Vier op de tien werknemers krijgen vakantie niet op

Vier op de tien werknemers zetten op het einde van het jaar vakantiedagen over omdat ze er niet toe kwamen ze op te gebruiken. ©Photo News

Vier op de tien werknemers zetten op het einde van het jaar vakantiedagen over omdat ze er niet toe kwamen ze op te gebruiken. Dat blijkt uit een rondvraag bij sociaal secretariaten.

Januari is de maand waarin bedrijven aan de sociaal secretariaten doorgeven hoeveel vakantiedagen er worden overgedragen naar het volgende jaar. De twintig wettelijke vakantiedagen kunnen niet overgedragen worden, net zomin als arbeidsduurverminderingsdagen.

Vier vragen aan organisatiepsycholoog Frederik Anseel (UGent)

Moeten we ons zorgen maken dat zoveel werknemers vakantiedagen overdragen ?
'Nee.  De belangrijkste reden waarom veel werknemers een al bij al beperkt aantal dagen i omdat ze redeneren: ik heb er nu geen nood aan, maar dan heb ik volgend jaar een beetje reserve. En het volgende jaar eindigen ze opnieuw met enkele dagen overschot.'

Zijn Belgen verwend op vlak van vakantie? Is het een luxeprobleem?
'In Europa hebben we een echte vakantie-cultuur. België valt net buiten de top tien. In de Verenigde Staten hebben werknemers wettelijk geen recht op vakantie. Veel werkgevers geven hun werknemers toch een tiental dagen vakantie, maar vaak worden die niet opgenomen.'

Hoeveel vakantie moet je nemen om gezond te zijn? 
'Wat bewezen is, is dat mensen die tien jaar geen vakantie nemen, sneller sterven. Het effect van vakantie verdwijnt snel: na twee, drie weken is het helemaal uitgewerkt. Vakantie hoeft trouwens helemaal niet lang te zijn om effect te hebben. Enkele dagen volstaat, op voorwaarde dat je activiteiten doet die volledig losstaan van je werk.'

Zal het voorstel van minister Kris Peeters , dat werknemers toelaat vakantiedagen op te potten, er toe leiden dat mensen te weinig vakantie nemen?
'Neen, dat geloof ik niet. Het beste bewijs is dat mensen vandaag nauwelijks gebruik maken van de mogelijkheid om vakantie te laten uitbetalen. Ik juich meer flexibiliteit in het overdragen van vakantiedagen toe.'

Werkgevers zijn zelfs verplicht ervoor te zorgen dat hun werknemers die verplichte vakantiedagen kunnen opnemen. Daarop staan geldboetes van 400 tot 4.000 euro per werknemer. 'Zelfs als een werknemer zijn vakantie vrijwillig niet opneemt, blijft de werkgever strafrechtelijk aansprakelijk', zegt Maarten Simon, advocaat bij Kwint. Het is een preventiemaatregel tegen burn-outs die de overheid wettelijk verankerd heeft.

Dagen overdragen

Voor alle andere vakantiedagen kunnen werkgever en werknemer afspreken wat ze ermee doen: uitbetalen, of toelaten dat de dagen worden overgedragen naar het volgende jaar. De meeste werkgevers (zes op de tien) laten toe dat vakantiedagen worden overgedragen, blijkt uit cijfers van de sociaal secretariaten SD Worx en Attentia.

Het uitbetalen van vakantiedagen is eerder uitzonderlijk. Slechts 4 procent van de werknemers die dagen over heeft, laat die uitbetalen. Kristel Bracke van Attentia: 'We zien zelfs een omgekeerde trend. Steeds vaker vragen werknemers aan hun werkgever extra vakantie in plaats van loonopslag.'

Vier op de tien werknemers hebben op het einde van het jaar vakantiedagen over. Gemiddeld gaat het om 4,5 dagen. 20 procent van de werknemers zet meer dan vijf dagen over en 4 procent zelfs meer dan tien. Bracke: 'Werkgevers moeten aandacht hebben voor die werknemers die te veel dagen overzetten. Zij zitten mogelijk in een gevarenzone voor hun balans tussen werk en privé.'

Wat nog opvalt, is dat werknemers in dienst van grote bedrijven vaker en meer vakantie overdragen dan in een kmo. Dat komt simpelweg omdat werknemers van grote bedrijven meer vakantie hebben dan bij kleinere. De meeste kmo’s houden het bij het wettelijk minimum. Dan valt er weinig of niets over te dragen.

Vakantie opsparen

Vandaag kunnen extralegale vakantiedagen slechts van jaar naar jaar overgedragen worden. Daar wil minister Kris Peeters binnenkort verandering in brengen. Zijn voorstellen rond 'werkbaar werk' worden in het parlement besproken.

Werknemers moeten hun extralegale vakantiedagen in de toekomst kunnen opsparen voor een langer verlof, bijvoorbeeld in een periode dat er minder werk is of als ze het echt nodig hebben. Die overgedragen vakantiedagen zouden in het nieuwe plan langer dan een jaar geldig blijven. Met andere woorden: wie jaarlijks vier dagen overdraagt en ze vijf jaar lang niet opneemt, kan meteen een maand extra vakantie nemen.

Werknemers zouden de dagen die ze bijeen hebben gespaard ook kunnen meenemen als ze veranderen van werkgever, of ze uitbetaald krijgen.

Onbeperkt verlof bij Antwerps communicatiebureau

Bij het communicatiebureau Marbles zal dit jaar geen enkele dag vakantie niet opgebruikt zijn. De reden daarvoor: het communicatiebureau heeft afgelopen zomer onbeperkt verlof ingevoerd.

Zaakvoerder Tom Herrijgers: 'Netflix doet het al sinds 2004. Dat inspireerde ons. Waarom zou ik als CEO een deel van mijn tijd steken in het managen van verloven? Daar komt veel administratie en geregel bij kijken. Ik zag ook onze mensen ook voortdurend wikken en wegen. 'Oei mijn kind is ziek, en ik heb nog maar zoveel verlof over... .'

Voortaan neemt elk personeelslid van Marbles zoveel vakantie als hij of zij wil. Herrijgers: 'Ik hou mij er niet meer mee bezig. Onze mensen regelen het onderling. De regel is wel dat altijd minstens de helft van het personeel aanwezig moet zijn. En er moet permanentie zijn tussen 9 en 17 uur. Iedereen is verplicht twintig dagen wettelijk te nemen. Maar voor de rest is het vrijheid blijheid.'

De eerste evaluatie is alvast positief. 'We gaan er dit jaar mee door. Onze personeelsleden nemen meer verlof dan vroeger. Vroeger namen onze mensen gemiddeld  twintig dagen, nu makkelijk dertig dagen. Zelf probeer ik ook voldoende vakantie te nemen, want als je zo'n systeem invoert en de baas neemt zelf nooit verlof, dan werkt het niet.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect