De landbouwers die hun veeteeltbedrijf door stikstof moesten achterlaten

'Het was een slopende periode, niet voor herhaling vatbaar.' Omdat de stikstofuitstoot van hun veeteeltbedrijf te hoog was, moesten Luc en Katia hun boerderij achterlaten. ‘De politiek stippelt beleid uit zonder rekening te houden met de consequenties.’

De melkmachine is net gestopt met draaien als we het erf van melkveehouders Luc Vandenbossche (50) en Katia De Schepper (48) opdraaien. ‘We zijn er, zoals iedere ochtend, rond kwart voor zes aan begonnen. Uitzonderlijk slapen we weleens uit tot zes uur’, lacht Luc.

Kort

Het stikstofarrest zette de delicate verhoudingen tussen landbouw- en natuurbeleid in Vlaanderen vorige week op scherp. De weg naar een nieuw evenwicht is bezaaid met politieke en maatschappelijke obstakels. Dat bewijst het verhaal van de melkveehouders Luc Vandenbossche (50) en Katia De Schepper (48) uit Deinze.

De hoeve in het landelijke Meigem bij Deinze, omzoomd door biljartvlakke landerijen, biedt plaats aan zowat 200 melkkoeien. Ook na de ochtendlijke shift zit de werkdag stampvol. Katia werkt de administratie bij, terwijl Luc de dieren voedert of de akkers bewerkt. Tegen de avond staan de koeien alweer klaar voor een melkbeurt. Voor vakantie schiet nagenoeg geen tijd over. ‘Corona heeft voor ons op dat vlak weinig veranderd’, zegt Katia.

Rode enveloppe

In 2014 werd het meanderende landbouwersbestaan van Luc en Katia brutaal opgeschrikt toen ze - net als nog 130 andere landbouwers - een zogenaamde ‘rode enveloppe’ van de Vlaamse overheid in de bus vonden. De stikstofuitstoot van hun toenmalige hoeve, vooral afkomstig van de ammoniak in koeienmest, was te hoog en de neerslag ervan schadelijk voor de nabijgelegen Zeverenbeekvallei, die Europees beschermd gebied is. Een nieuwe vergunning of uitbreidingsplannen op die locatie hadden geen kans op slagen. Luc en Katia kozen voor de korte pijn en verhuisden hun bedrijf enkele kilometers verderop.

‘Het was een lange en slopende periode, niet voor herhaling vatbaar’, zegt Katia, terwijl ze een koffie met verse melk opdient. ‘We waren de derde generatie op het familiebedrijf. De meeste stallen waren nog maar een paar jaar oud. Dat achterlaten doet pijn. Dat is het probleem met het beleid: de politiek stippelt het uit zonder rekening te houden met de consequenties.’

Stikstofarrest

Het bedrijf van Luc en Katia was bij de eerste dat zo’n reële impact ondervond van het Vlaamse stikstofbeleid. Naast enveloppes voor rode zones kregen 1.420 boeren een oranje en 21.000 boeren een groene brief. Wie een oranje brief kreeg, werd ook een flink aantal beperkingen opgelegd, wie groen kreeg, kon zijn activiteiten gewoon voortzetten.  

Voor landbouwers is het moeilijk de kosten van de dure technologie voor het afvangen van stikstof door te rekenen naar de consument.
Vanessa Saenen
Woordvoerder Boerenbond

Maar door een arrest van de Raad van Vergunningsbetwistingen komt dat systeem van ‘veilige’ groene zones op de helling te staan. De Raad besliste vorige week dat een kippenkwekerij in het Limburgse Kortessem niet mag uitbreiden, omdat onvoldoende is aangetoond dat de stikstofuitstoot beperkt blijft. De wet schrijft voor dat uitbreiding alleen mogelijk is als de geschatte toename van de uitstoot kleiner is dan 5 procent. Volgens de Raad is die drempel van 5 procent niet wetenschappelijk onderbouwd.  

‘De systematiek van het PAS (Programmatische Aanpak Stikstof - de geldende stikstofwetgeving, red.) is door die uitspraak onderuitgehaald’, zegt Boerenbond-woordvoerder Vanessa Saenen. Over hoeveel landbouwbedrijven door het precedent in de problemen komen, wil Boerenbond zich niet uitspreken. ‘De politiek is aan zet’, zegt Saenen. ‘Maar ik hoop dat men goed nadenkt. Onze landbouwers doen al jarenlang grote inspanningen om de stikstofuitstoot terug te dringen. Door al te drastische maatregelen in te voeren dreigt een sociaal-economisch bloedbad.’

Hoewel de landbouw de grootste uitstoter van stikstof is, wijst Saenen ook op de impact van industrie en transport. ‘Voor landbouwers is het bovendien moeilijk de kosten van de dure technologie voor het afvangen van stikstof door te rekenen naar de consument, wat in andere sectoren wel mogelijk is.’

Catch 22

Er zijn echt wel alternatieven te bedenken om landbouwers uit die versmachtende omknelling van voederbedrijven en supermarkten te halen.
Jos Ramaekers
Natuurpunt

Het is de catch 22 waar de intensieve veeteelt almaar meer mee worstelt. Door hoge kosten voor grondstoffen in combinatie met goedkope prijzen voor hun producten in de winkel zien boeren maar één uitweg: schaalvergroting, die dan weer onvermijdelijk strengere milieuregels impliceert. ‘Als je tien jaar stilstaat en niet meer investeert, is het gedaan. Dan tel je niet meer mee. Het is uitbreiden of ermee stoppen’, zegt Luc.

Jos Ramaekers van Natuurpunt, dat een van de aanklagers was tegen de kippenkwekerij in Kortessem, onderschrijft die analyse niet. Hij breekt een lans voor de korte keten, waarbij de landbouwer rechtstreeks aan de consument verkoopt. ‘Er zijn echt wel alternatieven te bedenken om landbouwers uit die versmachtende omknelling van voederbedrijven en supermarkten te halen. Door de coronacrisis is het aantal consumenten in de korte keten bijna verdubbeld.’

Luc en Katia zien er niet meteen een oplossing in. 'En je kan het de consument niet eens kwalijk nemen dat hij in de supermarkt voor het goedkopere alternatief kiest.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud