interview

‘Carrière maken hoeft niet op een ladder, het kan evengoed via een klimrek’

©Brecht Van Maele

Wat is ambitie? Moet die altijd naar de top leiden? Wat als je mislukt? En hoeveel moet je opgeven om je droom of succes na te streven? Marion Debruyne en Katleen De Stobbeleir, respectievelijk Vlerick-decaan en -professor, gaan in hun boek ‘Making your way’ op zoek naar antwoorden.

Na hun 25 jaar in de academische wereld hadden ze wel wat lessen te delen, vonden Marion Debruyne en Katleen De Stobbeleir. Dus schreven ze het boek ‘Making your way, de hobbelige weg naar succes en geluk in leven en werk.’ Debruyne is intussen vijf jaar decaan van de Vlerick Business School. Daarvoor gaf ze les aan dezelfde school in marketing en innovatie. De Stobbeleir specialiseert zich al jaren in leiderschap en coaching, en zag een hele pleiade aan bedrijfsleiders passeren. Beiden leefden en werkten ook een tijdje aan universteiten in de VS.

‘De maatschappij is de voorbije decennia sterk veranderd’, zegt De Stobbeleir. ‘Maar ons beeld van een carrière is niet meegeëvolueerd. Dat is onhoudbaar. In het boek willen we aantonen: het hoeft niet op de traditionele manier.’

‘Veel mensen zitten vast in stereotype beelden van wat een carrière zou moeten zijn’, vindt Debruyne. ‘We wilden daar ook enkele mythes ontkrachten.’ We pikken er vier uit.  

Mythe 1: je kan alles worden wat je wilt.

Voor twee proffen van een prestigieuze business school valt het op dat ze het niet alleen over ambitie hebben, maar vooral over dromen. Ze wilden het bewust breder zien dan de strikt zakelijke carrière, zo blijkt uit de voorbeelden die ze geven. Boyan Slat van de Ocean Clean Up droomt ervan om de oceanen vrij van plastic te krijgen. Mette Lykke van Too Good to Go wil elk jaar tonnen voedsel redden van de vuilnisbak. ‘Wat ambitie betekent is heel persoonlijk’, zegt Debruyne. ‘Iedereen vult dat op zijn manier in. Ooit vertelde John F. Kennedy dat hij aan een schoonmaker op de gang vroeg wat hij aan het doen was. ‘Ik help een man op de maan zetten’, klonk het.’

Soms lukt het ook gewoon niet. ‘De lijn tussen ambitie, optimisme en hoogmoed is flinterdun. Iedereen kent wel iemand in zijn omgeving die incompetent is in iets, maar die zichzelf toch God waant.’ Zelfkennis leidt dus tot realisme. De Stobbeleir: ‘Het gaat erom om je zelf kennen en in de spiegel durven kijken. Wij hebben niet het talent om basketkampioen te worden, want daar zijn we te klein voor. Iedereen heeft zijn limieten, maar veel mensen functioneren nog ver onder die limiet. Als je laag mikt kom je ook laag uit.’

Mythe 2: the only way is up.

Het pad van een carrière hoeft niet perse in een rechte lijn naar de top te gaan. De auteurs citeren Sheryl Sandberg, de rechterhand van Mark Zuckerberg bij Facebook, die aanraadt om het beeld van de traditionele carrièreladder te vervangen door een klimrek. Daarop kan je naar boven, maar ook opzij of zelfs achteruit. En er is geen echte ‘top’.   

Een carrière kan evengoed zigzaggend verlopen. Debruyne: ‘In een studie werden wetenschappers in twee groepen verdeeld: zij die net niet voldoende haalden om een doctoraatsbeurs te bemachtigen en zij die wel slaagden. De eerste groep had een dubbele handicap: ze hadden minder financiële middelen én ze moesten een mentale opdoffer verwerken. En toch: van wie de beurs niet had gekregen, haakte weliswaar een groot deel af, maar degenen die niet afhaakten, bleken het uiteindelijk verder te schoppen dan wie wel een beurs had gekregen. Dat ontkracht het idee dat het allemaal moet verlopen volgens het perfecte rechte pad.’

Sheryl Sandberg, topvrouw bij Facebook, raadt aan om het beeld van de traditionele carrièreladder te vervangen door een klimrek. Daarop kan je naar boven, maar ook opzij of zelfs achteruit. En er is geen echte ‘top’.
Marion Debruyne
decaan van Vlerick Business School

Zijpaden zijn belangrijk op je weg naar succes, vinden de Vlerick-proffen. ‘Naast de snelwegen zijn er ook heel wat alternatieve, veel aangenamere en mooiere routes naar succes. Ruimte laten voor toevallige ontmoetingen of spontane projecten kunnen je leven enorm verrijken’, zegt De Stobbeleir.

Debruyne geeft een voorbeeld uit haar eigen ervaring: ‘Ooit had ik aan de Financial Times toegezegd om een column te schrijven, ook al had ik daar eigenlijk geen tijd voor. Gevolg: ik zat te werken op het strand in Ibiza aan een stuk over Ariana Huffington, de oprichtster van de volledig digitale krant Huffington Post, tijdens een verjaardagsweekend met vrienden. Zij zaten te relaxen, en ik vervloekte mezelf. Maar een dag na de publicatie mailde Huffington me persoonlijk, en enkele weken later zat ik op het vliegtuig naar New York om haar nieuwe start-up te bezoeken. Het werd een heerlijke en leerrijke ervaring.’

Mythe 3: voor succes moet je al de rest opgeven

De voorbije jaren zijn er kranten en handboeken volgeschreven over de balans tussen werk en leven, een thema dat tijdens de coronalockdown en het intensieve thuiswerken nog actueler werd. Volgens Debruyne en De Stobbeleir zien we werk en leven te veel als opponenten. ‘Het lijken wel twee werelden waartussen we voortdurend moeten kiezen’, aldus Debruyne. ‘Kiezen we meer voor het werk, dan blijft er minder tijd over voor onze vrije tijd of gezin. En andersom. Maar je hoeft het niet te zien als een balans. Je kan het ook bekijken als een constant jongleren met balletjes in de lucht moet blijven. Soms valt er zelfs één – niet erg.’

De Stobbeleir: ‘Je moet vooral je eigen stijl leren kennen. Integratoren zullen er niets om geven om op zondag nog wat te werken, zodat ze maandag om vier uur de kinderen van school te kunnen gaan halen. Andere mensen houden het liever strikt gescheiden. Belangrijk is ook dat je omgeving – je werkgever! - je voorkeur kent.’

‘Ben je een introverte integrator, dan zal je het verplichte thuiswerk van de voorbije maanden zelfs aangenaam geweest zijn, want je vindt het niet zo erg dat werk en leven in elkaar overlopen, en je hebt misschien minder behoefte aan sociaal contact met collega’s. Een extraverte separator heeft het heel moeilijk gehad: hij ergert zich aan het feit dat dat werk op de keukentafel ligt, en moet regelmatig een praatje kunnen slaan.’

Mythe 4: gediplomeerd is afgestudeerd.

‘In levenslang leren zijn we in België inderdaad niet goed’, beaamt Debruyne. ‘Dat merk je  ook aan de Europese cijfers en diverse studies. Met de deelname van volwassen afgestudeerden aan verdere opleidingen zitten we echt aan de bodem van het klassement. Voor veel mensen is er een periode van studeren, en daarna een periode van werken. Dat is problematisch in een wereld die zo snel veranderd.’

‘We leren het meest wanneer we ons ergens buiten onze veilige zone bevinden. Iets doen wat je nooit eerder gedaan hebt, is immers lastig.’
Katleen De Stobbeleir
Professor en partner Vlerick Business School

‘Tegelijk tonen de cijfers ook alleen maar de formele deelname aan formele opleidingen. Leren is ook een basisattitude van nieuwsgierig blijven in elke context en bij elke ontmoeting. Einstein formuleerde het als volgt: ‘Ik heb geen speciaal talent, ik ben gewoon harstochtelijk nieuwsgierig’. Het is wat ook wel eens een learning animal wordt genoemd, en dat kan je op veel verschillende manieren doen. Als je een boek leest, leer je ook.'

‘Echt leren vergt ook dapperheid en doorzettingsvermogen’, vinden de auteurs. ‘We leren het meest wanneer we ons ergens buiten onze veilige zone bevinden. Iets doen wat je nooit eerder gedaan hebt, is immers lastig.’

De Stobbeleir druk ook op het belang van een zogenaamde 'groeimindset'. ‘Ik was er altijd van overtuigd dat talent het onderscheid maakt tussen goed en geweldig zijn’, zegt ze. ‘Iederéén werkt toch hard? Maar daar sloeg ik de bal volledig mis. Tijdens mijn doctoraat kreeg ik de kans om Sue Ashford te ontmoeten, een topprofessor in mijn vakgebied, en een superwoman waar ik naar opkeek. Een natuurtalent, dacht ik ook, tot ik haar ontmoette en ontdekte hoeveel tijd en moeite ze in haar werk stak. Daar heb ik me toen heel sterk aan opgetrokken.’

Making your way, de hobbelige weg naar succes en geluk in leven en werk. Marion Debruyne en Katleen De Stobbeleir. Verschenen bij Uitgeverij Lannoo.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud