interview

Frans Colruyt: 'Voor ego's is geen plaats meer'

©Kristof Vadino

Toen hij stopte als operationeel directeur van de supermarktgroep Colruyt ging het met zijn gezondheid bergaf. Vandaag is hij op zoek naar een nieuwe balans. Ontbijt met De Tijd.

Hoe het met me gaat? Stilletjesaan goed.’ Frans Colruyt (59) klinkt monter als hij, gekleed in een blauwe trui en een jeans, de poort van zijn gerestaureerde hoeve in het Pajottenland opent. Het is hem niet aan te zien dat hij eind vorig jaar tot twee keer toe een ontbijtgesprek met ons moest afzeggen.

Sinds Colruyt in februari 2019 besliste te stoppen als operationeel directeur van de gelijknamige supermarktgroep - hij was de feitelijke nummer twee, na zijn neef en CEO Jef Colruyt - ging het niet goed met zijn gezondheid. ‘Mijn lijf is nog altijd aan het resetten’, zegt hij als we hem over het erf naar het woonhuis volgen, waar in de ruime keuken met zicht op de boomgaard een rijkgevulde tafel wacht.

Ontbijt met De Tijd

Pajottenland, 9 uur, in de keuken van Frans Colruyt. Met de voormalige retailtopman praten we over hartkloppingen, de depressie van zijn vader, partijpolitiek en de opvolging bij de supermarktgroep.

Eerst kreeg hij last van hartkloppingen. Dat was nog voor hij bij Colruyt Group vertrok. ‘Niets dramatisch, dacht ik. Maar het was voor mij wel een belangrijk signaal. Ik werkte meer dan zes dagen per week. Ik vond dat het tijd was er een punt achter te zetten.’ Maar na zijn vertrek bleven de ritmestoornissen aanhouden. ‘Mijn intuïtie zei me dat dit normaal was. Als je jarenlang zo’n druk werktempo aanhoudt, zet je lijf zich daarnaar. En als je van ritme verandert, dan moet je lichaam mee veranderen. Ik was aan het afkicken van mijn drukke agenda.'

Bètablokkers

De cardioloog bij wie hij te rade ging, zei echter: ‘Meneer, uw hart wordt ouder en zwakker. Werkstress heeft daar niets mee te maken.’ Dus begon Colruyt bètablokkers te slikken. ‘Ik heb dat een maand of vijf gedaan, tot ik er in juni mee ben gestopt. Ik had nog even last van mijn hart, en dan was het voorbij. Mijn intuïtie klopte dus. Je moet zoiets holistisch bekijken: het gaat over je hoofd, je hart en je buik. Je hele ecosysteem is uit balans. En je moet dat tijd geven om te herstellen. Je kan dat niet forceren.’

©Kristof Vadino

Er volgden nog diverse kleinere kwaaltjes. In december lag hij uitgeteld in bed, geveld door een griep. Totaal geen stem meer. Dat bleef twee weken aanslepen. ‘Pas nu wordt het weer rustig in mijn lijf en hoofd. Ik heb dat hele proces serieus onderschat.’

Was hij dan zo over zijn limieten gegaan? Colruyt lacht. ‘Als ik voor iets ga, heb ik snel de neiging veel hooi op de vork te nemen. Het ligt in mijn aard voluit te gaan. Je staat daar niet bij stil. Ik draag ook graag verantwoordelijkheid. Plus, je zit in een familiesysteem. Je loyauteit is enorm. Dan werk je de klok rond bij wijze van spreken. Een job van nine to five in een familiebedrijf, ik ken er weinig die dat kunnen.’

Eigenlijk is het simpel, vindt hij. ‘Ik heb altijd gedaan wat ik graag deed, en voor mij zit de essentie van iets graag doen in à fond gaan. Maar als je jezelf dreigt te verliezen door een te drukke agenda, door je omgeving of het verwachtingspatroon, dan ben je niet meer echt. Dan moet je jezelf dwingen stil te staan en te stoppen.’

Deloyaal

De depressie van mijn vader heeft een stevige stempel op mij gedrukt.

Een makkelijke beslissing was dat niet. ‘Ik hoorde constant een stemmetje in mij dat zei: ‘Met welke pretentie of welk recht kies jij voor je eigen welzijn?’ Ik voelde me deloyaal en egoïstisch. Ik had ook het gevoel dat ik ergens had gefaald. Het was een proces waar ik door moest: aanvaarden dat je tegen je eigen grenzen loopt.’

‘Veel managers en bedrijfsleiders zeiden me dan weer: ‘Chapeau, ik wilde dat ik dat ook kon of durfde.’ Letterlijk, hè. Als je dan ziet hoeveel burn-outs en depressies er in onze maatschappij zijn en hoe onbeholpen we daarmee omspringen, dan is dat misschien iets waarvoor ik een advies- of werkplatform zou kunnen opstarten.’

Eind 2010 besliste Frans Colruyt ook al eens een tijdelijke break te nemen. Hij was toen voor de Colruyt-dochter Spar verantwoordelijk en laste een sabbatical in ‘om even de geest leeg te maken en de essentie van het leven terug te zoeken’. Na 15 maanden keerde hij terug naar moeder Colruyt om er de adjunct van de CEO te worden. ‘Er was geen groot plan toen ik eruit stapte, tenzij om eens goed te twijfelen en alles ter discussie te stellen, net als nu. En het had evengoed gekund dat ik niet was teruggekeerd.’

Vindt hij dat meer mensen zo’n radicale beslissing zouden moeten nemen? ‘Ja. Gelukkig ben ik nooit in een burn-out verzeild geraakt. Daarvoor ben ik altijd alert geweest. Ik heb mijn vader ooit in een depressie zien belanden. Hij was 47, nog vrij jong dus, en directeur van de Colruyt-drukkerij Druco. Dat heeft drie jaar geduurd. Gelukkig is hij daar als een ongelooflijk mooie en sterke mens uitgekomen. Maar het heeft een stevige stempel op mij gedrukt. Ik was amper 18 en zei tegen mezelf: ‘Zoiets wil ik nooit meemaken.’’

Preventief

Als hij anderen iets kan aanraden, is het preventief te werk te gaan. ‘Ga jezelf monitoren. Doe zelfkennis op. Exploreer je kwetsbaarheid. Durf jezelf af te vragen: wat stuurt me in het leven? Dat kan ook iets positief zijn, hè. Talent, goesting, passie. Als je je van die ingrediënten bewust bent, kan je de juiste keuzes maken.’

Niet iedereen is in de positie om zomaar afstand te nemen van zijn werk, zeker niet voor een lange periode. ‘Daar ben ik me van bewust. Financieel heeft de ene meer ruimte dan de andere. Toch ken ik veel mensen, van allerlei pluimage, die het durven. En ik zie ook veel mensen die de mogelijkheid hebben, maar het niet doen. Vaak omdat ze de verwachtingen van anderen aan zichzelf hebben opgelegd, en zoeken naar waardering en erkenning. Zo verloochenen ze zichzelf.’

©Kristof Vadino

Die kwetsbaarheid cultiveert Colruyt sinds 2008 in de CEO Council, een informeel groepje van zes familiale CEO’s die twee keer per jaar enkele dagen op afzondering gaan om uitgebreid te praten en te mediteren. Collega’s als Wouter Torfs (schoenenketen Torfs), Toon Bossuyt (verfmaker Boss Paints) en Bart Claes (kledingzaak JBC) zijn lid. ‘Een van de dingen die je er monitort, is wanneer je ego het van je overneemt. Iets gelijkaardigs zou je kunnen opstarten op het vlak van burn-out.’

Met de Council organiseren ze ook jaarlijks Organisations of The Future, een evenement waar kaderleden uit alle lagen van het bedrijfsleven op afkomen. ‘Vorig jaar hadden we in Dockx Bruxsel meer dan 500 deelnemers. We dromen ervan dat initiatief ook uit te breiden naar jonge politici. Je kan het Governments of The Future noemen, met als centraal thema: welk soort leiderschap heeft de wereld vandaag nodig? We hebben er al over samengezeten in de Council, maar er zijn nog geen concrete plannen. Het bevindt zich in een embryonale fase.’

Waarheid

In de politiek wordt de waarheid verdraaid en is liegen bijna de norm geworden. Dat vind ik hallucinant.

Colruyt kan zich mateloos ergeren aan hoe onderwerpen in de politiek uit hun context worden getrokken. ‘De waarheid wordt verdraaid en liegen is bijna de norm geworden. Dat vind ik hallucinant. Het gaat al lang niet meer over wat de wereld echt nodig heeft. De discussie wordt te veel gevoerd op de korte termijn. Alles wordt benaderd vanuit partijpolitieke standpunten. Zelden of nooit wordt nog over de muurtjes gekeken. We botsen op de grenzen van onze democratie.’

‘Neem de klimaatdiscussie. Eigenlijk heeft die nul komma nul met politiek te maken. Ze gaat over zoveel meer: over de toekomst van onze aarde en de manier waarop we daarop kunnen blijven leven. Maar kijk hoe snel het thema door de partijpolitiek werd gemonopoliseerd, en hoe Groen, de N-VA of Open VLD daarover ruziën. We zouden nochtans allemaal aan één zeel moeten trekken. En iedereen moet zijn verantwoordelijkheid nemen, ook ondernemers en burgers.’

Het bedrijfsleven en de politiek hebben meer dan ooit nood aan verbindend leiderschap, vindt Colruyt. ‘Je hebt samenwerking en partnerschappen nodig. Voor ego’s is geen plaats. Het is niet omdat je vandaag iets goed kan dat je dat als bedrijf de volgende tien jaar ook zal kunnen. Dat geldt evengoed voor politieke partijen.’

Doe-het-zelver

Of het niet kriebelt om snel weer met iets bezig te zijn? ‘Ik hou de boot af. Er zijn wel wat kleine dingen waaraan ik nu plezier beleef. Het is misschien lachwekkend, maar het eerste dat ik vorig jaar in februari heb gedaan, was enkele houtbewerkingsmachines kopen. Ik ben een doe-het-zelver, en een vrij goede ook. Ik heb automechanica gestudeerd, techniek zit in mijn vingers. Ik hou me nu bezig met prullen die in ons huis moeten worden afgewerkt. Dat is als meditatie. Je focust er zo op dat het je hoofd leegmaakt. Het verhindert ook dat ik mijn agenda vol plamuur met andere activiteiten.’ (lacht)

Hij denkt niet dat hij ooit nog terugkeert naar Colruyt. ‘Toch zeker niet in een operationele rol. Ik word binnenkort zestig. Mijn blik is naar buiten gericht. Maar misschien ga ik me wel met de familiale werking achter de groep bezighouden. Al is daarover niets beslist. Het is nog te vroeg voor mij. De balans in mijn hoofd, hart en buik is nog niet in orde.’

Hoeveel Colruyt-telgen intussen in de supermarktgroep werken, weet hij niet. ‘Ik ben de tel kwijt. Het zijn er een tiental, denk ik, zowel uit de derde als de vierde generatie.’ Maar niemand op directieniveau? ‘Nee, daar is op dit moment alleen Jef actief.’ Of zich daarvoor op korte termijn kandidaten aandienen? ‘Dat kan ik niet zeggen. Dat is mijn taak niet.’

In 2013 zei Jef Colruyt dat de retailgroep een gulden regel heeft: directieleden zijn uiterlijk tot hun 62ste actief. Hij was toen 55. Dit jaar wordt hij 62. Wordt het een cruciaal jaar bij Colruyt Group, met een
benoeming van een nieuwe CEO? ‘Dat moet je Jef vragen. Ik kan alleen zeggen dat de gulden regel nog geldt.
(lacht) Al zijn er uitzonderingen geweest. We hebben al directeurs gehad die door omstandigheden langer zijn doorgegaan.’

De depressie van mijn vader heeft een stevige stempel op mij gedrukt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect