Advertentie
reportage

‘Een geest tem je niet met gedachten'

©Siska Vandecasteele

De Indiase broers Sanjeev en Manoj Bhanot kwamen naar Europa met een missie: yoga verspreiden. Intussen hebben ze meer dan duizend yogaleraren opgeleid en rolden ze hun mat uit bij de Verenigde Naties, de Wereldbank en Microsoft. ‘Het is geen bullshit, het werkt.’

Het verhaal van de broers Bhanot begint op het dak van hun ouderlijk huis, in de verzengende hitte van Dungargarh, een Indiaas woestijnstadje op de grens met Pakistan. ‘De scholen beginnen er heel vroeg en zijn om één uur al uit’, vertelt Manoj (41). ‘De hele middag blijft het te heet om iets te ondernemen, dus gaat iedereen een paar uur slapen. Ik kroop altijd op het dak om naar de wolken te kijken. Daar heb ik de basis van yoga geleerd. Nu weet ik dat die verveling mij heeft geholpen.’

Van de vijf kinderen in het gezin zijn er vier yogaleraar geworden en uitgezwermd over de hele wereld. ‘Dat is karma’, weet Manoj. ‘Karma betekent: wat is je missie in dit leven? Bij ons is dat yoga leren aan mensen die het op hun beurt willen leren aan anderen.’

We zitten in de relaxruimte van de Gentse yogastudio Shambho, waar de broers negen weekends lang intensief yogales geven aan aspirant-yogaleraren. We bestellen een kan Yoga-tea, een ayur-vedische kruidenmengeling van kaneel, gember en kardamon. De broers bestellen koffie. Deze yogi’s laten zich niet in clichés vangen.

Sanjeev (46): ‘Ik heb het niet nodig om wakker te worden. Daarvoor is er yoga. Ik vind het gewoon ontzettend lekker.’ Manoj: ‘Soms drink ik een kop sterke koffie voor ik aan een yoga nidra-meditatie begin. Dat geeft een interessant effect.’ Yoga nidra - ‘slaap voor yogi’s’ - is een yogavorm waarbij je jezelf in een wakkere slaaptoestand brengt. Een halfuur zou even verkwikkend zijn als drie uur diepe slaap.

©Siska Vandecasteele

‘Niet alle Indiërs doen aan yoga. Er zijn geen yogastudio’s. Je krijgt het mee van thuis, of niet’, vertelt Manoj. ‘Onze ouders hebben het ons voorgedaan, vooral dan onze moeder. Zij mediteerde elke dag drie uur: anderhalf uur ’s ochtends, anderhalf uur ’s avonds.’ ‘En we hadden het geluk dat onze schooldirecteur een yogi was’, zegt Sanjeev. ‘Elke schooldag begon met een halfuur yoga. Soms las hij voor uit boeken van oude meesters, soms leerde hij ons houdingen aan.’

Dat is trouwens een eerste misvatting over yoga, stipt Manoj aan. ‘De oefeningen zijn belangrijk. Ik doe ze elke dag, minstens anderhalf uur. Maar yoga is zoveel meer dan houdingen aanleren. Het is een complete filosofie, een manier van leven. Je kan yoga doen in je bed, onder de douche, in je auto. Het is niet enkel bedoeld voor mensen met fitte lijven. Ik zou liever meer mensen in mijn lessen zien die zo stijf zijn als een plank. Of mensen die zwaar ziek zijn geweest. Yoga kan iedereen helpen.’

‘Iedereen is flexibel, alleen beseffen sommigen het en anderen niet’, zegt Sanjeev. Tegeltjeswijsheid van yogaleraren voor: je hoeft niet met je vingers aan je tenen te kunnen om yoga te doen.

Status en een auto

We trekken de studio in, waar Manoj wat oefeningen demonstreert. Sanjeev geeft hem met zachte hand aanwijzingen om de houdingen nog preciezer te maken. Ze spreken een mengeling van Indiase dialecten, afgewisseld met een mondje Sanskriet. We zien de cobra passeren, de neerwaartse en de opwaartse hond, de gebroken kaars, allerlei krijgershoudingen. Dan krijgt Manoj een blinddoek om, waardoor het moeilijker wordt zijn evenwicht te behouden. ‘Met gesloten ogen is het gemakkelijker om in jezelf te kruipen en je focus te vinden.’

Yogalife is een internationale yogaschool die al duizend gecertificeerde yogaleraren afleverde, van wie honderd in België. Ze is in 1999 opgericht door Sanjeev Bhanot (46). De hoofdzetel is in Zwitserland, waar Sanjeev woont. Zijn broer Manoj (41) richtte een Belgische dochter op. Hij woont in Gent. Daarnaast is er ook een vestiging in Duitsland. En er zijn plannen voor een school in India.

Uitdagender houdingen passeren de revue. De zijwaartse kraanvogel, de vuurvlieg, het wiel, de ploeg. Het ziet er extreem moeilijk en uitputtend uit, maar Manoj geeft geen krimp. Zijn gezicht is ontspannen, zijn ademhaling onder controle. Als we hem vragen hoelang hij op sommige houdingen heeft geoefend, begint hij te lachen. ‘Dat doet er niet toe. Zelfs al doe je er tien jaar of meer over, elke poging brengt je wat dichter. Je lichaamsbewustzijn scherpt aan. Op een dag lukt het.’ Yoga is geen checklist van dingen die je moet kunnen. Je bent er nooit mee klaar.

Zowel Sanjeev als Manoj trok naar Delhi om chemie en biologie te studeren aan de universiteit. In hun vrije tijd demonstreerden ze yogahoudingen op televisie. In India zijn yogauitzendingen even populair als kookprogramma’s bij ons. Daarna liepen de trajecten van de broers een tijd uiteen.

Sanjeev ging na zijn studies bij een radioloog aan de slag. ‘Er kwamen veel patiënten met astmatische klachten. In samenspraak met de dokter begon ik hun ademhalingsoefeningen aan te leren, als aanvulling op de behandeling. Omdat we zulke goede resultaten boekte, besliste ik van yoga mijn beroep te maken. Alleen is dat niet simpel in India. Mensen zijn niet bereid voor yoga te betalen. Het is iets wat er altijd is geweest.’

De economische boom gaf Sanjeev een duw. In het zog van internationale organisaties en multinationals streken expats in Delhi neer. In die kringen kon hij naam maken. Hij ging yogales geven bij de Verenigde Naties, de Wereldbank en de Internationale Arbeidsorganisatie. Al gauw snelde zijn reputatie hem vooruit. ‘Ik kreeg een aanvraag om een workshop te geven in Zwitserland. Zo ben ik in Europa terechtgekomen, waar ik 16 jaar geleden mijn school, Yogalife, heb opgericht.’

©Siska Vandecasteele

Manoj koos na zijn studies voor het bedrijfsleven. ‘Ik zag yoga niet als een echt beroep. Ik wilde carrière maken, geld verdienen. Status, een grote auto, al die dingen die een jonge man wil. Na mijn MBA ging ik aan de slag bij een computermultinational. Ik groeide snel door naar een managementfunctie. Op mijn 25ste reisde ik de wereld rond. Ik werkte keihard, tot ik me begon af te vragen waarom. Straks is mijn leven voorbij zonder dat ik heb geleefd, dacht ik.’

‘Mijn broer bracht raad. Hij zei: ‘Manoj, je kan yoga en je kan een boodschap overbrengen. En geld zegt je niets, want je geeft alles meteen weer uit.’ Toen ben ik naar Bahir getrokken, in het oosten van India, waar ik enkele maanden in een ashram heb geleefd. Ik heb er mijn goeroe ontmoet. Na een tijd kwam alles samen: mijn interesse voor biologie, chemie en yoga. Sindsdien heb ik nooit meer getwijfeld. Ik heb niet het gevoel dat ik werk, wel dat ik leef. Ik verdien minder dan vroeger, maar dat geeft niet. Het geld dat ik ’s ochtends in mijn zak heb, is ’s avonds toch verdwenen.’

Lijden verhinderen

Intussen zijn de broers zelf goeroes. ‘Goeroe betekent gewoon leermeester’, relativeert Sanjeev meteen. ‘In het Westen heeft het woord een pejoratieve bijklank, voor een Indiër niet. Als jij mij iets kan leren over journalistiek, ben jij mijn goeroe.’

Yogalife is erkend door de Amerikaanse organisatie Yoga Alliance, die in de wildgroei van yogaopleidingen het kaf van het koren probeert te scheiden. De school leidde al meer dan duizend gecertificeerde yogaleraren op, van wie honderd in België. Behalve de moederschool in Genève zijn er lokale afdelingen in Duitsland en in ons land. De school verzorgt ook yogatrainingen in bedrijven. Sanjeev, Manoj en hun zus Poonam - die intussen ook naar Europa emigreerde - leerden aan managers van onder meer Microsoft, Procter & Gamble en Nokia-Siemens hoe ze van neerwaartse hond naar opwaartse gaan.

De vraag stijgt razendsnel. En dat hoeft niet te verbazen, aldus Sanjeev. ‘Europeanen hebben een probleem. Depressies en burn-outs nemen epidemische proporties aan. Jullie weten niet meer hoe te ontspannen. Yogalessen zouden verplicht moeten worden in scholen. Kinderen weten hoe ze zich moeten ontspannen. Maar als je niet uitkijkt, zijn ze het verleerd nog voor ze van de schoolbanken zijn.’

Op jullie computers staan vijftig vensters tegelijk open. Uiteraard blijft het wieltje dan hangen.
Manoj Bhanot

‘Het is alsof op jullie computerschermen voortdurend vijftig vensters openstaan’, zegt Manoj. ‘Natuurlijk blijft het wieltje dan hangen en loopt de computer vast. Jullie proberen alles met jullie hoofd te controleren. Maar een geest tem je niet met gedachten. Je geest bedwing je met je lichaam. Met je ademhaling.’

Sanjeev doet een paar testjes. Eerst leert hij ons via onze buik te ademen. ‘Als je zo ademt, is het haast onmogelijk negatieve gedachten te denken. Probeer maar.’ Hij vraagt ons een stevige vuist te maken, zo hard we kunnen, en dan heel langzaam lossen. Onze arm ligt zwaar en lam naast de theepot op het tafeltje. Als hij vraagt hem op te heffen, blijkt het haast onmogelijk. ‘Je arm is nu zo ontspannen dat je geest weigert gevolg te geven aan het commando. Je lichaam heeft een wil. Stillness in the body is stillness in the mind. Als het je lukt je lichaam rustig te maken, valt je hoofd vanzelf stil.’

©Siska Vandecasteele

Daarmee helpen we depressies en burn-outs toch de wereld niet uit, werpen we op. ‘Met yoga kan je inderdaad geen problemen oplossen of ziekten genezen. Daar zijn dokters en psychologen voor. Maar yoga kan wel lijden verhinderen’, zegt Sanjeev beslist. Manoj: ‘Wij zijn allebei wetenschappelijk opgeleid. Als ik een aanval van barstende koppijn heb, begin ik geen mantra’s te zingen. Dan neem ik een aspirine. Maar voor sommige kwalen is yoga wel een goed medicijn. Als ik hoor dat Belgen ’s werelds grootste slaapmiddelenslikkers zijn, denk ik: ‘Stop daarmee en zoek een goede yogaleraar. Ik breng je in vijf minuten in een slaperige toestand. Het is geen bullshit, het werkt.’

Yoga is geen hype, dat weten we in India al vijfduizend jaar.
Sanjeev en Manoj Bhanot

Ze zijn niet bang dat yoga een trend is. ‘Yoga is geen hype, dat weten wij in India al vijfduizend jaar. Westerlingen zijn nog maar begonnen het te ontdekken.’ Voor het volgende hoofdstuk keert Manoj terug naar zijn geboortestad. ‘Ik wil er een school openen. Voor westerse yogaleraren die hun kennis willen verdiepen, maar ook voor beginners. Nu trekken westerlingen naar Goa om yoga te leren. Maar daar worden ze afgeleid, het is een toeristische bestemming. Ik heb een stuk land van 50 hectare op het oog. Niemand wil het, maar ik wel. In mijn school in de woestijn is geen afleiding. Er valt hoegenaamd niets beleven, behalve yoga dan. Dat is meer dan genoeg.’

De thee en de koffie zijn op. De bandrecorder gaat uit.

- ‘Hoe is het met de pijn in je onderrug?’, vraagt Sanjeev.

- ‘Hoe weet u dat?’

- ‘Relax, ik ben geen helderziende. Dit is mijn vak. Ik zie dingen zonder dat ik daar moeite voor moet doen. Tijdens het praten is me opgevallen hoe je de linkerkant van je rug probeert te ontlasten. Please, do your yoga.’

'Ik ben van mijn rugpijn verlost'

Patrick De Maeseneire, CEO Jacobs Holding, vroeger topman Adecco

'Vier jaar geleden heb ik yoga ontdekt. Een collega bij Adecco was me in het hoofdkantoor in Zürich komen opzoeken en vertelde dat in Zwitserland enkelen van Europa's beste yogaleraars wonen. Ik was nieuwsgierig. Poonam, de zus van Manoj en Sanjeev, heeft een studio in Zürich. Daar ontdekte ik dat yoga fysiek zwaar is, maar dat het me deugd doet. Ik heb het wel minder met het zweverige gedoe dat rond yoga hangt.'

'Ik probeer minstens drie keer per week yoga te doen, ook als ik op hotel ben. Elk jaar probeer ik ook twee keer een yogaweek in te lassen. In oktober was ik tien dagen in India, met Manoj en Sanjeev. Ik begon om 6.30 uur en stopte rond 18 uur.'

'Sinds ik yoga doe, heb ik geen rugpijn meer. Vroeger ging ik om de drie weken naar de osteopaat. Die nam wel deels de symptomen weg, maar niet de oorzaak. Met yogaoefeningen versterk ik de spieren in mijn rug.'

'Als je je fysiek beter voelt, voel je je mentaal ook beter. In het begin vond ik het stilzitten tijdens de yogales het moeilijkst. Nu slaag ik er (bijna) in aan niets te denken. Een hele prestatie, want mijn molen staat haast nooit stil.'

'Ik heb een tijd met het idee gespeeld yogalessen aan te bieden in het bedrijf. Uiteindelijk heb ik het niet gedaan. Iedereen moet voor zichzelf kunnen uitmaken wat goed is voor hem.'

'Het helpt me te focussen'

Sabine Claeys, product group manager bij Colruyt Group

'Yoga heeft mijn leven verrijkt. In het begin was ik vooral geïnteresseerd in het fysieke. De kracht, focus en flexibiliteit van yoga komen van pas bij andere sporten. Stilaan kreeg ik ook interesse in de filosofie. Ik heb leren mediteren en naar mijn lichaam leren luisteren.'

'Twee jaar geleden volgde ik in India een intensieve lerarentraining met Sanjeev: 200 uur yoga in vier weken. Ik werkte destijds bij Nike, nu bij Colruyt. Ze hebben me hier de kans gegeven over de middag yoga nidra-sessies te geven. De reacties waren zo goed dat we volgend jaar met twee sessies na elkaar beginnen. Jef Colruyt steunt het initiatief. Hij weet hoe relaxerend yoga nidra is.'

'Sinds één jaar geef ik in bijberoep ook yogales in een centrum in Groot-Bijgaarden. Ik werk intussen vier vijfde, omdat ik naast mijn hoofd- en bijberoep nog een leven wil. Ik wil zelf ook nog naar de yogales kunnen, bijvoorbeeld.'

'Bij Colruyt hoef ik me niet te verantwoorden voor mijn bijberoep. Ze staan ervoor open. Natuurlijk is het niet de bedoeling dat ik tijdens mijn uren afspraken zit te maken voor mijn yogalessen. Je moet de dingen zuiver houden. Maar dat lukt. Soms zit ik een hele ochtend te vergaderen en ben ik een halfuur later al yoga nidra aan het geven. Je moet je focus kunnen verleggen. Yoga helpt daarbij.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud