CO₂-speculatie stuwt elektriciteitsfactuur omhoog

De hoge CO2-prijs maakt kolencentrales in Europa minder competitief ten opzichte van gascentrales. ©REUTERS

De prijs die industrie- en energiebedrijven in Europa betalen voor de CO2 die ze uitstoten, is dit jaar al met 50 procent gestegen. Leveranciers zullen die stijging doorrekenen in de elektriciteitsfactuur.

De prijs van CO2-rechten breekt dezer dagen alle records: deze week werd de symbolische kaap bereikt van 50 euro om één ton van dat broeikasgas te mogen uitstoten. De CO2-prijs binnen het Europese emissiehandelssysteem (ETS) is op een jaar tijd meer dan verdubbeld. Sinds begin dit jaar werd CO2-uitstoot in Europa 50 procent duurder. Het broeikasgas liet daarmee kostbare metalen zoals koper, platinum en palladium achter zich.

De forse prijsstijging is een voorafname op strengere Europese regelgeving. Industriebedrijven en energieproducenten moeten sinds 2005 emissierechten voorleggen voor iedere ton CO2 die ze uitstoten. De industrie krijgt een deel uitstootrechten gratis toegewezen, maar de rest moet ze kopen op openbare veilingen of van andere bedrijven die rechten op overschot hebben. Elektriciteitsproducenten moeten al hun uitstootrechten aankopen op de markt.

De essentie

  • De prijs voor CO2-uitstootrechten in Europa bereikte deze week een record van 50 euro per ton.
  • In anticipatie op strengere klimaatnormen hebben speculatieve investeerders massaal emissierechten opgekocht en de prijs opgedreven.
  • De koersexplosie voor CO2 maakt elektriciteit duurder.
  • Leveranciers zullen die prijsstijgingen doorrekenen aan hun klanten.

Nu de Europese Unie de klimaatdoelstellingen heeft verhoogd, een uitstootreductie tegen 2030 van 55 in plaats van 40 procent, scherpt ze ook het systeem van de emissierechten aan. Tegen de zomer worden nieuwe regels verwacht, waarbij ofwel minder uitstootrechten in omloop worden gebracht ofwel rechten uit de markt worden gehaald en vernietigd. Met minder beschikbare rechten neemt voor bedrijven de concurrentie toe om de overgebleven uitstootrechten binnen te halen.

‘De huidige prijsstijging is een anticipatie op die verhoogde klimaatdoelstellingen waardoor straks waarschijnlijk minder emissierechten beschikbaar zullen zijn’, zegt Peter Claes, de directeur van Febeliec, de federatie van industriële grootverbruikers. ‘Er zit ook een speculatief luik in waarbij spelers een reserve van emissierechten aanleggen omdat ze verwachten dat de prijs zal stijgen. De CO2-prijs is een financieel instrument geworden waarin ook banken, brokers en traders investeren.’

Bitcoinrally

Jürgen Sanders, marktenspecialist bij het energiebedrijf Engie, vergelijkt de CO2-rally zelfs met die van de bitcoin. ‘Tot 2018 schommelde de CO2-prijs nog onder 10 euro, maar de jongste vier jaar zien we een heel sterke stijging, aangedreven door speculanten’, zegt hij. ‘Net als bij de bitcoin is het totale aantal emissierechten gelimiteerd. Investeerders rekenen erop dat de Europese emissiemarkt almaar krapper wordt en zijn massaal speculatief beginnen in te kopen, vaak met algoritmegestuurde handel. De prijs ging daardoor veel sneller omhoog dan men op basis van de industriële vraag kon verwachten. Europa had daar geen rekening mee gehouden.’

Investeerders rekenen erop dat de Europese emissiemarkt de komende jaren almaar krapper wordt en zijn massaal speculatief beginnen in te kopen.
Jürgen Sanders
Marktenspecialist Engie

De impact voor industrie- en energiebedrijven is niet min. Net zoals grondstoffen is CO2 uitgegroeid tot een belangrijke kostenpost. De rechtstreekse uitstoot wordt duurder, maar indirect zien ze ook de elektriciteitsfactuur oplopen. ‘Grote industriële stroomverbruikers krijgen wel deels een compensatie voor de CO2-prijs in de elektriciteitsfactuur, maar die dekt niet alles’, zegt Claes. ‘Met een prijs van 50 euro per ton begint het echt te wegen.’

Aangedreven door de CO2-hausse veerde de groothandelsprijs voor elektriciteit de jongste maanden op tot de niveaus van 2018, toen het stilliggen van Belgische en Franse kerncentrales tot schaarste en prijspieken leidde. Sanders verwacht een cascade-effect dat tal van andere producten duurder maakt. ‘Als de elektriciteitsprijs stijgt, wordt dat doorgerekend. De basisprijzen voor pakweg plastics in de chemie nemen dan toe en die bedrijven rekenen dat door aan hun klanten. Zo krijg je een inflatie-effect naar andere producten die weinig met energie te maken hebben.’

De prijsstijging is een anticipatie op de verhoogde klimaatdoelstellingen waardoor straks waarschijnlijk minder emissierechten beschikbaar zullen zijn.
Peter Claes
Directeur Febeliec

Ook voor consumenten zullen leveranciers de hogere CO2-prijs vroeg of laat doorrekenen. Als de CO2-prijs met 1 euro stijgt, wordt op de Belgische groothandelsmarkt een megawattuur stroom circa 40 eurocent duurder, rekent Sanders voor. Volgens die verhouding betekent de CO2-rally van de jongste 12 maanden dat voor een gemiddeld gezin het energiegedeelte op de jaarfactuur ruim 40 euro duurder wordt. ‘Daar moet je nog de multiplicator bij tellen van de taksen op de factuur die eveneens stijgen naarmate het energiegedeelte omhoog gaat’, zegt Sanders. ‘Taksen en transport maken twee derde uit van de eindfactuur voor een particulier.’

De meerderheid van de gezinnen, met een vast energiecontract, zal die paar tientallen euro’s niet onmiddellijk voelen. ‘Tot aan het einde van hun contract behouden ze hun vaste prijs en energieleveranciers hebben zich daarvoor vaak al ingedekt door op voorhand emissierechten aan te kopen’, zegt Marc Van den Bosch, algemeen directeur van Febeg, de federatie van energiebedrijven. ‘Voor mensen met variabele contracten ligt het anders. Hun energiefactuur evolueert wel mee met de marktprijs waar de CO2-schommelingen in zitten verrekend.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud