‘België wordt een van de vuilste stroomproducenten in Europa’

Met nieuwe gascentrales wordt België de komende tien jaar het enige EU-land waar het aandeel van fossiele brandstoffen in de stroomproductie toeneemt. ©AFP

Door de kernuitstap zal België tegen 2030 bij de Europese landen behoren met de grootste CO₂-afdruk voor elektriciteit. Dat zegt de denktank Ember na een doorlichting van de nationale klimaatplannen.

België is op weg de komende tien jaar het enige Europese land te worden waar het aandeel van elektriciteit uit fossiele brandstoffen toeneemt. Tot die opvallende conclusie komt de Britse klimaatdenktank Ember na een doorlichting van de nationale energie- en klimaatplannen van de EU-lidstaten. Door de kernuitstap en de trage ontplooiing van hernieuwbare energie wordt België op Polen na het land met het grootste aandeel van fossiele stroomproductie.

De federale regering wil tegen 2025 alle zeven kerncentrales sluiten. In de plaats komt een subsidiemechanisme (CRM) dat nieuwe productiecapaciteit moet opleveren, vooral in de vorm van nieuwe gascentrales. 'Dit rapport houdt nog geen rekening met de ambities van deze regering, maar onderstreept wel hoe belangrijk die ambities zijn', onderstreept Tinne Van der Straeten (Groen), minister van Energie, vrijdag in 'De Ochtend' op Radio 1.

De onderzoekers verwachten dat fossiele brandstoffen, die in 2018 38 procent van de Belgische stroomproductie vertegenwoordigden, tegen 2030 opklimmen naar 59 procent. Het gat dat kernenergie achterlaat, zal bijna volledig met gas worden ingevuld.

Tenzij er extra investeringen in hernieuwbare energie komen, ligt België op schema om tegen 2030 een van de meest vervuilende elektriciteitsnetten te hebben.
Charles Moore
hoofdonderzoeker Ember

Voor het klimaat is die omslag een slechte zaak. Kernreactoren stoten geen CO2 uit, gascentrales wel. Ember schat dat België tegen 2030 in de top vijf zal komen van landen met de meest koolstofintensieve elektriciteitsproductie. Alleen waar over tien jaar nog kolencentrales staan, zal de CO2-uitstoot per kilowattuur opgewekte stroom nog hoger liggen. In absolute cijfers wordt de elektriciteitssector van het kleine België de zesde grootste uitstoter van Europa.

Ember, dat al jaren hamert op de vergroening van de elektriciteitsmix, plaatst België in het rijtje van zeven voornamelijk Oost-Europese landen die onderpresteren. ‘België blijft achter’, zegt Charles Moore, hoofdonderzoeker bij de klimaatdenktank. ‘Terwijl zijn EU-buren het gebruik van fossiele brandstoffen afbouwen, ligt België op schema om tegen 2030 een van de vervuilendste elektriciteitsnetten te hebben. Tenzij het er nog in slaagt de investeringen in hernieuwbare energiebronnen te verhogen.’

Onsamenhangend klimaatplan

De denktank baseert zich voor de vergelijking op de klimaatplannen die alle lidstaten eind vorig jaar moesten indienen bij Europa. Het Belgische plan, waar de gewesten en de vorige federale regering jarenlang over bakkeleiden, werd door de Europese Commissie als veel te min en ‘onsamenhangend’ beoordeeld. Het schiet nu al op alle belangrijke punten tekort, terwijl de Commissie de doelstellingen voor de komende tien jaar nog wil aanscherpen.

Ook Ember zegt dat de uitbouw van hernieuwbare energie in België te traag gaat om de sluiting van de kerncentrales te kunnen opvangen. Wind- en zonne-energie vertegenwoordigde in 2018 13 procent van het Belgische elektriciteitsverbruik, terwijl voorzien is om tegen 2030 aan 34 procent te zitten. Ook als gekeken wordt naar het totaal van de hernieuwbare energie, inclusief biomassa en waterkracht, zit België nog ver onder het Europese gemiddelde. Sterker inzetten op wind en zon wordt niet makkelijk, zeker niet omdat het Belgische klimaatplan nu al rekent op een verdubbeling van de windcapaciteit in de Belgische Noordzee.

Uitstootrechten

Hoewel de regering-De Croo voluit gaat voor de kernuitstap, is het nog geen uitgemaakte zaak dat alle kerncentrales tegen 2025 sluiten. De regering houdt de deur op een kier om twee reactoren langer open te houden als eind volgend jaar blijkt dat anders de bevoorradingszekerheid in het gedrang komt. In een briefing aan de formateurs becijferde het Federaal Planbureau deze zomer al eens wat de impact zou zijn van zo’n levensduurverlenging. Er zullen dan minder nieuwe gascentrales gebouwd moeten worden, waardoor de CO2-uitstoot van de elektriciteitssector over tien jaar 45 procent lager ligt dan in het scenario van een volledige kernuitstap.

Het Planbureau wijst er wel op dat de bouw van gascentrales in België er kan toe leiden dat elders in Europa minder CO2-uitstoot plaatsvindt. De elektriciteitssector valt samen met de zware industrie onder het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Als gascentrales in België stroom produceren, moeten ze uitstootrechten aankopen en putten ze uit de totale beschikbare pot van emissierechten in Europa. Daardoor neemt de prijs van uitstoot toe en worden in Oost-Europa de meer vervuilende kolencentrales uit de markt gedreven. Door dat verdringingseffect vinden verschillende energiespecialisten de extra uitstoot van gascentrales in België toch verdedigbaar, in afwachting van meer hernieuwbare energie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud