'We nemen ook ons hart en onze seksualiteit mee naar het werk'

Esther Perel ©Reporters / Redux

De Amerikaans-Belgische relatietherapeut Esther Perel scoort wereldwijd met haar geroemde podcast over liefdeskoppels. Maar sinds kort heeft ze ook een reeks over conflicten op de werkvloer. ‘De parallellen tussen de twee zijn onmiskenbaar.’

Esther Perel (62) is de bekendste therapeut ter wereld. Ze runt een succesvolle praktijk in New York. Ze schreef boeken over relaties die in 26 talen zijn vertaald. Ze bereikte miljoenen luisteraars met de podcast ‘Where Should We Begin’, waarin ze ons laat meeluisteren in haar therapiesessies over seksualiteit, passie, ontrouw en de dieperliggende krachten die relaties maken of kraken. En ze is begonnen met de realisatie van een vier uur durende documentaire over relaties voor Netflix, vertelt ze ons.

Sinds kort heeft Perel zich op een nieuw domein gestort: werkrelaties. Vorig jaar ging ze via haar socialemediakanalen op zoek naar collega’s, stichters, partners, eigenaars of erfgenamen van familiebedrijven die voor haar nieuwe podcast ‘How’s work?’ wilden spreken over conflicten op het werk of in de bestuurskamer. In geen tijd meldden zich 800 kandidaten. Daaruit koos ze er samen met haar team negen voor de eerste reeks van de podcast, die in november uitkwam op Spotify. Cijfers mag ze nog niet geven. ‘Maar de belangstelling is fenomenaal. In april al beginnen we met een tweede reeks.’

Je seksuele verleden bepaalt hoe je werkt en met wie je wil werken.
Esther Perel
relatietherapeut

Van de therapieruimte naar de werkvloer, is dat geen grote stap?
Esther Perel: ‘Als je een goed begrip hebt van een relationeel systeem, wat iets tot een goede of slechte relatie maakt, kan je die kennis ook toepassen op hoe we met elkaar omgaan op de werkvloer. Denk maar aan de situatie waarin je niet bent uitgenodigd voor een vergadering. Is het echt zo erg dat je daar niet bent? Of gaat het om macht, vertrouwen, erkenning en waardering? Net als in de liefde spelen die begrippen een grote rol op het werk. ’

Waarom waagt u zich op dat domein?
Perel: ‘Relaties zijn relaties. Tijdens mijn therapiesessies met koppels ging het vaak over de problemen op het werk. Meer dan eens heb ik ’s avonds tegen mijn man gezegd dat ik blij was dat ik een privépraktijk had, en geen collega’s die mijn nachtrust konden vergiftigen. Ik zag veel mensen met zakenparters of oversten die hun leven tot een hel maakten.’

‘Daar komt bij dat de betekenis van ons werk radicaal is veranderd. We werken al lang niet meer om ’s avonds brood op de tafel te kunnen zetten. Via ons werk hopen we onszelf te kunnen verwezenlijken. Onze grootvaders leefden in een productie-economie, onze ouders in een diensteneconomie, wij in een identiteitseconomie. Dat besef deed me inzien dat ik op dat terrein pionierswerk kan verrichten.’

Je familiegeschiedenis en trauma’s bepalen hoe je in een relatie staat, maar sturen ook je professionele aanpak, zegt u.
Perel: ‘Ben je opgevoed in een omgeving die focuste op autonomie of op loyauteit? Was je enig kind of kom je uit een groot gezin? Dat maakt een groot verschil op je werk. Wil je alles zelf oplossen, kan je delegeren, wanneer vraag je hulp, hoe ga je om met conflicten? Voor mij is het ook een andere manier om te onderzoeken hoe complex onze relaties zijn. Relaties gaan over liefde, werk én seksualiteit. Wie denkt dat seksualiteit binnenshuis blijft omdat je het daar beleeft, heeft het mis.’

Hoezo?
Perel: ‘Je komt met een lichaam naar het werk. Punt. Dat betekent daarom niet dat je er over seks praat of seks hebt, maar je bent nu eenmaal een menselijk wezen. Dat uit zich in verleiding, macht, aantrekkingskracht en flirten. Over mensen praten zonder het over seksualiteit te hebben, is als praten over mensen alsof ze geen benen hebben. Je neemt je hersenen mee naar het werk, maar ook je hart en je seksualiteit. Je seksuele verleden bepaalt hoe je werkt, met wie je wil werken en welke vibes je van sommige mensen krijgt.’

In de eerste reeks van de podcast spreekt u met sekswerkers, met kapsters en met gevechtspiloten die samen een bedrijf hebben opgericht. Is dat een realistisch beeld van de werkvloer? Gaan de meeste conflicten op het werk niet gewoon tussen een werknemer en een baas?
Perel: ‘Het is inderdaad moeilijker een manager te overtuigen om met zijn ondergeschikte aan mijn sessies mee te doen, en problemen in hun machtsrelatie bloot te leggen. In het tweede seizoen wordt dat misschien makkelijker, omdat de podcast veel meer bereik zal hebben gehad. We zullen ook meer familiebedrijven hebben. Ik heb die interesse gemerkt in Duitsland, waar veel grote bedrijven nog in familiehanden zijn. Ik denk aan relaties tussen de stichtende vader of moeder en de zoon of dochter, waar boeiende verhalen in zitten.’

Een manager moest altijd al een goede psycholoog zijn. Maar nu benoemen we dat expliciet.
Esther Perel
relatietherapeut

Naast haar therapiesessies en podcasts geeft Perel advies aan enkele grote bedrijven. Ze begeleidde al toplui van Google X, Kickstarter en Fresh (LVMH) in het centraal stellen van relaties op het werk. Ook in Silicon Valley vond ze haar weg. Ze staat start-ups bij die haar CRO noemen: chief relations officer. ‘Ik analyseer er hoe werknemers praten, welke machtsstrijd op de achtergrond woedt en hoe mensen omgaan met trouw en verraad.’

Voorts is ze de persoonlijke adviseur van een internationale top-CEO, wiens naam ze niet mag noemen. ‘Zoals je bij kunstinstellingen een artist in residence hebt, ben ik met een ander groot bedrijf aan het praten om voor drie jaar de ‘psychologist in residence’ te worden, om hen duurzaam te begeleiden om de complexiteit van de relaties in kaart te brengen.’

Veel CEO’s vragen zich ongetwijfeld af wat ze daarbij te winnen hebben.
Perel: ‘Dat werknemers minder snel vertrekken, bijvoorbeeld. Dat ze beter presteren. Een bedrijfsleider die zich afvraagt wat hij te winnen heeft bij een betere bedrijfscultuur, is ook degene die zich afvraagt waarom hij meer vrouwen moet aannemen, waarom diversiteit belangrijk is, waarom hij een product gezonder moet maken voor de consument. Die vragen tonen vaak het verschil tussen bedrijven die mee-evolueren met de maatschappij en bedrijven die stil blijven staan en uiteindelijk verdwijnen.’

Is een bedrijfsleider verantwoordelijk voor het welzijn van zijn werknemers?
Perel: ‘Steeds meer, ja. Nieuw is dat niet. Veel eigenaars van kleinere bedrijven voelen zich al lang verantwoordelijk voor hun werkkrachten. Het is maar in een wereld die wordt beheerst door fusies en overnames dat dat fundamenteel is veranderd.’

Maar moet een bedrijf ook instaan voor hun persoonlijke ontwikkeling?
Perel: ‘Als je in deze economie wil overleven, heb je geen keuze. Ik zeg niet of dat een goede zaak is. Want terwijl werk nooit zo belangrijk is geweest in het leven van een jonge werknemer, is het ook nooit zo optioneel geweest. Ze zijn zo weg, op zoek naar een andere uitdaging.’

Verwachten we niet te veel van onze job, zoals we soms te veel verwachten van een liefdesrelatie ?
Perel: ‘Hoe kan je dat zeggen in een tijd waarin we vaak al tien jaar aan het werk zijn voor we een vaste relatie beginnen? In 1960 was 80 procent van de Amerikanen getrouwd, nu nog 20 procent. Je werk is je hele identiteit geworden. Je vrienden vind je op het werk. Verhuizen doe je voor je werk. Het werk is het centrum van je leven, en daarom geef je er alles voor.’

Voor een manager is dat een enorme uitdaging: hij moet strategisch en financieel de zaken leiden, maar moet ook een psycholoog zijn die rekening houdt met de familiegeschiedenis van zijn werknemers...
Perel: ‘Ik denk dat een goede manager altijd al een goede psycholoog moest zijn. Maar nu zijn we ons daar meer bewust van en benoemen we dat. Mijn zoon ziet zijn manager als een coach. Hij is zich er zelfs niet meer van bewust dat die man of vrouw daarnaast nog andere doelstellingen moet halen. En hij wil elke maand met die manager samenzitten om over zijn functioneren te praten. En niet twee keer per jaar zoals vroeger.’

Moeten alle hr-managers zich dan bijscholen tot relationsmanagers?
Perel: ‘In VS hebben steeds meer bedrijven een ‘head of people.’ Want laat ons wel wezen: waarvoor dienen hr-managers? Om de lonen te regelen en volgens het boekje te werken om te vermijden dat je een proces aan je broek krijgt. Dus moeten we hr herdefiniëren. Ook in een bedrijf met ingenieurs, waar vaak nog minder aandacht naar relaties gaat.’

Moet een ingenieur niet vooral een goede brug bouwen in plaats van goede relaties onderhouden?
Perel: ‘Natuurlijk moet hij een goede brug bouwen. Maar hij moet dat wel doen met die andere ingenieur die een ander deel van de brug voor zijn rekening neemt. En vandaag zit hij niet langer op een werkplek met mensen uit hetzelfde dorp die dezelfde codes en dezelfde taal gebruiken. Of je nu bij Exxon of IBM werkt, je werkt altijd met mensen uit de hele wereld, die een heel andere code hebben over wat je wel en niet zegt, hoe je iets vraagt, hoe je kritiek geeft, hoe je hulp vraagt. Daarom zijn relationele skills zo belangrijk.’

U hebt twaalf mensen in dienst. Bent u goed in relaties op het werk?
Perel: ‘Na altijd freelancer te zijn geweest, moet ik nu ondernemer worden. Delegeren vind ik niet zo moeilijk, uitleggen wat ik precies wil wel. Ik denk te snel dat mensen me begrijpen, omdat ik het gewend ben alleen te denken. Mijn hoofd barst soms uiteen omdat ik zo veel aan het leren ben.’

Op 29 april spreekt Esther Perel voor The School of Life in Amsterdam over relaties op het werk. theschooloflife.com/amsterdam

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect