interview

Randstad-topman Van den Broek: 'Werkgever, vergeet die witte raaf'

©Patrick Post

Als topman van Randstad, ’s werelds grootste hr-bedrijf, staat de Nederlander Jacques Van den Broek in de frontlijn van de oorlog om talent. 'Ik ben eigenlijk wel een socialist.'

Een flexwerker, zoals ze het in Nederland graag noemen, is Jacques Van den Broek niet bepaald te noemen. De 59-jarige liefhebber van miniatuurautootjes en strips - ‘Suske en Wiske is nog steeds mijn favoriet’ - werkt al 32 jaar voor de Nederlandse multinational. We ontmoeten hem in het hippe Randstad-hoofdkwartier aan de rand van Amsterdam, op een steenworp van de Johan Cruijff Arena van Ajax. Van den Broek lacht als we hem zijn anciënniteit voor de voeten werpen. ‘Iemand een mooie job bezorgen, daar kan niets tegenop. We zijn geen producent van gesuikerd water, hè. Dit is een maatschappelijk werk. Ik geniet er nog elke dag van.’

Hoewel het enthousiasme van Van den Broek het voorbije jaar niet echt afstraalde op de beleggers - het aandeel dook in een jaar tijd 30 procent lager - slaagde hij er de laatste kwartalen van 2018 wel in de Zwitserse rivaal Adecco (met de Belg Alain Dehaze aan het hoofd) bij te benen. ‘De grootste zijn’ is overigens meer dan symboliek, stelt hij. ‘Onze Zwitserse vrienden zijn al decennia groot, wij niet. Vier jaar geleden was Randstad 3,5 miljard euro omzet kleiner dan Adecco, twintig jaar geleden twee derde kleiner.’

‘Maar Adecco of Manpower zijn niet meer onze enige referenties’, stelt Van den Broek. ‘We kijken ook steeds meer naar Google en Facebook. Want waar gaat het om? Om data, profielen van werknemers. In onze wereldwijde database zitten 300 miljoen profielen van actieve kandidaten, van wie 250.000 mensen in België. Daar laten we artificiële intelligentie en algoritmen op los om tot een match te komen. Niet één keer, maar een hele loopbaan lang.’

Eigenlijk moet u zich wapenen tegen de disruptie die ook de banken overkomt. U zit geprangd tussen start-ups en de grote Amerikaanse techspelers. Zijn Google en Facebook niet gewoon veel straffer met data?
Jacques Van den Broek: ‘Wij kunnen meer en beter dan zij. Bij de 3.000 hr-start-ups die we de voorbije jaren in de VS en Europa gescreend hebben - we hebben er ook enkele gekocht - zien we één constante: op een bepaald niveau stokt hun groei. Hoe komt dat? In onze sector zijn we bezig met werk. Na gezondheid, voedsel en een woning de grootste bekommernis van mensen. Boek je op Airbnb per ongeluk het foute appartement voor een weekendje weg, dan is dat spijtig. Kies je de verkeerde job, dan is dat een drama.’

‘Voor onze bedrijfsklanten geldt dat nog meer. Ze vinden heel veel profielen op LinkedIn of Facebook, maar kloppen die ook allemaal? Bij ons worden die mensen allemaal gecheckt in een gesprek en met referenties, en pas dan gaan ze de databank in. Techbedrijven - zowel start-ups als de grote jongens - missen die menselijke factor. Dat doen ze ons zo snel niet na.’

De oorlog om talent woedt vandaag heviger dan ooit. Is die arbeidskrapte conjunctureel of structureel?
Van den Broek: ‘Sowieso structureel. Door de demografie én door een mismatch in vaardigheden. Het is zo erg dat 20 procent van de Nederlandse kmo’s vandaag niet meer groeit omdat ze niet aan de juiste mensen geraken. De beste graadmeter is het aantal vacatures tegenover het aantal werkenden. In 2008, net voor de financiële crisis, was dat in België één op één. Vandaag heb je bij een vergelijkbare economische conjunctuur 3,6 vacatures per werkende. Op Europees niveau zijn we van 1,1 naar 2 gegaan. Zelfs in Nederland, dat een relatief lage werkloosheid van 3,8 procent kent, zijn er nog 600.000 mensen die we aan het werk zouden kunnen zetten.’

Waarom gebeurt dat niet?
Van den Broek: ‘De arbeidsmarkt is - zeker in België - niet flexibel genoeg om vraag en aanbod snel op elkaar af te stemmen. Ouderen blijven te lang in dezelfde job zitten, waardoor jongeren er niet tussen geraken. Daarom moeten we af van het kunstmatige onderscheid tussen een vaste en een tijdelijke job. Als je werkt, zou je toegang moeten krijgen tot een heel gamma beschermende rechten: verzekering, ook voor de dag dat je even zonder werk valt, voor een hypotheek, een pensioen.’

Veel mensen willen een vaste baan omdat ze zich dan beter gewapend voelen tegen de bedreigingen in de wereld. Ze zijn onzeker over hun toekomst. Hoe rijmt u dat met flexwerk?
Van den Broek: ‘Je zekerheid zit niet in je vaste job, ze zit in wat je kan. In je vaardigheden dus. We hebben een scan ontwikkeld waarbij we mensen kunnen quoteren op hoeveel ze waard zijn op de arbeidsmarkt. Bepaalde banken aanvaarden zo’n scan al om een woningkrediet al dan niet toe te kennen. Zo kunnen ook mensen die tijdelijk werken of freelancers tonen hoe kredietwaardig ze zijn.’

Om hun ‘arbeidswaarde’ op peil te houden moeten mensen zich voldoende bij- en omscholen. Daar wringt vaak het schoentje, zeker in België.
Van den Broek: ‘Absoluut. Het is niet de plicht van een werkgever om iemand voor eeuwig en altijd in dienst te houden, wel om iemand ‘tewerkstelbaar’ te houden. Hij moet met andere woorden iemand niet alleen trainen voor die ene job in zijn bedrijf, maar veel breder.’

‘Doet die werkgever dat niet, doe het als werknemer dan vooral zelf. Precies daarop zouden vakbonden zich veel meer kunnen profileren: zorg dat mensen hun werkgever kunnen ‘overleven’, dat ze hun hele carrière arbeidsfit blijven, in plaats van steeds maar weer die oubollige strijd om hogere lonen of uitkeringen te voeren.’

‘Ik pleit er trouwens ook voor de groeiende groep freelancers volwaardig op te nemen in de sociale zekerheid. Verplicht. Iedereen die werkt, moet even hard bijdragen tot de zorg voor en de solidariteit met de ander, ook flexwerkers en zelfstandigen. En iedereen moet er evenveel van kunnen genieten.’

‘Bijkomend voordeel: de businessmodellen gebaseerd op 12 euro bruto per uur, zoals die van Deliveroo en Uber, gaan eruit. Voorlopig aanvaardt de consument nog niet dat hij 5 of 10 euro extra moet betalen voor de levering van zijn pizza aan huis, precies om de sociale bescherming van die koerier te financieren, maar het hoort wel. (stilte) Ik ben eigenlijk wel een socialist (lacht). Maar ernstig, ik denk dat de vakbonden zich van vijand vergissen door steeds weer uitzendarbeid te viseren.’

Vakbonden vergelijken uitzendarbeid met het betere statuut van werknemers met een vast contract.
Van den Broek: ‘Uitzendarbeid is een opstap naar vast werk. 40 procent van de uitzendkrachten gaat uiteindelijk in dienst bij het bedrijf waar ze werken. Nog straffer gesteld: van de tien mensen die vandaag in de industrie werken, zijn er vier ooit begonnen als uitzendkracht.’

Automatisering is een tegenbeweging voor de leegloop op de arbeidsmarkt door de omgekeerde leeftijdspiramide. Miljoenen kassiersters, helpdeskers en vrachtwagen- en taxichauffeurs dreigen de komende twintig tot dertig jaar overbodig te worden. Weg krapte?
Van den Broek: ‘Digitalisering en robotisering komen als geroepen bij een structureel krimpende arbeidsmarkt. Door in een ziekenhuis of rusthuis bepaalde processen te digitaliseren kan je met minder mensen meer zieken of ouderen verzorgen. En ja, een op de zes jobs zal verdwijnen. Maar die uitstoot van jobs is nu niet groter dan 50 jaar geleden.’

‘Natuurlijk rijdt er vroeg of laat een zelfrijdende truck rond. Maar is de kern van een vrachtwagenchauffeur dat hij achter een stuur zit? Of gaat het erom dat hij kan omgaan met klanten? Dat hij zorg kan dragen voor goederen? De menselijke kant van de job wordt belangrijker. Maar de mensen zelf moeten ook mee willen. Je bent zelf verantwoordelijk voor je werk.’

U liet zich eerder in gelijkaardige bewoordingen uit over de gele hesjes.
Van den Broek: ‘Het minimumloon in Frankrijk is het hoogste van heel Europa, voor 35 uur werken per week in de meest welvarende regio van de wereld, met de gunstigste arbeidsomstandigheden. En dan ga je de straat op om te protesteren. Ik wil dan graag van elk individueel hesje weten: waar ben jij ontevreden over, wat denk je zelf te kunnen aandragen als oplossing, en waar kunnen wij als overheid of werkgever bij helpen? Gewoon op straat wat ontevreden staan roepen, zal weinig oplossen.’

Zo’n grote socialist bent u dus niet?
Van den Broek: ‘De zekerheden die er zogenaamd zijn, worden overschat. Die zijn niet houdbaar op de lange termijn. De enige zekerheid als werknemer zijn je competenties. Ga daarvan uit. Het groeiende aantal vacatures zal de komende jaren nog problematischer worden. Ook werkgevers moeten we nog steeds overtuigen: die ene witte raaf zal je niet meer vinden.’

Moet je mensen aan het werk zetten met de wortel of met de stok?
Van den Broek: ‘Altijd eerst met de wortel. Maar je hebt twee handen, hè (lacht). Dus ook met de stok. België is het enige land in Europa waar de belangrijkste stok niet bestaat: de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd. West-Vlaamse bedrijven krijgen veel makkelijker Franse dan Waalse sollicitanten over de vloer. Niet omdat Walen luier zouden zijn, maar omdat het systeem hen niet aanmoedigt.’

‘Het Deense systeem is het beste: word je daar werkloos, dan wordt dat meteen aangepakt. Je krijgt even een goede uitkering, maar ook een intensieve opleiding, busdiensten om te gaan solliciteren, enzovoort. Want werk is als paardrijden: val je van je paard, dan moet je er zo snel mogelijk weer op. Drie maanden later durf je niet meer. Werk je lange tijd niet, dan verlies je de mentale fitheid, je netwerk, de durf en je arbeidsdiscipline.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n