Oproer in Nederland over stikstof en chemicaliën

©ANP

De bouwsector in Nederland staat in rep in roer omdat de overheid te strenge milieumaatregelen hanteert. Honderden werven liggen stil. Veel bouwvakkers zijn tijdelijk werkloos.

Nederlandse bouwbedrijven, grondverzetfirma’s en baggeraars trokken gisteren met honderden voertuigen naar Den Haag om te protesteren tegen het stikstofbeleid van de Nederlandse overheid. Tegelijk uitten ze ook hun ongenoegen over de strenge regeling voor ‘pfaschemicaliën’. Door beide maatregelen liggen honderden bouwprojecten stil omdat geen bouwvergunningen meer worden afgeleverd. Veel bouwvakkers in de sector zijn tijdelijk werkloos. Er gingen zelfs al bedrijven failliet. De toestand is zo ernstig dat de Nederlands overheid overweegt een noodplan in werking te stellen.

Pfas

De Nederlandse overheid heeft in juli een ‘tijdelijke handelskader’ uitgevaardigd dat stelt dat vanaf 1 oktober geen grondverzet meer mag gebeuren zonder dat men precies weet hoeveel ‘pfas’ in de partij grond of bagger zit. Dat gaat van baggeren van sloten, ontgraven van grond tot het afvoeren van grond naar een andere locatie.

70 procent van alle baggerwerken in Nederland ligt stil door de strenge pfas-norm.
Ceo de Vries & van de Wiel
Jaap van der Weele

Pfas is de afkorting voor poly- en perfluoralkylstoffen. Het is de verzamelnaam voor een groep niet-afbreekbare chemische stoffen met ruim 6.000 chemicaliën. Die zitten onder meer in waterafstotende producten zoals teflon in pannen, pizzadozen, schuim in brandblussers, verf, lippenstift, zonnecrème en tandpasta.

Volgens Europa zijn sommige van die fluorkoolwaterstofverbindingen zwaar vervuilend, toxisch en mogelijk schadelijk voor de volksgezondheid. Kleine deeltjes van die stoffen belanden in het milieu en komen via de lucht, voedsel of drank in het lichaam terecht. Hoe groot de gezondheidsrisico’s werkelijk zijn, is nog onvoldoende uitgeklaard.

Nederland besliste toch strenger op te treden om het milieu te beschermen en stipuleerde tijdelijk dat elke kilo grond die wordt verplaatst voortaan niet meer dan 0,1 microgram van die ‘mogelijk kankerverwekkende stoffen’ mag bevatten.

Baggerwerken

OVAM niet bang dat protest overwaait naar België

 De Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij OVAM is niet bang dat het Nederlandse protest tegen de strenge pfasregelgeving naar ons land overwaait. ‘In België moet je zodra je 250 m³ grond uitgraaft een grondstaal nemen en dan weet je of er pfas inzit’, zegt woordvoerder Jan Verheyen. ‘Grond met pfas mag hier hergebruikt worden op voorwaarde dat hij niet uitloogt of zich verder verspreidt. Dat is vastgelegd in een grondverzetregeling. Elk bedrijf weet waar het met die grond naartoe kan.’

Volgens Verheyen zit pfas nog niet in het Vlaamse bodemdecreet - ‘Europa heeft geen bodemrichtlijn’ - omdat niemand weet wat de effecten van pfas zijn. ‘Wij checken de impact van de stoffen courant enonderzoeken samen met deonderzoeksinstelling VITO hoe ze zich in de grond gedragen. Tot nog toe is er geen consensus over de schadelijkheid van die stoffen.’

 

‘Door de strenge pfasregeling ligt 70 procent van alle inlandse baggerwerken in Nederland stil omdat we niet weten waar we met onze specie naartoe kunnen. Dat is gevaarlijk voor de veiligheid en het waterpeil’, zegt Jaap van der Weele, de CEO van het aannemingsbedrijf de Vries & van de Wiel, een dochter van de Belgische baggeraar DEME. ‘Alle gronden moeten worden gescreend op hun pfasgehalte voor er iets mee gedaan kan worden. Niemand weet hoe het ‘pfasdeken’ over Nederland er precies uitziet. De labo’s die monsters moeten afnemen, worden overstelpt met aanvragen. Stalen nemen duurt tot vier maanden. Milieuvergunningen moeten worden herbekeken. Grote infrastructuurprojecten worden met een tot twee jaar verdaagd, alle aanbestedingen voor grote baggerwerken worden opgeschort.’ De tijdelijke pfasgrens zou tot midden volgend jaar van kracht blijven. Pas dan zou men over voldoende wetenschappelijke resultaten beschikken om een ‘vaste norm’ vast te leggen.

Volgens Van der Weele ondervinden de lopende projecten van DEME - zoals de sluis van Terneuzen, de Rijnlandroute en de Blankenburgverbinding - gelukkig geen problemen door de strenge pfasnorm. ‘Maar voor nieuwe projecten wordt het ingewikkelder. Als groot bedrijf hebben we een grote buffer. Maar er zijn al kleine bedrijven failliet gegaan. De regering speelt paniekvoetbal zonder na te denken over de gevolgen.’

Stikstof

De bouwbedrijven protesteren, net als de boeren, ook tegen het stikstofbeleid van de overheid. Dat werd in het voorjaar door de Raad van State teruggefloten. ‘Voordien konden bedrijven projecten of uitbreidingen die stikstofuitstoot geven, compenseren met toekomstige maatregelen’, zegt Karel De Lange van het Belgische bodemonderzoeksbedrijf ABO, dat ook in Nederland actief is. ‘Dat kan nu niet meer. Nu moet alles al in de vergunningsfase zijn uitgeklaard en moet je op voorhand zeggen hoe je compenseert. Dat betekent dat vergunningen worden ingetrokken en dat bedrijven in de buurt van natuurgebieden - Nederland heeft er wel wat - sterk moeten onderbouwen waar en waarom ze uitbreiden.’

‘Dat betekent ook dat alle lopende projectinitiatieven van Rijkswaterstaat, waterschappen en provincies stilliggen, zegt Van der Weele. ‘Ook in de waterbouw en hoogwaterbescherming’.

Voor ABO zijn de nieuwe milieuregels geen slechte zaak. ‘We hebben massa’s werk. Maar het is niet leuk dat alle onderzoek halsoverkop moet gebeuren’.

Nood

Omdat de situatie zo ernstig is, zou de Nederlandse overheid overwegen een noodplan uit te werken. Bouwbedrijven die in nood verkeren door de pfas- en stikstofcrisis en geen werk meer hebben voor hun personeel, zouden een compensatie krijgen van de overheid. Die kondigde ook nieuwe pfas- en stikstofnormen aan. Toch blijven veel bedrijven bevreesd. ‘Ze willen hier voorop lopen met milieuwetten, die linkse koekenbakkers’, foeterde een demonstrerende shovelmachinist gisteren. ‘Maar alle bedrijven komen in de problemen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect