand van zaken van de NASA zweven in de ruimte meer dan een half miljoen brokstukken groter dan een knikker rond. 20.000 projectielen zijn groter dan een tennisbal. Miljoenen andere stukjes puin zijn te klein om te traceren, maar kunnen bij een botsing andere ruimtetuigen zware schade toebrengen.

Volgens de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA zweven in een baan om de aarde ruim een half miljoen objecten die groter zijn dan een knikker, maar geen functie meer hebben. Ruim 20.000 stukken zijn groter dan een tennisbal. Die grotere projectielen kan de NASA traceren, maar miljoenen andere puinstukjes zijn te klein om te volgen.

Met een relatieve snelheid van 28.000 kilometer per uur, ruim tien keer sneller dan een kogel, is elk object potentieel uiterst gevaarlijk voor de werkende ruimte-infrastructuur. ‘Zelfs een schilfertje verf dat voorbijschiet, kan het pak van een astronaut die op ruimtewandeling is kapotmaken en zijn leven eisen’, zegt Joris Melkert, ruimtevaartingenieur aan de Technische Universiteit Delft. Bovendien wordt het gevaar almaar groter. Door de commercialisering van de ruimte sturen we steeds meer materiaal de lucht in, zoals een Tesla -sportwagen met een mannequin aan het stuur. De teller staat nu op 7.600 ton. En elk brokstuk kan nieuwe brokken maken.

De ruimtevaartindustrie probeert al langer het probleem te counteren, maar een soort universeel inzetbare ruimtestofzuiger is er nog niet. Al kan de nieuwe, volledig Europese missie RemoveDebris met enkele experimentele tests tot veelbelovende resultaten leiden.

Zelfs een schilfertje verf dat voorbijschiet, kan het pak van een astronaut op ruimtewandeling kapotmaken en zijn leven eisen.
Joris Melkert
ruimtevaartingenieur TU Delft

Het project - onder leiding van de universiteit van Surrey in Engeland, mede gefinancierd door de Europese Commissie en met de medewerking van onder meer de lucht- en ruimtevaartreus Airbus - vloog maandag mee met een raket van SpaceX en bereikt deze week het internationaal ruimtestation ISS. Van daaruit zullen de astronauten aan boord de komende weken vier technieken testen om rondvliegende rommel op te vangen en onschadelijk te maken.

Ouderwetse jachtvormen

Die technieken doen denken aan ouderwetse jachtvormen. RemoveDebris wil testen of het een kleine satelliet kan vangen door een net af te schieten dat zich rond het ruimtetuig spant. Er wordt ook een harpoen, niet groter dan een pen, uitgeprobeerd. Die hangt aan een kabel en wordt afgevuurd op een testobject in de hoop dat hij zich vastzet in het doelwit en het kan binnenhalen. Test nummer drie gebeurt met een zeil. Als satellieten worden uitgerust met een zeil, kunnen ze worden afgeremd als hun taak erop zit. Door de vertraging zakken ze veel sneller dan gepland, komen ze weer onder invloed van de zwaartekracht en branden ze op in de atmosfeer.

‘Het mooie aan de missie is dat ze een belangrijk ingenieursprincipe koestert: keep it simple’, zegt Melkert. ‘Nu ja, netten en harpoenen spreken tot de verbeelding, maar de vraag wordt of het in de praktijk zal lukken doeltreffend te zijn met die snelheden en in een omgeving van micrograviteit.’

De vierde test van RemoveDebris klinkt gesofisticeerder en zal aan de hand van lasers en sensoren data verzamelen over ronddwalende objecten om hun traject in kaart te brengen. Volgend jaar wil de Europese ruimtevaartorganisatie ESA een stap verder gaan en technologie testen om echt puin, en geen testobjecten, te onderscheppen.

‘Als onze missie succesvol is, tonen we aan dat het met relatief goedkope technologie mogelijk is om ruimtepuin te verwijderen’, zei Guglielmo Aglietti, de projectleider van RemoveDebris, aan de BBC. ‘We hopen dat commerciële projecten om de grootste gevaren in de ruimte op te ruimen zullen volgen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud