'Als elektriciteitstraders hebben we zelfs een eigen meteoroloog'

©REUTERS

De opmars van hernieuwbare energie maakt de handel in elektriciteit woeliger, meer datagedreven en op termijn ook meer geautomatiseerd. Met de eigen meteoroloog als cruciale bondgenoot voor de trader.

Het zenuwcentrum van de Europese elektriciteitstrading van de Franse energiereus Engie bevindt zich niet in Parijs, maar in de Brusselse Noordwijk. Daar waken 30 traders erover dat het productiepark van de groep, waartoe ook Electrabel behoort, optimaal ingezet wordt op de Europese markt.

Ken Elen is hoofd van het team dat zich over de groothandels- of ‘forward’-markt ontfermt. Op die markt worden blokken elektriciteit op termijn verhandeld, van minimaal 24 uur voor verbruik tot een week of zelfs meerdere jaren. Op Elens bureau staat een muur van acht schermen met grafieken en veel cijfertjes, van de voorspelde windkracht tot de brandstofprijzen en zelfs de aandelenbeurs. Die laatste heeft soms impact op de markt van CO2-emissiecertificaten, die dan weer een kostenpost zijn voor energiecentrales. Het is duidelijk dat een elektriciteitstrader veel ballen tegelijk in de lucht moet houden.

De trading zoals die hier gebeurt, is nog maar een vrij recent fenomeen. ‘Het is pas sinds de liberalisering van de Europese energiemarkt - zo’n 20 jaar geleden - dat een tradingzaal nodig werd om de risico’s van onze activiteiten te helpen indekken’, vertelt Elen. Elk land vormt een eigen markt met verschillende prijzen waar Engie elektriciteit van zijn productiepark verkoopt en voor zijn klanten elektriciteit aankoopt.

Het is pas sinds de liberalisering van de Europese energiemarkt dat een tradingzaal nodig werd om de risico's van onze activiteiten te helpen indekken.
Ken Elen
Elektriciteitstrader Engie

‘Om de waarde van onze centrales te optimaliseren - waarbij je ook rekening moet houden met de productiekosten - kijken we naar heel Europa. Op het moment dat die waarde aantrekkelijk wordt, kan je die op de markt vastklikken door ze in te dekken of ‘hedgen’.’ Dat kan via een forwardcontract voor de levering van een blok stroom binnen bijvoorbeeld een week tegen een vastgelegde prijs. Het is aan de trader om positie te kiezen in de fors schommelende markt. ‘Daarvoor moet je elke dag een mening of ‘view’ over de markt formuleren en inschatten hoe vraag en aanbod evolueren, morgen, overmorgen en binnen enkele weken’, zegt Elen.

Weersvoorspellingen

Heel wat factoren spelen daarin mee, van de verwachte stroomvraag in een bepaald land op een bepaalde dag - ‘dat bekijken we samen met onze analisten en hun voorspellingsmodellen’ - tot de beschikbare capaciteit. Voor dat laatste zijn weersvoorspellingen cruciaal, gezien het toenemende belang van hernieuwbare energie uit zon en wind.

‘We hebben onze eigen meteoroloog’, legt Elen uit. ‘Wordt er veel wind verwacht? Dan zakt de elektriciteitsprijs. De impact kan groot en snel zijn, wat de elektriciteitsmarkt heel volatiel maakt. Deze ochtend zag ik dat ze volgende week veel wind voorspellen, waarna de stroomprijs voor komend weekend met 40 procent kelderde in Duitsland (dit interview werd enkele weken geleden afgenomen, red). Op basis van de mening van de meteoroloog neem je als trader een bijbehorende positie in.’

Niet alleen wind is belangrijk. Een hete zomerdag laat de airco’s draaien - een vraagboost - en langdurige hitte kan ertoe leiden dat centrales stilgelegd worden omdat ze onvoldoende kunnen koelen - een aanbodkrimp. Beide stuwen ze de stroomprijs.

Hernieuwbare energie

Elen en zijn team moeten ook een view op de lange termijn ontwikkelen, tot drie à vier jaar in de toekomst, want ook op die termijn wordt gehandeld. Dan spelen andere zaken: de groeiende capaciteit van hernieuwbare energie, het al dan niet verdwijnen van kerncentrales, enzovoort.

Onlangs is de termijn zelfs opgetrokken naar tien jaar. ‘Hernieuwbare energieprojecten - ook die van Engie - doen het in Europa meer en meer zonder subsidies, waardoor de inkomsten sterker afhankelijk worden van de volatiele elektriciteitsprijzen. De financierende banken eisen dat projecteigenaars hun inkomsten garanderen door hun elektriciteit op lange termijn tegen een vaste prijs te verkopen. Traders spelen daar een belangrijke rol door het marktrisico te beheren via indekking op de markt. Bilaterale akkoorden met grote industriële klanten kunnen daarbij helpen. Zo hebben wij een deal met Google gesloten voor de levering van groene stroom voor zijn datacenter in België.’

Op veel kortere termijn, die van de ‘spotmarkt’ voor verbruik vandaag, zorgt het algoritme van de Europese stroombeurs Epex voor een optimale prijszetting voor de hele Europese zone. Ook bij Engie zelf maken algoritmes hun opwachting om in te spelen op de enorme hoeveelheid data die in de energiemarkt gecreëerd wordt. ‘Die algoritmes maken het mogelijk onze productie van hernieuwbare energie live te monitoren en in te dekken. De vele data van hernieuwbare energiebronnen die er bijkomen, werken automatisatie in de hand, wat de markt dan weer efficiënter maakt. Engie heeft al een geautomatiseerd platform waar klanten zelf elektriciteit kunnen kopen op de groothandelsmarkt.’

Speculanten

In de markt van elektriciteit zijn speculanten, die niet geïnteresseerd zijn in de fysieke levering van elektriciteit maar louter financiële posities innemen, voorlopig nog in de minderheid. ‘Ruim 60 procent van het Europese marktvolume komt van fysieke levering. Maar het feit dat er futures bestaan, maakt het natuurlijk interessant voor speculanten. Die veroorzaken dan weer liquiditeit, wat de markt efficiënter maakt’, zegt Elen.

Engie gebruikt futures om risico’s in te dekken. Of de traders ook speculatieve posities mogen innemen? ‘We hebben een mandaat om de waarde van onze portefeuille te optimaliseren. Binnen dat mandaat moet je als trader kunnen inspelen op de volatiele prijzen. Maar dat gebeurt niet vanuit een speculatief standpunt, het gaat eerder om een optimalisatieprobleem, waarbij we de competitiviteit van onze activiteiten proberen te vergroten.’

Van een tafereel met tierende traders is hier alvast geen sprake. Het is rustig in de tradingzaal, al zit het coronavirus daar voor iets tussen. Veel traders werken van thuis, wat volgens Elen toch één handicap heeft. ‘Het systeem werkt perfect, maar je mist de snelle menselijke communicatie - zeg maar geroep - als relevant nieuws binnenkomt. Het gaat nu met wat vertraging.’ Maar zolang het licht blijft branden, zal bijna niemand daarom malen.

Dit is het tweede deel van een reeks waarin we een blik werpen achter de schermen bij grondstoffentraders. Zaterdag: olie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud